Николай Юденич: Ресей әскери қолбасшысы және Ақ қозғалыстың қайраткері
Nikolai Yudenich
Николай Юденич (1862-1933) – Ресейлік генерал, I Дүниежүзілік соғыс және Азамат соғысының қайраткері. Антикоммунистік қозғалыстың басшысы. Биографиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Николай Николаевич Юденич (1862-1933) – Ресей империясының бірінші дүниежүзілік соғыстағы әскери қолбасшысы. Азамат соғысы кезінде Ресейдің солтүстік-батысындағы коммунизмге қарсы Ақ қозғалыстың басшысы болды.
Russian general (1862–1933)
Nikolai Nikolayevich Yudenich (Russian: Николай Николаевич Юденич; July 30 1862 [O. S. July 18 1862] – 5 October 1933) was a commander of the Russian Imperial Army during World War I. He was a leader of the anti communist White movement in northwestern Russia during the Civil War.
Ерте өмір
Юденич Мәскеуде дүниеге келді, оның әкесі кіші сот қызметкері болды. Юденич 1881 жылы Александровский әскери колледжін, ал 1887 жылы Бас штаб академиясын бітірді. Ол алғаш рет 1889 жылдың қарашасынан 1890 жылдың желтоқсанына дейін Литвадағы Өмір сақшылары полкінде қызмет етті. 1892 жылдың қаңтарында Түркістан әскери округіне ауыстырылып, сәуірде подполковник шеніне көтерілді. 1894 жылы Памир экспедициясына қатысты және 1896 жылы полковник болды. 1900 жылдың 20 қыркүйегінен бастап Юденич 1-ші Түркістан атқыштар бригадасы штабында қызмет етті. 1902 жылы Юденич 18-ші жаяу әскер полкінің командирі болып тағайындалды және 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысы кезінде осы полкті басқарды. Сандепу шайқасында қолына, ал Мукден шайқасында мойнына жараланды. Соғыс аяқталғаннан кейін генерал-майор шеніне өрледі. 1907 жылдың ақпанынан бастап Юденич Кавказ әскери округі Бас штабының квартирмейстері қызметін атқарды. 1912 жылы генерал-лейтенант болып тағайындалды және Қазан қаласындағы штаб бастығы, содан кейін 1913 жылы Кавказ әскери округінде қызмет етті.
Yudenich was born in Moscow, where his father was a minor court official. Yudenich graduated from the Alexandrovsky Military College in 1881 and the General Staff Academy in 1887. He first served with the Life Guards Regiment in Lithuania from November 1889 to December 1890. In January 1892, he was transferred to the Turkestan Military District and was promoted to lieutenant colonel in April 1892. He was a member of the Pamir Expedition in 1894 and was promoted to colonel in 1896. From September 20, 1900, Yudenich served on the staff of the 1st Turkestan Rifle Brigade. In 1902, Yudenich was appointed commander of the 18th Infantry Regiment, which he continued to command during the Russo Japanese War of 1904–1905. He was wounded in the arm during the Battle of Sandepu and wounded in the neck during the Battle of Mukden. At the end of the war, he was promoted to major general. From February 1907, Yudenich served as quartermaster of the General Staff of the Caucasus Military District. He was promoted to lieutenant general in 1912 and served as chief of staff at Kazan, followed by the Caucasus Military District in 1913.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Юденич Ресей Кавказ армиясының штаб бастығы болып тағайындалды. Басты операциялардың бірі – Осман империясының Энвер-пашасына қарсы жеңіспен аяқталған Сарықамыш шайқасы. 1915 жылдың қаңтар айында Юденич пішін генералы шеніне көтеріліп, Кавказ жорығының қолбасшысы ретінде граф Илларион Иванович Воронцов Дашковты алмастырды. Юденич Османның жеңілісін пайдаланып, түрік территориясына шабуыл жасауға тырысты, әсіресе Ван көлі маңында, Ван қамалы кезінде. 1915 жылдың мамыр айында орыстар Ванды басып алды, бірақ екі айдан кейін қаладан шығуға мәжбүр болды. Османның 3-армиясы тамыз айында Ванды қайта басып алды. Ресейдің барлық әскерлерінің бас қолбасшысы қызметінен алынған Николай ұлы герцог Кавказ майданына жетекшілік етті. Ұлы герцог Юденичке толық еркіндік берді, қыркүйекте орыстар Ванды қайта басып алып, 1916 жылдың маусымында Батыс Армения әкімшілігін қайта құрды. Аймақтағы шайқастар келесі 14 ай бойы екі тараптың да нақты жеңісіз жалғасты. 1916 жылы Юденич сәтті шабуыл операциясын жүргізіп, Ерзурум шайқасында (1916) және Трапезонт жорығында жеңіске жетті. Сол жылдың жазында оның әскерлері түріктердің қарсы шабуылына тойтарыс берді, нәтижесінде Осман генералы Мустафа Кемальдің қатысқан Ерзинжан шайқасы болды. Шабуыл кезінде Юденичке 2-дәрежелі Санкт-Георгий ордені табысталды, бұл Ресей империясында осы орденнің соңғы табысталуы болды. 1917 жылғы ақпан революциясынан кейін Юденич 1917 жылы Кавказ майданының қолбасшысы болып тағайындалды, бірақ мамыр айында Ресейдің Уақытша үкіметі оны бағынбаушылық үшін қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Александр Керенскийдің тікелей бұйрығымен ол әскерден кетіп, Тбилисиден Петроградқа көшіп, Корнилов көтерілісін қолдады.
