Кіріспе
CBS News Sunday Morning (көбінесе "Жексенбі таңғы" деп қысқартылады) – 1979 жылдың 28 қаңтарынан бері CBS телеарнасында көрсетіліп келе жатқан американдық жаңалықтар журналы. Роберт Нортшилд пен Э. С. "Бад" Ламорео III, сондай-ақ бастапқы жүргізуші Чарльз Куральт жасаған 90 минуттық бағдарлама қазіргі уақытта жексенбі күні EST бойынша сағат 9:00-ден 10:30-ға дейін және PST бойынша сағат 6:00-ден 7:30-ға дейін эфирге шығады. 2016 жылдың 9 қазанынан бастап бағдарламаны Джейн Паули жүргізеді, ол жаңалықтар сегменттерін де ұсынады. Оның алдындағы жүргізуші Чарльз Осгуд 1994 жылдың 10 сәуірінде Куральттан кейін 22 жыл бойы "Жексенбі таңғы" бағдарламасын жүргізді (және бағдарламаның ең ұзақ қызмет еткен жүргізушісі болып табылады).
CBS News Sunday Morning (frequently shortened to Sunday Morning) is an American television newsmagazine that has aired on CBS since January 28, 1979. Created by Robert Northshield and E. S. "Bud" Lamoreaux III, and original host Charles Kuralt, the 90 minute program currently airs Sundays between 9:00 a. m. to 10:30 a. m. EST, and between 6:00 a. m. to 7:30 a. m. PST. Since October 9, 2016, the program has been hosted by Jane Pauley, who also hosts news segments. Her predecessor, Charles Osgood, hosted Sunday Morning for twenty two years (and is the program's longest serving host) after taking over from Kuralt on April 10, 1994.
Чарльз Куралт дәуірі (1979-1994)
1979 жылғы 28 қаңтарда CBS телеарнасы Чарльз Куралтты алып барушы етіп тағайындап, "Жексенбі таңы" бағдарламасын іске қосты. CBS News Sunday Morning бастапқыда жексенбілік газет журналдарына қосымша ретінде, әсіресе The New York Times Magazine сияқты, теледидарлық нұсқасы ретінде жоспарланған. "Жексенбі таңы" бағдарламасының алғашқы жылдарында CBS News апта күндері таңғы хабарларын "Дүйсенбі таңы", "Сейсенбі таңы" және т.б. деп бірдей атаумен шығарды және олар бір студияда түсірілді. Алайда, бұл хабарлар жекпе-жек таңертеңгілік материалдарға емес, қатаң жаңалықтарға баса назар аударды. Бастапқыда Боб Шиффер жүргізген бағдарламаны Куралт кейіннен күнделікті жүргізуші болып алмастырды, ал қысқа мерзімге Диана Сойер де оған қосылды. Дегенмен, апта күндері бағдарламаның 7:00-ден 8:00-ге дейінгі EST уақытындағы эфирлік уақытының шектеулі болуы (ұзақ жылдар бойы "Капитан Кенгуру" 8:00 сағатында беріліп тұрды) NBC-дегі "Бүгін" және ABC-дегі "Құтты таң, Америка!" бағдарламаларымен бәсекелесуіне кедергі келтірді. Бірақ 1981 жылы ол 90 минутқа (7:30-ден 9:00-ға дейін EST) дейін ұзартылып, жай ғана "Таң" деп аталды. 1982 жылы апта күндері шығатын нұсқасы екі сағатқа (7:00-ден 9:00-ға дейін) дейін ұзартылды және бұрынғы "CBS Morning News" атауына қайта оралды, сонымен қатар жаңа студия мен ерекше графика қолданылды. Наурыз айына қарай Куралтты Билл Куртис ауыстырды. Осы уақытта Куралт 1994 жылғы 3 сәуірге дейін "Жексенбі таңы" бағдарламасын жүргізе берді, содан кейін 15 жыл қызмет еткеннен кейін зейнеткерлікке шығып, оның орнын Чарльз Осгуд басты. Апта күндері шығатын бағдарламаның форматы сәтті болмаса да, "Жексенбі таңы" бағдарламасы сақталып, бастапқы форматын, соның ішінде бастапқы графикалық және студиялық дизайнының элементтерін сақтап қалды. Күнделікті басылымдар тоқтатылғаннан кейін ұзақ уақыт өткен соң да, "Жексенбі таңы" бағдарламасының кіріспесі 2000 жылдардың басына дейін аптаның жеті күнін көрсетуді жалғастырды.
