Кіріспе

Дания аймағы Орталық Дания аймағы (Region Midtjylland) немесе тікелей Орталық Ютландия аймағы деп аударылады, кейде Mid Jutland деп те аталады. Бұл аймақ 2007 жылғы 1 қаңтарда Данияның 2007 жылғы әкімшілік-территориялық реформасының бөлігі ретінде құрылған әкімшілік аймақ болып табылады. Реформа дәстүрлі округтерді (амтер) жойып, олардың орнына бес жаңа әкімшілік аймақ құрды. Сонымен қатар, кішігірім муниципалитеттер ірі бірліктерге біріктіріліп, муниципалитеттердің жалпы саны 271-ден 98-ге дейін азайтылды. Бұл реформа аймақтық деңгейдегі билікті жергілікті деңгейге және Копенгагендегі ұлттық үкіметке пайдасы бағытталды. Орталық Дания аймағы 19 муниципалитеттен тұрады.

Топонимика

Даниядағы аймақтың атауы "Орталық Ютландия аймағы" дегенді білдіреді және Ютландия түбегінің орталық бөлігінде орналасқандығын көрсетеді, Солтүстік Ютландия мен Оңтүстік Ютландиядан (Фюн және шағын аралдармен бірге Оңтүстік Дания аймағын құрайды) ерекшеленеді. Ағылшын тіліндегі коммуникация үшін аймақтық әкімшілік Дания атауының тікелей аудармасы емес, басқа термин қолдануды шешті, себебі "Ютландия" атауы ағылшын тілді аудиторияға жеткілікті таныс болмауы мүмкін. Ұқсас саясатты Солтүстік Дания аймағы да ұстанады (оның даниялық атауы, Region Nordjylland, "Солтүстік Ютландия аймағы" деп аударылуы мүмкін). Дегенмен, аймақтың атауы ағылшын тіліндегі жариялымдарда, әсіресе аймақтық кеңес емес, мемлекеттік органдар, мысалы, Дания Статистикасы сияқты мекемелер жариялағанда көбінесе аударылмайды. 2007-2013 жылдар аралығында Данияда бес мемлекеттік әкімшілік немесе облыстық басқарма болды, олар бес аймақты аймақтық кеңестерден тәуелсіз бірліктер ретінде қамтыды. Олардың бірі ағылшын тілінде "Орталық Ютландияның мемлекеттік әкімшілігі" деп аталды және аймақтық кеңеспен бірдей аумақты қамтыды, бірақ әкімшілігі Виборгтағы аймақтық кеңеске қарағанда Рингкёбингте орналасқан. Ағылшын тіліндегі бұқаралық ақпарат құралдарында және түрлі авторлардың әдебиеттерінде "Орталық Ютландия" (немесе "Mid Jutland") атаулары жиі қолданылады.