At the beginning of World War I, Yudenich was appointed Chief of Staff of the Russian Caucasus Army. Major operations included the Battle of Sarikamish, a victory against Enver Pasha of the Ottoman Empire. In January 1915, Yudenich was promoted to General of Infantry and replaced Count Illarion Ivanovich Vorontsov Dashkov as commander of the Caucasus Campaign. Yudenich tried to exploit the Ottoman defeat by attacking into Turkish territory, specifically around Lake Van during the Siege of Van. The Russians captured Van in May 1915, but they were forced to withdraw from the city two months later. The Ottoman 3rd Army reoccupied Van in August. Grand Duke Nicholas, having been removed from command of all of Russia's armies, was then put in charge of the Caucasus. Yudenich was given a free hand by the Grand Duke, and, in September the Russians retook Van and re established the Administration for Western Armenia in June 1916. Fighting back and forth around the region continued for the next 14 months without a clear victory for either side. In 1916, Yudenich successfully carried out an offensive, winning the Battle of Erzurum (1916) and the Trebizond Campaign. In the summer of that year, his forces fought off a Turkish counterattack, culminating in the Battle of Erzincan, which included the presence of Ottoman General Mustafa Kemal. During the battle, Yudenich was awarded the Order of St. George (2nd degree), the final time the decoration was awarded in the Russian Empire. After the February Revolution, Yudenich was appointed commander of the Caucasus Front in 1917, but in May, the Russian Provisional Government removed him from command for insubordination. On direct orders from Alexander Kerensky, he retired from the army. Yudenich then relocated from Tbilisi to Petrograd, where he supported the Kornilov revolt.
Ақ әскер
1917 жылғы Қазан революциясынан кейін Юденич большевиктерден жасырынып, Литва гвардиясының бұрынғы сержантының қорғауына ілікті. Ол Памирде Юденичпен бірге қызмет өткен еді. 1919 жылғы қаңтарда Финляндияға қашып кетті. Хельсинкиде Юденич 1918 жылғы қарашада құрылған, большевиктерге қарсы күреске ниеттенген «Орыс комитетіне» қосылды. Ол Солтүстік-Батыс Ресейдегі Ақ қозғалыстың толық өкілеттіктермен жабдықталған жетекшісі болып жарияланды. 1919 жылдың көктемінде Юденич Стокгольмге сапар шегіп, Ұлыбритания, Франция және АҚШ-тың дипломатиялық өкілдерімен кездесті. Большевиктерге қарсы күресу үшін ресейлік еріктілер корпусын құруға көмек алуға тырысты, бірақ үлкен табысқа жете алмады. 1919 жылғы маусымда Юденич Омскіде орналасқан адмирал Александр Колчак басқаратын Бүкілресейлік үкіметпен байланыс орнатты. Кейін Колчак оны Балтық теңізінде және Солтүстік-Батыс Ресейде большевиктерге қарсы күресетін барлық ресейлік қарулы күштердің бас қолбасшысы деп мойындады. Колчак оның әскерін жабдықтауға және жалдауға қажетті қаржыны да ұсынды. 1919 жылғы маусымда Юденич Таллинге барып, Эстонияның жоғарғы бас қолбасшылығының басшылығымен Петроградты шабуылға алып бара жатқан Ақ әскердің Солтүстік армиясының қолбасшысы генерал Александр Родзянкомен кездесті. Юденич Родзянконы өзінің көмекшісі етіп тағайындады. 