Кіріспе

Александр Ильич Егоров (1883-1939) – Кеңес Одағының әскери басшысы және алғашқы бес маршалының бірі. Егоров Самара қаласында орта тапқа жататын отбасында дүниеге келген. 1901 жылы Ресей империясының армиясына қосылып, Бірінші дүниежүзілік соғыста қатысқан. Ресей революциясы басталғаннан кейін, Егоров Кеңес Одағы Коммунистік партиясының мүшесі болды және Қызыл Армиядағы сенімді бұрынғы патшалық офицерлердің санатында болды. Ресей азамат соғысы кезінде Қызыл Армияның Оңтүстік майданына басшылық етіп, Украинадағы Ақ гвардияшыларды жеңуде маңызды рөл атқарды. Егоров Польша-Кеңес соғысы кезінде Оңтүстік-Батыс майданының қолбасшысы болды. Иосиф Сталиннің жақын досы болған Егоров 1920 жылдары мансабын одан әрі дамытты. Ол Қытайда Чан Кайши мен Фэн Юйсянға әскери кеңесші болып қызмет етті, ал Кеңес Одағына оралғаннан кейін Белорусь әскери округінің қолбасшысы болды. 1934 жылы Егоров Коммунистік партияның Орталық Комитетіне сайланды, ал бір жылдан кейін Кеңес Одағының маршалы және Бас штаб бастығы болып тағайындалды. Ұлы тазалау басталғанда, Егоров бастапқыда қуғыннан құтылды және Михаил Тухачевскийдің ісін қараған судьялардың бірі болды. Бірақ 1937 жылдың соңына қарай ол өзі де мақсатқа айналды және бірнеше айдан кейін тұтқындалды. 1939 жылдың ақпанында Егоров атуға үкім етілді.

Ерте өмір

Егоров Ресейдің орталық бөлігіндегі Самара маңындағы орташа табысты отбасында дүниеге келді. 1901 жылы Самарадағы классикалық гимназияның алты сыныбын бітірген соң, ол ерікті болып Ресей Императорлық Армиясына қосылды.

Әскери мансап

1905 жылы Қазандағы Юнкер мектебін бітіргеннен кейін, ол Кавказға жіберілді, онда ол және оның бөлімі 1905 жылғы Ресей революциясы кезінде Тифлис, Баку және Гори қалаларындағы наразылықтарды басуға қатысты. Наразылықтарды басуға қатысқаны үшін 3-ші дәрежелі Әулие Станислав орденімен марапатталды. 1904 жылы ол Социалистік-революциялық партияға қосылған, бірақ 1909 жылы одан шығып кетті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол подполковник шеніне көтеріліп, 132-ші Бендер атқыштар полкінің рота және батальон командирі ретінде шайқасты. Ол үш рет жарақаттанды және батылдығы үшін "Алтын семсермен" және тағы алты наградамен марапатталды.