География

Орталық Дания аймағы Østjylland (Шығыс Ютландия), Midtjylland (Орталық Ютландия) және Vestjylland (Батыс Ютландия, Hardsyssel-мен бірдей) дәстүрлі географиялық аймақтарының көп бөлігін қамтиды. Бұл үлкен атаулар ішіндегі кішігірім аймақтар: Дюрсланд түбегі, Søhøjlandet көлді жазығы, Kronjylland (немесе Ommersyssel), Fjends, Bjerreherred және Salling және Thyholm түбектері. Аймақ батысында Солтүстік теңізімен, солтүстік-батысында Лимфьордпен, ал шығысында Каттегатпен шектеседі. Оған Samsø, Anholt және кішігірім Endelave, Tunø, Hjarnø және Alrø аралдары кіреді, сондай-ақ Лимфьордтағы Venø, Jegindø және Fur аралдары да кіреді. Аймақтың батыс бөлігі жағалау құмды төбелерімен және ішкі далалық кеңдіктерімен сипатталса, орталық бөлігінің сәл көтеріңкі және шығыс бөлігінің төбелі жерлері орман, көлдер мен өзендерге толы, сонымен қатар құнарлы топыраққа ие. Шығыс бөліктері (Østjylland) аймақтағы ең тығыз қоныстанған аймақ болып табылады және шамамен 1,4 миллион халқы бар Шығыс Ютландияның қалалық агломерациясының үлкен бөлігін құрайды. 280 000 тұрғыны бар Орхус – Ютландияның ең ірі қаласы және Данияның екінші ірі қаласы, сонымен қатар Шығыс Ютландияның орталығы. 30 000-нан астам халқы бар басқа қалалар: Randers, Silkeborg, Horsens, Herning, Viborg және Holstebro. Олардың көпшілігі шығыс бөлігінде орналасқан. Әкімшілік және аймақтық кеңес алтыншы ірі қалада, 40 000 халқы бар және Ютландияның ортағасырлық астанасы болған Viborg қаласында орналасқан. Әкімшілік тұрғыдан Орталық Дания аймағы бұрынғы Ringkjøbing және Aarhus округтерінен (Region Nordjylland-қа қосылған Mariager муниципалитетінің батыс жартысынан басқа), бұрынғы Viborg округінің көп бөлігінен және Vejle округінің солтүстік жартысынан тұрады. Соңғы екі округтен қарастырылып отырған аумақтар: Viborg округінен Bjerringbro, Fjends, Hvorslev, Karup, Kjellerup, Møldrup, Sallingsund, Skive, Spøttrup, Sundsøre, Tjele және Viborg муниципалитеттері, ал Vejle округінен Brædstrup, Gedved, Hedensted, Horsens, Juelsminde, Nørre Snede және Tørring Uldum муниципалитеттері. Оңтүстік Данияның көрші әкімшілік аймағы – Оңтүстік Дания аймағы (Region Syddanmark), өйткені ол Ютландияның оңтүстік бөліктерін ғана емес, сонымен қатар Funen аралын және оған жақын кішігірім аралдарды да қамтиды. Сонымен қатар, Sønderjylland (Оңтүстік Ютландия) – бұрынғы Schleswig/Slesvig герцогтігінің Дания бөлігі болып табылатын Солтүстік Schleswig-тің дәстүрлі атауы. Геологиялық тұрғыдан алғанда, аймақ Данияның солтүстік бөлігінде орналасқан, ол мұздықтан кейінгі изостазиялық көтеріліс салдарынан көтеріліп жатыр. Статистикалық мақсаттар үшін аймақ екі бөлімге немесе провинцияға бөлінеді: Шығыс Ютландия және Батыс Ютландия. Бұл бөлімдер шамамен, бірақ толық емес, Шығыс Ютландия және Батыс Ютландия парламенттік округтерімен сәйкес келеді. Батыс округінің аумағы әлдеқайда үлкен, бірақ шығыс округінен халық саны аз. Аймақ 2007 жылы құрылғанға дейін және оның алғашқы жылдарында жергілікті наразылық туды. Солтүстік-батыс аймақтағы азаматтар Holstebro ауруханасының жабылуына қарсылық көрсетті. 2009 жылғы аймақтық сайлауда жергілікті наразылық партиясы "Fælleslisten" ("Бірлескен тізім") солтүстік-батыс муниципалитеттеріндегі дауыстардың 40%-ын алды, бірақ 2013 жылғы сайлауда ешқандай орын жеңіп алмады.

Экономика

2018 жылы өңірдің жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 62,2 млрд. евроны құрады, бұл елдің экономикалық өнімнің 20,7%-ын білдіреді. Сатып алу қабілетіне сәйкес түзетілген жан басына шаққандағы ЖІӨ сол жылы 35 400 евроға тең немесе ЕО27 орташа көрсеткішінің 117%-ын құрады. Жұмыспен қамтылған адам басына шаққандағы ЖІӨ ЕО27 орташа көрсеткішінің 107%-ын құрады.

Өңірлік кеңес

Данияның бес өңірінің әрқайсысында 41 мүшеден тұратын аймақтық кеңес бар. Олар жергілікті сайлау кезінде әр төрт жыл сайын сайланады. Сайлау партиясы | Жалпы орын саны | Сайланған төраға
2005 | 16 | 23 | 21 | 21 | 41 | 41 | Бент Хансен (А)
2009 | 15 | 13 | 6 | 3 | 11 | 20 |
2013 | 16 | 22 | 21 | 3 | 13 | 22 |
2017 | 15 | 11 | 21 | 13 | 11 | 32 |
2021 | 13 | 26 | 13 | 11 | 11 | 12 | Қазіргі
13 | 26 | 3 | 12 | 11 | 12 |
Kmdvalg.dk деректері