Кіріспе

Темір мен алюминийді байланыстыратын дәрілік препарат. Дефероксамин (DFOA), сондай-ақ десферриоксамин деп те аталады және Desferal® саудалық атауымен сатылады, темір мен алюминийді байланыстыратын дәрілік препарат. Ол бұлшықетке, көк тамырға немесе тері астына инъекция арқылы қолданылады. Дефероксамин – Streptomyces pilosus бактериясының сидерофоры. Дефероксамин АҚШ-та 1968 жылы медициналық қолдануға бекітілген. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының «Қажетті дәрілер тізіміне» енген. Медициналық қолданылуы Дефероксамин, әсіресе кішкентай балаларда, темірге уланудың жедел түріне емдеу үшін қолданылады. Бұл препарат сонымен қатар гемохроматозды емдеу үшін жиі қолданылады, бұл темірдің жинақталуымен сипатталатын ауру, ол генетикалық немесе тумалы болуы мүмкін. Тумалы емес гемохроматоз белгілі бір түрдегі созылмалы анемиясы (мысалы, талассемия және миелодиспластикалық синдром) бар және көптеген қан құюларды қажет ететін пациенттерде жиі кездеседі, бұл организмдегі темір мөлшерін айтарлықтай арттырады. Дефероксамин сияқты темірді байланыстыратын препараттармен емдеу қан құюға тәуелді серпалы жасуша ауруы немесе β-талассемиясы бар адамдарда өлім-жітімді азайтады. Созылмалы жағдайларды емдеу үшін препаратты әдетте күн сайын 8–12 сағат бойы тері астына инъекциялау арқылы жүргізеді. Жедел уланудан кейін дефероксамин енгізу несептің қызғылт-қызыл түске боялуына себеп болуы мүмкін, бұл құбылыс «виноград суы тәрізді несеп» деп аталады. Темірге уланудан басқа, дефероксамин таңдалған пациенттерде алюминийге улануды (организмдегі алюминийдің артық мөлшері) емдеу үшін де қолданылуы мүмкін. АҚШ-та бұл қолданысқа FDA бекітілмеген. Дефероксамин доксорубициннің кардиотоксикалық жанама әсерлерін азайту және ацерулоплазминемиямен ауыратын пациенттерді емдеу үшін де қолданылады. Дефероксамин бас сүйек ішілік қан кетуі бар адамдарда неврологиялық жағдайды жақсартуға көмектесе алады, бірақ бұл көрсеткіштің тиімділігі мен қауіпсіздігін растайтын деректер жеткіліксіз. COVID-19 диагнозы қойылған пациенттерде ферритин деңгейінің жоғары болуына байланысты дефероксамин қолдануды ұсынатын жарияланған зерттеулер бар. Жағымсыз әсерлері Жүктілік кезінде нәрестеге қауіпсіздігі анықталмаған. Дефероксаминнің созылмалы қолданылуы көзге байланысты симптомдарға, өсудің тежелуіне, жергілікті реакцияларға және аллергияға әкелуі мүмкін. Әсер ету механизмі Дефероксамин ферриоксамин B-ден тривалентті темір тобын алып тастау арқылы алынады, ферриоксамин B – Streptomyces pilosus актиномицеттері өндіретін темірлі сидероамин. Оның ашылуы ЦИБА ғылымгерлерінің Цюрихтегі Швейцария Федералдық Технологиялық институтының және Фрайбургтағы Университет ауруханасының ғылымгерлерімен бірлесіп жүргізген зерттеулерінің және белгілі бір жасуша түрлерінен қабыну медиаторларын босату нәтижесі болды.

Зерттеу

Дефероксамин омыртқа миының жарақаты және ми ішіндегі қан құйылуды емдеу үшін зерттеліп жатыр. Ол сондай-ақ мезенхималық сабақты жасушаларда гипоксияға ұқсас орта тудыру үшін де қолданылады. Дефероксаминнің терминалды амин тобы металл келатациясына қатыспайтындықтан, ол әртүрлі өнеркәсіптік және биомедициналық қолданыстар үшін дефероксаминді беттерге және субстраттарға бекіту үшін пайдаланылады.