Николай Духонин: Соңғы орыс әскербасы және қаза тағдыры

Кіріспе

Императорлық Ресей армиясының генералы

Николай Николаевич Духонин (Никола́й Никола́евич Духо́нин; 13 желтоқсан 1876 – 3 желтоқсан 1917) – Қазан революциясынан кейін, большевиктер бақылауға алғанға дейін, қысқа ғана уақытқа Ресей армиясының соңғы бас қолбасшысы болған орыс генералы.

Өмірбаян

Духонин Смоленск губерниясында дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Киев әскери округінде қызмет етті. Сол жерде ол барлау ісінде тәжірибе жинақтады. Соғыс басталғанда Духонинге орыс полкіне қолбасшылық тапсырылды. Содан кейін ол генерал Рузскийдің басшылығымен Дубнодағы Үшінші армияға бағынды. 1917 жылдың көктемінде ол Оңтүстік-Батыс майданының штаб бастығы болды. 1917 жылдың тамызында Духонин Оңтүстік-Батыс майданының генерал-квартирмейстері болды және Алексеевтің орнына Могилевтегі Бас штабтың басшысы болып тағайындалды, себебі Алексеев Корниловтың сәтсіз төңкерісінен кейін отставкаға кеткен еді. Алексеев оның өзінен кейін Духониннің тағайындалуын ұсынған, осылайша ол Могилевтегі Ставкадағы істерге әсер етуді жалғастыра бермек болды. Керенский Петроградтан, содан кейін Ресейден Октябрь революциясында большевиктер билікті басып алғаннан кейін қашқанда, Духонин, де-факто Жоғарғы Бас қолбасшы болды, бірақ ол тез ыдырап бара жатқан армияны бақылауға ие болмады. Большевиктердің билікті басып алуының алғашқы кезеңдерінде Халық Комиссарлары Кеңесі Духонинге соғыс қимылдарын тоқтатып, Орталық державалармен келіссөздер жүргізуді бұйырды. Ленин мен Крыленко Петроградтағы Духонинге барып, соғыс тоқтату туралы ұсынысты талқылады. Духониннің жауабы қатал болды: 22 қарашада ол Халық Комиссарлары Кеңесінің директивасын қабылдаудан бас тартты. Ол мұндай мәселені Антанта елдерінің дипломаттарымен талқылаған еді. Духонин Ленинге мұндай бұйрықты тек "армия мен елдің қолдауына ие үкімет" ғана бере алатынын айтты. Ленин дереу радиостанцияға барып, Духониннің Бас қолбасшы лауазымынан алынғаны және оның орнына Крыленконың тағайындалғаны туралы хабарлады. Келесі күні Ұлыбритания, Франция, Италия, Жапония және Румынияның әскери миссиялары 1914 жылғы 23 тамыздағы келісімге сілтеме жасады, онда одақтастар өзара келісімсіз қару тоқтатуға келіспегендіктерін айтты. Бұл миссиялар Могилевтегі Бас штабта орналасқан еді. Оның соңғы әрекеті – Бихов түрмесінде тұтқындалған офицерлерді, әсіресе Корнилов пен Деникинді босатуға бұйрық беру болды. Духонин кейіннен Могилевте Крыленкоға бағынды, бірақ 3 желтоқсанда Крыленконың большевик әскери күзеті оны теміржол станциясына жақын жерде өлтірді. Қызыл Армия офицері Павел Дьбенконың бұйрығымен сарбаздар мен теңізшілер оны сол жерде штыкпен өлтірді. Келесі күні таңертең большевиктік сарбаздар мен теңізшілер оның денесін (жалаңаш қалған) нысанаға оқ ату үшін пайдаланды, оны аузында темекісі бар платформаға қойды. Оның отбасы Югославияға эмиграциялады.

Dukhonin was born in the Smolensk Governorate. He served in the Kiev Military District before the start of the First World War. There he gained some experience in intelligence work. At the outset of the War, Dukhonin was given command of a Russian regiment. He was then assigned to the Third Army in Dubno under General Ruzsky as senior adjutant of the intelligence department. In the spring of 1917 he was the chief of staff of the Southwestern Front, In August 1917, Dukhonin was Quartermaster General of the Southwestern Front, and was plucked from this relative obscurity by Kerensky to replace Alexeyev as Chief of Staff at GHQ in Mogilev, as Alexeyev had resigned as a result of Kornilov's failed coup. It was Alexeyev who had suggested Dukhonin as his successor so that he could continue to influence affairs at Stavka in Mogilev. When Kerensky fled Petrograd and then Russia following the seizure of power by the Bolsheviks in the October Revolution, Dukhonin became de facto Supreme Commander, albeit of an army that was rapidly disintegrating, and over which he exercised very little control. During the initial stages of the Bolshevik seizure of power the Council of People's Commissars instructed Dukhonin to cease wartime hostilities and open negotiations with the Central Powers. Lenin and Krylenko visited Dukhonin in Petrograd to discuss an armistice proposal. Dukhonin's response was adamant: on 22 November he categorically declined the directive of the Council of People's Commissars. He had discussed such a development with diplomats from the Entente governments. Dukhonin told Lenin that such an order could only be issued by "a government sustained by the army and the country". Lenin immediately proceeded to a wireless station and broadcast news of Dukhonin's dismissal as Commander in Chief and Krylenko's replacement in his stead. The following day a joint note was issued by the military missions of Britain, France, Italy, Japan and Romania, citing the Treaty of 23 August 1914 by which the allies agreed not to conclude an armistice except by common consent. These missions were based at the General Headquarters in Mogilev. His last action was to order the release of the officers being held prisoner at Bikhov, most notably Kornilov and Denikin. Dukhonin subsequently surrendered to Krylenko in Mogilev, but was murdered by Krylenko's Bolshevik military escort near the railway station on 3 December 1917. A mob of soldiers and sailors bayoneted him to death on the spot on order of Red Army officer Pavel Dybenko. The next morning the Bolshevik soldiers and sailors amused themselves by using his (now stripped naked) corpse for target practice, which they had placed on the platform with a cigarette in its mouth. His family emigrated to Yugoslavia.