1919 жылғы тамызда, Ұлыбритания үкіметінің қысымымен, өзінің маңызды одақтасы Эстонияның тәуелсіздігіне заңды кепілдік беруге мәжбүр болды. Осыған байланысты Юденич монархистер, социалистер-революционерлер және меньшевиктерді қамтитын контрреволюциялық «Солтүстік-Батыс Ресейдің аймақтық үкіметін» құрды. Юденич соғыс министрі болып тағайындалды және келесі екі айды әскерін ұйымдастыру мен оқытуға жұмсады. 1919 жылғы қыркүйек айына қарай, оның құрамында 17 000 сарбаз, 53 зеңбірек және алты танк бар, жақсы ұйымдастырылған армиясы болды. Алты танкты Ұлыбритания өз ерікті экипаждарымен бірге берді. Олар Солтүстік-Батыс армиясымен бірге шайқасқан жалғыз британдық құрлық әскерлері болды. 1919 жылғы қазан айының басында Юденич өзінің армиясын Петроградқа қарсы аттандырды. Қала нашар қорғалған еді, себебі Қызыл Армия Сібірде Колчак күштерімен және Украинадағы бірнеше казак әскерлерімен белсенді шайқас жүргізіп жатқан. Юденичтің Императорлық Ресей армиясынан досы генерал Карл Густав Эмиль Маннергейм Финляндия президенті Каарло Юхо Штольбергтен Юденичтің күштеріне қосылып, фин ақ гвардиясының көмегімен Петроградқа шабуыл жасауды сұрады. Юденич Финляндияның тәуелсіздігін мойындауға және елдің Үштік Антантамен байланысын тануға келісетін еді. Бірақ Ақ әскерлердің басшысы Колчак Финляндияның тәуелсіздігін мойындамайтындықтан, Штольберг Маннергеймнің өтінішін қабылдамады. Жалпы, Солтүстік-Батыс армиясы ұлттық және патриоттық болды, сондықтан этникалық ерекшеліктерді және сепаратизмді қабылдамады. Солтүстік-Батыс армиясы біріккен көпұлтты Ресейге сенді және ұлттық мемлекеттер құруға ұмтылған сепаратистерге қарсы болды. 1919 жылғы 12 қазанда ақтар Ямбургті қайта басып алды. Екі күннен кейін Юденич Гатчинаға жақындады. 1919 жылғы 19 қазанда оның әскерлері Петроград шетіне жетті, бірақ олар маңызды Мәскеу – Санкт-Петербург темір жолын бақылауға ала алмады. Бұл Революциялық әскери кеңеске қаланың құлауын болдырмау үшін үлкен күштерді жіберуге мүмкіндік берді. Юденичтің шабуылы қазан айының соңында тоқтап, 7-ші және 15-ші Қызыл Армиялар қарашада ақ әскерлерді Эстонияға кері ығыстырды. Ақ ресейліктерге сенімсіздікпен қараған Эстонияның жоғарғы бас қолбасшылығы Солтүстік-Батыс армиясының қалдықтарын қарусыздандырып, тұтқынға алды. Олар Эстония шебінен шығып кетті. Саяси тұрғыдан алғанда, большевиктер 3 қаңтарда Эстонияның тәуелсіздігін мойындауға уәде беріп, Эстониямен жеке келісімге келді. Бұл келісім Ақ әскер мен Колчак үкіметінің ұстанымына қайшы болды. Азамат соғысы кезінде көптеген генералдар сияқты Юденич те әскерлеріне ақша төледі. Ақшаның құндылығы соншалықты төмен болғандықтан, Таллин шоколад фабрикасы банкноттарды өнімдерін орау үшін пайдалануға рұқсат сұрады. 1920 жылғы 28 қаңтарда генерал Станислав Булак Балахович бірнеше орыс офицерлері мен эстон полициясымен бірге Юденичті Батыс Еуропаға қашып кетуге тырысқанда тұтқынға алды. Кейін Юденич түрмеден босатылды.