Джейн Паули дәуірі (2016 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2014 жылы Джейн Паули, NBC Today бағдарламасының бұрынғы қосымша жүргізушісі, "Жексенбі таңы" бағдарламасында сұхбат беруші ретінде пайда болды; осы бөлімге көрермендердің жағымды жауабы осы жылдың соңында Паулидің бағдарламаға қатысушы ретінде жұмысқа орналасуына әкелді. Паули 2016 жылы бағдарламаның жүргізушісі қызметіне тағайындалды, Осгудты алмастырып, оны жиырма бес жылдан астам уақыттан бері таңғы жаңалықтар бағдарламасын жүргізуші ретінде алғаш рет бекітіп, 2005 жылдан бері кез келген телеарнаның бағдарламасын жүргізуші ретіндегі алғашқы жұмысы болды; ол 2024 жылға дейін осы қызметін атқаруда. Паули жүргізуші рөлінде 2016 жылдың 9 қазанында, Today бағдарламасындағы дебютіне дәл қырық жыл толуымен жұмысын бастады.
Формат
Әр басылым CBS дыбыс сахнасының ортасындағы сюжеттік тотеммен ұштасады, эфирде көрсетілетін материалдардың алдын ала көрсетілімі (алғашқы төртеуі сюжеттік топтамалардан үзінділерді және тиісті тілшінің алдын ала баяндамасын қамтиды) кіріспе кезінде ұсынылады. Әрбір эпизодта жарылған әрбір оқиғаның осы тотемде (2000 жылдардың соңынан бастап цифрлық түрде қосылған графикалық элемент ретінде) тақырыбы бар шыны тақтасы бар, камера жаңалықтарды оқығаннан кейін оны іздейді. Шоудағы музыка көбінесе ашылу және жабылу титрлерімен шектеледі. Жаңалықтарды оқыған адам әр оқиғаны қысқа монологпен таныстырады, содан кейін шоу жазылған бөлімге жіберіледі. Шоу әдетте келесі аптаның «Жексенбі таңы» эфирінің алдын ала шолуымен аяқталады. Рекламалық үзілістен кейін 30 секундтық тыныш табиғат көрінісі көрсетіледі. Бағдарламаның көп бөлігінде тікелей эфирде ұсынылды, содан кейін ұлттық және халықаралық жаңалықтардың, спорттың және ұлттық ауа райының қысқаша шолуы, сондай-ақ сол аптаның «Ұлтқа бет бұру» бағдарламасында (көптеген CBS станцияларында осы бағдарламадан кейін көрсетіледі) қонақтар мен тақырыптардың алдын ала көрсетілімі ұсынылды. Кейбір апталарда «Жексенбі таңы» алдын ала жазылған тақырыптық бағдарлама болған жағдайда, жаңалықтар бөлімі басқа жаңалықтарды оқыған адаммен тікелей эфирде ұсынылды. 2022 жылдың басында бақылаушылар «Жексенбі таңының» сырттай алдын ала жазылған форматқа ауысқанын байқады; маңызды жаңалықтар болған жағдайда, ол жалпы кіріспемен және жаңалықтарды оқыған адамның дауыстық қосымшасымен ұсынылуы мүмкін. Ерекше айта кететін болсақ, «Жексенбі таңы» өнер мен сахналық өнерді кеңінен қамтиды, соның ішінде әдетте телеарналық жаңалықтарда жарылмайтын тақырыптар, мысалы сәулет, сурет салу, балет, опера және классикалық музыка, бірақ соңғы жылдары музыканың танымал түрлері де енгізілді. Бағдарламаның тілшілері қонақтарға дәстүрлі емес сұрақтар қояды (мысалы, актер Брэд Питтке сәулетке деген құмарлығы туралы, ал Грант Хиллге суреттер жинағы туралы сұрақтар қойылды). PBS телеарнасында көрсетілетін сияқты телеэсселер де пайда болады, сондай-ақ бағдарламада әдетте жағымды және жағымсыз жаңалықтардың теңгерімділігі болады, егер маңызды жаңалықтар болмаса. Материалдардың