Кіріспе

Медбикелік этикасы – медбикелік қызмет саласындағы іс-әрекеттерді зерттейтін қолданбалы этиканың бір саласы. Медбикелік этикасы медициналық этикамен ортақ көптеген принциптерді бөліседі, мысалы, игілік жасау, зиян келтірмеу және жеке тәуелсіздікке құрмет. Ол қарым-қатынастарға, адамның қадір-қасиетіне және бірлескен күтімге баса назар аударуымен ерекшеленеді.

Пәннің дамуы

Мейірбикелік қызметтің мәні мейірбикелік этиканың «емдеуден» гөрі күтім этикасын қарастыруға бейім екенін көрсетеді, ол үшін мейірбике мен күтім алатын адам арасындағы күнделікті өзара әрекеттесу зерттеледі. Медбикелік этиканы анықтауға жасалған алғашқы жұмыстар жақсы медбике болуға қажетті жақсы қасиеттерге көбірек назар аударды, дәрігерге адалдық тарихи тұрғыдан осы қасиеттердің бірі саналды, ал назар мейірбикенің күтім алатын адамға қатысты мінез-құлқына емес, бағытталды. Мысалы, Халықаралық медбикелер кеңесінің ең соңғы кодексінде көрсетілгендей.

Өзгешелендіру сипаты

Емдеу этикасының көп бөлігі медициналық этикаға ұқсас көрінсе де, оларды ерекшелейтін бірнеше фактор бар. Бриер Макки медбикелердің ауруды емдеуден гөрі күтім мен тәрбиелеуге баса назар аударуының нәтижесінде ерекше этика қалыптасатынын айтады. Сонымен қатар, медбикелік этика моральдық дилеммаларға емес, күнделікті практиканың этикасына көбірек мән береді. Мысалы, игілікке ұмтылу дәстүрлі медициналық этикада пациенттің мүддесін білдіретін патернализм арқылы көрініс табуы мүмкін, яғни денсаулық сақтау маманы пациент үшін ең жақсы деп санайтын шешімді қабылдайды. Дегенмен, кейбір мамандар бұл тәсіл медбикелік этикадағы адамға бағытталған құндылықтарға қайшы келеді деп санайды. Бұл айырмашылықты әртүрлі теориялық көзқарастардан қарастыруға болады. Бірқатар мамандар деонтологиялық принциптерге көшуге ұмтылса да, медбикелік этикада ізгілік этикасына қызығушылық пен күтім этикасына қолдау көрсету жалғасуда. Пациенттердің осалдығына лайықты күтім көрсету – бұл саладағы маңызды ұғым. Стандартты этикалық теория бойынша, қадір-қасиетті құрметтеу адамдарға және олардың дербес таңдауларына құрмет көрсетумен байланысты. Бұл адамдарға өздерінің емделуіне қатысты шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. Бұл, өз кезегінде, медбикелердің құрметтеуі керек хабардар келісімді негіздейді. Соңғы жылдары эмпирикалық этиканың маңызы артып келеді. Жоғарыда аталған мәселелерді ескере отырып, медбике этикалық принциптерге сүйене отырып жұмыс істеуге тырысуы керек. Алайда, медбикелік практикадағы бұл маңызды нәтижеге кейде ресурстардың, саясаттың немесе ортаның шектеулері кедергі келтіруі мүмкін, бұл моральдық стреске әкелуі ықтимал.