After the October Revolution of 1917, Yudenich went into hiding from the Bolsheviks and was sheltered by a former sergeant of the Life Guards of Lithuania, who had served with Yudenich from his time in the Pamirs. He managed to escape to exile in Finland in January 1919. In Helsinki, Yudenich joined the "Russian Committee," which had formed in November 1918 to oppose the Bolsheviks, and he was proclaimed as leader of the White movement in northwestern Russia with absolute powers. In the spring of 1919, Yudenich visited Stockholm, where he met with diplomatic representatives of Britain, France, and the United States and tried with limited success to obtain assistance in developing a Russian volunteer corps to fight the Bolsheviks. In June 1919, Yudenich made contact with Admiral Aleksandr Kolchak's All Russian Government based in Omsk, which subsequently acknowledged him as commander in chief of all Russian armed forces operating against the Bolsheviks in the Baltic Sea and in northwestern Russia. Kolchak also provided much needed funds to pay and equip his forces. In June 1919, Yudenich went to Tallinn to meet with General Aleksandr Rodzyanko, the commander of the White Russian Northern Army, attacking Petrograd formally under the Estonian High Command. Yudenich appointed Rodzyanko as his aide. In August 1919, under pressure from the British government, ad hoc to issue a legally binding guarantee of the independence of his key ally Estonia, Yudenich was forced to create the counterrevolutionary "Regional Government of Northwest Russia," which included monarchists, Socialist Revolutionaries, and Mensheviks. Yudenich served as Minister of War and spent the next two months organizing and training his army. By September 1919, he had a fairly well organized army of approximately 17,000 troops, with 53 guns and six tanks. The six tanks were supplied by Britain, together with their volunteer crews, who were the only British ground troops to fight alongside the Northwestern Army. In early October 1919, Yudenich launched his army against Petrograd, which was only lightly defended, as the Red Army was actively engaged on several other fronts in fighting Kolchak's forces in Siberia and several Cossack armies in the Ukraine. Yudenich's friend from the Imperial Russian Army, General Carl Gustav Emil Mannerheim, asked Finnish President Kaarlo Juho Ståhlberg to join Yudenich's force and to attack Petrograd with help from the Finnish White Guards. Yudenich would have recognized Finland's independence, and the country's pro Triple Entente relationships would be recognized. As Kolchak, nominally the leader of the White Armies, would not recognize Finland's independence, Stålhberg denied Mannerheim's request. Overall, the Northwestern Army was nationalistic and patriotic and thus rejected ethnic particularism and separatism. The Northwestern Army generally believed in a united multinational Russia and opposed separatists wanting to create nation states. On 12 October 1919, the Whites retook Yamburg. Two days later, Yudenich was approaching Gatchina. On 19 October 1919 his troops reached the outskirts of Petrograd, but his forces failed to secure the vital Moscow – Saint Petersburg Railway, which allowed the Revolutionary Military Council to send in massive reinforcements to prevent the fall of the city. Yudenich's stalled offensive collapsed in late October, and the 7th and the 15th Red Armies repulsed the White Russian troops back into Estonia in November. Distrustful of the White Russians, the Estonian High Command disarmed and interned the remains of Northwestern Army, which retreated behind Estonian lines. Politically, the Bolsheviks secured a separate armistice with Estonia on 3 January by promising to recognize Estonian independence, an offer contrary to the White Army's and the Kolchak government's position. During the civil war, like many other generals, Yudenich issued currency to pay his troops. They were reported to be so worthless that a Tallinn chocolate company requested permission to use the banknotes as wrappers for its products. On 28 January 1920, General Stanisław Bułak Bałachowicz, together with several Russian officers and the Estonian Police, arrested Yudenich as he tried to escape to Western Europe. Yudenich was later released from prison.
Кейінгі өмірі
Бостандыққа шыққаннан кейін Юденич Францияға жер аударылды. Соңғы 13 жылында ол Франциядағы ақ эмигранттар қауымдастығында елеулі рөл атқармады. Юденич 1933 жылғы 5 қазанда Францияның Ривьера жағалауындағы Ницца қаласына жақын Сен-Лоран-ду-Варда қайтыс болды.
After his release, Yudenich departed for exile in France. During his remaining 13 years, he played no significant role among White émigré community there. Yudenich died at Saint Laurent du Var, near Nice, on the French Riviera, on 5 October 1933.