ұзақтығы ұзақ (бірнеше минутқа дейін), ал бағдарламаның қарқыны CBS Morning және CBS Saturday Morning бағдарламаларына қарағанда әлдеқайда тыныш және салмақты, тіпті олар «Жексенбі таңының» брендінің элементтерін бөлісе бастағаннан кейін де. Пікір білдірушілер Бен Стейн мен Нэнси Джайлс пікірлерді жеткізу үшін қайта-қайта көрсетілетін бөлімдерде пайда болады, ал тілші Билл Гейст те адамдарға қызығушылық тудыратын оқиғалармен бөліседі. Бағдарлама табиғат көрінісімен аяқталады, бағдарламаның тарихының көп бөлігінде ресми атауы болмаған, бірақ қазір «Табиғат сәті» деп аталады, өйткені ол демеушілікпен ұсынылатын бөлім. Бағдарламаның ең алдымен қарт адамдарға тартымды деген стереотипке қарамастан, «Жексенбі таңы» 25-54 жас аралығындағы ересектердің негізгі демографиялық тобында өз уақытында бірінші орынды иеленді, барлық саяси талқылауларға негізделген жексенбілік ток-шоуларды жеңіп шықты. 1986 жылдың сәуір айында бағдарламаның барлық бөлігі классикалық музыкаға арналған көрмеге айналды, өйткені Владимир Горовицтің Мәскеудегі тарихи фортепиано концерті тікелей эфирде көрсетілді. Осы көрсетім үшін ғана бағдарлама әдеттегі жаңалықтар журналынан ауысып, тоқсан минуттық толық баяндамаға арналды. Концерт Мәскеу уақыты бойынша сағат 16:00-де өткендіктен, CBS телеарнасы оны Шығыс уақыты бойынша сағат 09:00-де көрсетті. Көрсетім өте сәтті болды, сондықтан ол екі айдан кейін қайталанды және кейін VHS және DVD форматында шығарылды.
Өндіріс
Бағдарламаның ерекшелігі – мамыр күнінің (Sun of May) стиліне тән логотипі, ол бағдарламаның ашылу титрлерінде айқын көрінеді. Сонымен қатар, кейбір бөлімдердің арасында күннің түрлі бейнелері де пайда болады. Шоудың музыкалық тақырыбы – Готфрид Рейхеге жатқызылатын "Abblasen" деген керней фанфары. Көп жылдар бойы шоудың тақырыбы ретінде Дон Смитерстің барокко трубасында орындалған осы шығарма қолданылды, бірақ продюсерлер винилдік жазбаны Док Северинсеннің пикколо трубасының цифрлық нұсқасымен алмастыруға шешім қабылдады; қазіргі нұсқасын Уинтон Марсалис орындайды. "Жексенбі таңы" және CBS-тің басқа таңғы жаңалықтар бағдарламалары, әртүрлі атаулармен және форматтармен, толыққандай дербес өндірістер болып қала берді, бірақ кейде бір-бірін жарнамалап, тілшілерді бөлісіп отырды. 2021 жылдың 31 тамызында арна өзінің апта ішіндегі таңғы шоуын CBS Mornings, ал сенбі күнгі бағдарламасын CBS Saturday Morning деп қайта іске қосатынын хабарлады. Осы соңғы жаңа форматта екі бағдарлама да "Жексенбі таңының" логотипі мен "Abblasen" фанфары сияқты брендтік элементтерін қабылдады, бірақ олар заманауи сезіммен және CBS-тің жаңа корпоративтік брендінің ерекшеліктерімен үйлесімді. Екінші сағатында да "Жексенбі таңындағы" сияқты ұзақ форматтағы материалдарға көбірек назар аударылады. 2023 жылдың 21 мамырында "Жексенбі таңы" бағдарламасы CBS корпоративтік брендіне сәйкес келу үшін жаңартылған логотип пен графикалық пакет алды, бірақ CBS Mornings бағдарламаларында қолданылған нұсқаларды пайдаланбастан, бағдарламаның бұрынғы көрнесін жаңартып сақтады.