Ресейлік азаматтық соғыс және Польша-Кеңес соғысы

Ақпан революциясы кезінде әскери мансабын одан әрі дамытуға үміттене, ол қайтадан Социалистік-революционерлер қатарына қосылып, Социалистік-революционерлер атынан 32-дивизияның әскери кеңесінің мүшесі болды. 1918 жылдың жазында олардың большевиктер билігіне қарсы жасаған сәтсіз көтерілісінен кейін олармен байланысын үзді. 1918 жылы жаңа құрылған Жұмысшы және шаруалардың Қызыл Армиясына қосылды, ал 1918 жылдың шілдесінде Кеңес Одағы Коммунистік партиясының мүшесі атанды. 1918 жылы ол жаңадан құрылған Қызыл Армияның офицерлік тексеру комиссиясын басқарды және оның Бас штабының комиссары болды. 1919 жылдың наурыз айында өзінің басқаруында 23 мыңнан астам әскермен Царицын мен Великокняжская арасындағы теміржол бағытында шабуылға шықты. 10-армия генерал Константин Мамонтов басқарған Ақ әскерлердің Маныч өзені маңындағы батпақты жерлерде тоқтатылды, бірақ Қызыл Армияның сандық артықшылығы оларға Батайск пен Тихорецкке қарай жорығын жалғастыруға мүмкіндік берді. 1919 жылдың шілдесінен бастап ол Шығыс Украинада күрескен 14-армияға қолбасшылық етті. Дон өзенін кесіп өтіп, Ростов-на-Дону мен Новочеркасск қалаларынан Ақ әскер бөлімдерін ығыстырды. Осы оқиғалардан кейін Ақ әскер азамат соғысында басымдыққа ие болу мүмкіндігінен айырылды. Оның шайқастағы табыстары үшін Егеровқа Қызыл Ту ордені табысталды. Алдыңғы шеп комиссары Иосиф Сталин болды. Алайда, Егеров жоғары қолбасшылықтың бұйрықтарын елемегендіктен, Семен Буденный басқарған Бірінші атты әскерін Батыс майданына күшейте түсу үшін жібермеді, нәтижесінде генерал Эдвард Рыдз-Смиглы басқарған Польша армиясы Львовты сәтті қорғады және 1920 жылы Варшава шайқасында кеңес әскері жеңіліске ұшырады.

Соғыстан кейінгі кезең

Оның 1920 жылдардағы одан әрі мансабына Сталинмен жақсы қарым-қатынастары көмектесті, оны Царицын қорғанысы кезінде кездестірген. Екеуі де дос саналды және олардың отбасылары бірге демалыс өткізді. Дегенмен, Сталин Егоровқа ешқашан толық сенім артпады және оның шын коммунист бола алмағанына сенді. Сталин Егоровқа қарсы сенімсіздік тудыратын материалдардан жеке мұрағат жинаған. Польша-Кеңес соғысынан кейін, 1920 жылдың желтоқсанынан 1921 жылдың қыркүйегіне дейін Егоров Киев және Петроград әскери округтерінің қолбасшысы болды. 1921 жылдың қыркүйегінен 1924 жылдың мамырына дейін ол Батыс майданының және Қызыл Ту Кавказ армиясының қолбасшысы қызметін атқарды. 1924 жылдың сәуірінен 1925 жылдың наурызына дейін Киев әскери округінің қолбасшысы болып қайта тағайындалды. 1927 жылы Белорусь әскери округінің қолбасшысы болды. 1931 жылы Егоров Қорғаныс халық комиссарының орынбасары және Қызыл Армия Бас штабының бастығы болып тағайындалды. 1934 жылы ол Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Орталық Комитетіне кандидат мүше болып сайланды. 1935 жылы бұл атақ енгізілген кезде ол Кеңес Одағының алғашқы бес маршалының бірі болды. Оның құлдырауы 1937 жылдың көктемінде Фрунзе әскери академиясының комбригі Федор Судаковтың Сталинге Егоровтың қызметіне қатысты сұрақтар қойған хатымен басталған секілді. 20 шілдеде комбриг Ян Жигур Ворошиловқа ұқсас хат жіберді, және армия тазалау кезінде тұтқындалған офицерлерден алынған жақындығы Егоровқа қосымша зиян келтірді. Егоров 1939 жылдың 23 ақпанында атылып өлтірілді. Ол кремацияланып, күлі Мәскеудегі Донской зиратындағы жаппай қабірге жерленді.

Жеке өмір

1911 жылы Варвара Александровна Егороваға (Васильева) үйленді, олардың Татьяна есімді қызы дүниеге келді. Бірінші әйелімен ажырасқаннан кейін, ол поляк тегінен шыққан Галина Антоновна Цешковскаяға қайта үйленді. Ұлы тазалау кезінде Галина да тұтқындалды және поляк шпионы деп айыпталғаннан кейін, күйеуінен бұрын 1938 жылғы 28 тамызда атылды. Егоровтың немересі – гитарист Алексей Кузнецов, ол Ресейдің халық әртісі атағымен марапатталған.

Басқа марапаттар

Бузулуқта Егоров атымен көше аталған, ал қалада оған арналған бюст орнатылған.