Кіріспе
Магнийге бай базальттың пикрит базальты немесе пикробазальт – магнийге бай оливин базальтының минералды оливинге өте бай түрі. Ол сары-жасыл оливин фенокристалдарымен (20-50%) және қарадан қоңырға дейін пироксенмен, көбінесе аугитпен қараңғы түсті болады. Оливинге бай пикрит базальттар, Килауэа және Гавай аралдарындағы басқа жанартаулардың көптеп таралған толеиттік базальттарымен бірге кездеседі. Бұл оливин кристалдарының магма камерасының бөлігінде немесе кальдера лава көлінде жиналуының нәтижесі. Бұл тау жыныстарының құрамы оливин мен толеиттік базальт қоспалары арқылы жақсы сипатталады. "Пикрит" атауы оливинге бай сілтілі базальтқа да қолданылуы мүмкін: мұндай пикриттер негізінен оливин мен титанға бай аугит пироксенің фенокристалдарынан тұрады, ал аз мөлшерде плагиоклаз, аугит және содалы плагиоклаздың, сондай-ақ анальцит пен биотиттен тұратын негізгі массада орналасқан. Жалпы алғанда, ұсақ түйірлі тау жыныстарын жіктеуде жоғары магний мөлшерімен және 45%-дан төмен SiO2 құрамымен сипатталатын "пикриттік тау жыныстар" тобы бар. Магнийдің жоғары құрамына байланысты, олар TAS жіктелу диаграммасына сәйкес келмейді. Оларға пикрит, коматиит және меймехит жатады. Пикриттер мен коматииттер химиялық құрамы жағынан ұқсас (>18% MgO деп анықталады), бірақ жалпы сілтілердің мөлшері бойынша ерекшеленеді: пикриттерде 1-2%, ал коматииттерде <1%. Коматиит лавалары магнийге бай балқымалардың өнімдері болып табылады және жақсы мысалдары спинифекс текстурасын көрсетеді. Олар негізінен Архей дәуірімен байланысты. Ал пикриттер магнийге бай, себебі оливин кристалдары магмалық процестер арқылы қалыпты балқымаларда жинақталған. Пикрит базальты Гавайидегі Мауна-Кеа және Мауна-Лоа лаваларында, Кюрасаода, Реюньон аралындағы Питон-де-ла-Фурназ жанартауында және басқа да мұхит аралдарындағы жанартауларда кездеседі. Пикрит базальты тарихи тұрғыдан 1852 және 1868 жылдардағы Мауна-Лоаның атылулары кезінде (Мауна-Лоаның әртүрлі беткейлерінен) шыққан. Питон-де-ла-Фурназ жанартауынан 30% оливин құрамы бар пикрит базальты жиі атылады. Сыртқы пайда болудан басқа, ол шағын интрузияларда да кездеседі.
Picrite basalt or picrobasalt is a variety of high magnesium olivine basalt that is very rich in the mineral olivine. It is dark with yellow green olivine phenocrysts (20 50%) and black to dark brown pyroxene, mostly augite. The olivine rich picrite basalts that occur with the more common tholeiitic basalts of Kīlauea and other volcanoes of the Hawaiian Islands are the result of accumulation of olivine crystals either in a portion of the magma chamber or in a caldera lava lake. The compositions of these rocks are well represented by mixes of olivine and more typical tholeiitic basalt. The name "picrite" can also be applied to an olivine rich alkali basalt: such picrite consists largely of phenocrysts of olivine and titanium rich augite pyroxene with minor plagioclase set in a groundmass of augite and more sodic plagioclase and perhaps analcite and biotite. More generally the classification of fine grained rocks recognises a group known as 'picritic rocks' that are characterised by high magnesium content and less than 45% SiO2. Because of the high Mg content they do not fit in the TAS diagram of classification. They include picrite, komatiite and meimechite. Picrites and komatiites are somewhat similar chemically (defined as >18% MgO), but differ in having 1 to 2% total alkalis and <1% total alkalis respectively. Komatiite lavas are products of more magnesium rich melts, and good examples exhibit the spinifex texture. They are largely restricted to the Archean. In contrast, picrites are magnesium rich because crystals of olivine have accumulated in more normal melts by magmatic processes. Picrite basalt is found in the lavas of Mauna Kea and Mauna Loa in Hawaii, Curaçao, in the Piton de la Fournaise volcano on Réunion Island and various other oceanic island volcanoes. Picrite basalt has erupted in historical times from Mauna Loa during the eruptions of 1852 and 1868 (from different flanks of Mauna Loa). Picrite basalt with 30% olivine commonly erupts from the Piton de la Fournaise. In addition to extrusive occurrences, it also occurs in minor intrusions.
Океанит
Океанит – оливиннің ірі кристалдарымен және азырақ аугит минералымен, сондай-ақ оливин, плагиоклаз және аугиттен тұратын негізгі массасымен сипатталатын пикриттік базальттың бір түрі. Бұл терминді Антуан Лакруа 1923 жылы 50%-дан астам оливин қортындысы бар сирек кездесетін базальттарды атау үшін енгізген.
Жалпы қолданылу
Оливин базальты құю заводтары, қазандық жасаушылар және қазандық пайдаланушылар тарапынан оттық ұшының маңындағы аймақты қорғауға, немесе еденді балқыған металл мен басқа да шлактардан сақтауға кеңінен қолданылады. Оливиннің жоғары отқа төзімді және жоғары балқу температурасы бар минерал болғандықтан, осы мақсатта пайдалану тиімді.