Дау
Невролог Стивен Новелла және паранормальдық құбылыстарды зерттеуші Джо Никель жеке-жеке «Скептиктер сауалы» журналындағы мақалаларында Эрин Мориартидің скептицизм танытпауы және 2018 жылдың наурыз айындағы бір хабарламасы үшін жасаған «толыққанды журналистік қатесі» туралы жазды. Ол хабарламада 1980 жылдардағы қасық бүгіш Ури Геллердің «психикалық әрекеттер» жасап тұрған видеоларын көрсеткен, бірақ Геллердің көп рет жаңсылысқа ұшырағанын, Джеймс Рэндидің жұмысына еш сілтеме жасамастан көрермендеріне түсіндірмеген. Новелла Мориартиді «көбінесе ескі мектептің журналисі, ол паранормальдық материалдарды журналистік талаптарды қажет етпейтін «жеңіл» материалдар деп санайды» деп бағалаған. Тағы бір хабарламасында Мориарти 1989 жылы із-түзсіз жоғалған есірткі тасымалдаушысы Чарли Джорданды «психикалық күшпен тауып шығарғанын» айтқан медиум Анжела Деллафиора Фордпен сұхбаттасты. Никельдің сөзінше, Мориарти «Фордтың айтқанын сөзсіз қабылдайды» және оған «керексіз мақтаулар айтады». Никель Фордтың мәлімдемелерін «кейіннен құрастырылған» мысал деп, дұрыс емес деп санайды. Center for Inquiry (CFI) редакторы Кендрик Фрейзер CBS телеарнасының Геллер және психикалық детективпен паранормальдық хабарлама жасауына көңілі толмағанын білдірді. Олар сондай-ақ парапсихолог Дин Радинді ғалым деп санады, ол ғалым емес. Мориарти келесі күні сынға жауап ретінде Twitter-де: «Біз құпия үкімет құжаттарымен расталған паранормальдық тәжірибелер туралы хабарладық. Біз осы іске қатысқандарға да, ғалымдарға да сөз бердік» деп жазды. Фрейзер: «Үкімет бұрын бірде-бір ерекше зерттеу бағдарламасын бастаған болса да, бұл оның зерттеген мәлімдемелерін растамайды» деп жауап берді. CFI жүргізген қосымша зерттеулер көрсетті, хабарламаның «97 пайыздан астамы паранормальдыққа бағытталған, ал күмәндік көзқарас тек 3 пайызды құрайды». Баспасөз хабарламасында CFI жексенбілік таңғы хабарламаны «әдеттегідей объективті және сенімді хабарлаудағы өкінішті қателік» деп атады және бағдарламадан «жағдайды түзеу үшін қадамдар жасауды» және «осы тақырып бойынша шындыққа сәйкес және ғылыми тұрғыдан дұрыс көзқарас ұсынуды» талап етті.
Марапаттар мен ұсыныстар
Бағдарлама 2013 жылы «Үздік таңғы бағдарлама» номинациясында алғашқы күндізгі «Эмми» сыйлығын жеңіп алды, бұл санатта «Today» және «Good Morning America» бағдарламаларын басып өтті. Сондай-ақ, 2007 жылы «Үйге жол» рубрикасы үшін «Пибоди» сыйлығына ие болды.
Нильсен рейтингісі
2013 жылдың 24 қарашасында тамақ тақырыбына арналған бағдарламаның арнайы нұсқасы, 1996 жылдың 4 ақпанынан бері ең жоғары рейтингтердің бірін көрсетті, оны 6,25 миллионнан астам көрермен тамашалады. Бұл көрсеткіш 2015 жылдың 18 қаңтарындағы эфирмен асып түсті, оны 6,79 миллион көрермен көрді, бұл 1994 жылдың 23 қаңтарынан бері бағдарламаның екінші ең көп көрермендік көрсеткіші. 2015 жылдың 1 наурызы: 6,63 миллион көрермен (халық санау есептегіштерінің 1987 жылдан бері тіркелген алтыншы ең көп көрермендігі). 2020 жылдың 22 наурызы: 6,82 миллион көрермен (1994 жылдан бері ең көп көрермен).