Кіріспе

Джон Стейнбек романы. «Қызыл пони» – американдық жазушы Джон Стейнбектың 1933 жылы жазған эпизодтық повесі. Алғашқы үш тарауы 1933 жылдан 1936 жылға дейін журналдарда жарияланды. Толық кітап 1937 жылы «Ковичи Фриде» баспасында жарық көрді. Кітаптағы оқиғалар Джоди Тифлин есімді ұл туралы. Кітапта Джоди мен оның Калифорниядағы әкесінің ранчосындағы өмірінен төрт әңгіме бар. Басты кейіпкерлер: Карл Тифлин – Джодидің әкесі; Билли Бак – жылқы шаруашылығының шебері және ранчодағы жұмыскер; Миссис Тифлин – Джодидің анасы; Джодидің әкесі – Миссис Тифлиннің әкесі, Орегон жолынан өткен және өз өмірінен әңгімелер айтуды ұнататын; және Гитано – Тифлин ранчосында қайтыс болғысы келетін қарт. Бұл әңгімелермен қатар, кітаптың соңында «Жаспан жайылымдары» (Стейнбектың бұрынғы еңбегінен алынған) атты «Юниус Малтби» деген қысқа әңгіме бар. Дегенмен, бұл соңғы әңгіме «Penguin Books» баспасынан шыққан нұсқада жоқ.

1-тарау Сыйлық

Кітаптың оқиғасы Карл Тифлин ұлы Джодиге қызыл тай ұлысын сыйлағанда басталады. Джоди қуаныштан көңілі толды, әкесінің сыйлыққа қойған барлық талаптарына (тайды тамақтандыру, тостағанын тазалау, т.б.) бірден келісім берді. Тайдың сұлулығына тәнті болған Джоди оны Салинас аңғарының шекарасындағы, шөптесін және емен ағаштарымен көмкерілген Габилан тауларының атымен – Габилан деп атады. Бірнеше апта жаттығудан және Габиланды танысудан кейін, Джодидің әкесі оған Алғыс айту күніне дейін атқа мінуге рұқсат ететінін айтты. Шаруашылық жұмыскері Билли Бак жаңбыр болмайтынын сендіргенімен, тай кенеттен қатты жаңбырға ілігіп, қорада қалғаннан кейін суық сияқты ауруға шалдықты. Билли атты емдеуге тырысты, бірақ нәтиже болмады, соңында ауруды жұқпалы безгек деп анықтады, тайдың мұрынына ыстық, ылғал сүлгіні қойып, оны қарауды Джодиге тапсырды. Түнде, үнемі алаңдаса да, Джоди шаршап ұйықтап қалды және қора есігі ашық екенін ұмытып кетті. Оянғанда тай қорадан қашып кеткенін көрді. Билли келгенде, аттың тыныс алуы үшін мойын қантамырларынан тесік жасау қажет деп шешті. Джоди оның жанында тұрып, тыныс жолдарындағы шырышты үнемі тазалап отырды. Ұйықтап қалғаннан кейін, Джоди күшейе түсетін жел туралы арман көрді және оянғанда тай қайтадан жоғалып кеткенін көрді. Тайдың іздерін қуалай келе, ол жақын жерде айналып ұшатын құртқастардың тобын байқады. Атқа уақытында жете алмады, ол келгенде құртқұс аттың көзін жеп жатқан еді. Ашуға булыққан Джоди құртқұспен күресіп, оны қайта-қайта ұрды, Білли Бак пен әкесі оны тоқтатып, тартып алғанға дейін ол тоқтамады, бірақ құртқұс бұрыннан-ақ өлген еді. Әңгіме жалпы алғанда ересектердің кемшіліктері, ерлікке қадам басу және барлық тірі нәрсе үшін өлімнің сөзсіздігі туралы ойларды қамтиды. "The Gift" алғаш рет 1933 жылдың қараша айында "North American Review" журналында жарияланды.

2-тарау Үлкен таулар

Джодидің көңілі толады. Ол зор тауларға қарайды, оларды аралап шығуды тілейді. Кенеттен Гитано есімді ескі мексикалық кісі пайда болады, ол осы шаруашылықта туғанын айтады. Гитано өлгенше шаруашылықта қалуға рұқсат сұрайды. Карл Тифлин бас тартады, бірақ оған түнімен қалуға рұқсат береді, сонымен қатар қарттың өзінің пайдасыз ескі аты Пасхаға ұқсас екенін айтады. Сол түні Джоди жасырын түрде Гитаноға барады. Ол ескі рапирасын жылтыратып отыр. Джоди одан зор тауларда болған ба екенін сұрайды, ал Гитано аз ғана есте сақтайтынын айтады. Ертесіне таңертең Гитано да, Пасха да жоғалып кетеді. Джоди қарттың заттарын іздейді, бірақ өткір қылыштың ізін таба алмай, көңілі қалады. Көршілер Гитеноның жоғалған атына мініп, қолында бірдеме ұстап тауға қарай бара жатқанын хабарлайды. Ересектер бұл қару деп ойлайды, бірақ Джоди білгендей, бұл, әдетте, рапира. Джодидің әкесі кісінің неге тауға кеткенін ойлап, қарт атын жерлеуден құтылғанын әзілдеп айтады. Әңгіме Джодидің қарт кісі, рапира және таулар туралы сағыныш пен қайғымен толы ойларымен аяқталады. "Зор таулар" алғаш рет 1933 жылдың желтоқсан айында "North American Review" журналында жарияланды.

3-тарау Уәде

Карл Тифлин Джодиге жауапкершілікті көбірек үйрену керек деп санайды, сондықтан ол Джодиге Нелли атты құйрығын көрші фермасына қызмет көрсетуге апаруға жағдай жасайды. Жігіттің ақысы 5 доллар, ал Джоди бүкіл жаз бойы әкесі берген 5 доллар несиеге қанағаттандыру үшін қатты жұмыс істейді. Бірнеше айдан кейін Билли Бак Нелли жүкті екенін анықтайды. Джоди мен Билли егізге қамқорлық жасаса, Билли анасы бала туғанда қайтыс болғанын және оны егіз сүтімен өсіргенін айтады. Біллидің жылқыға жақсы көңілі бар. Джоди өзінің болашақ төлін жиі армандайды. Билли оған мысықтардың ірі қара малға қарағанда нәзік екенін және кейде мысықтың өмірін сақтау үшін төлді бөлшектеп алып тастау керектігін түсіндіреді. Бұл Джодиді уайымдайды. Ол өзінің құшақтап өлтірілген Габилан атты понисін ойлайды. Билли пониді емдей алмады, енді Джоди Неллиге бірдеңе болады деп уайымдайды. Бұл күмән Биллиге де әсер етеді, ол Джоди үшін де, өзінің мақтанышы үшін де баланы тағы да жібермеуге тырысады. Джоди түн ортасында оянады. Ол Неллидің жүктілігімен байланысты барлық мүмкін нәрселерді армандайды, олардың ешқайсысы орындалмас деп үміттенеді. Содан кейін ол "күлкінін киіп", Неллидің жағдайын білу үшін қораға шықты. Джоди Неллиді көргенде, "Ол [нелі] қалжыңдап, айналасына қарап отырады". және "бұзақты бұра алмай" отыр. Джерри Голдсмит өзінің алғашқы Эмми сыйлығын ұтып алды, ол 2012 жылы Varèse Sarabande компаниясы шектеулі нұсқасында шығарды.

Қабылдау

Билборд журналы романды былай бағалады: «Джон Стейнбектің "Қызыл пони" повесі – өлім, туу және көңілі қалу әлеміне ересек болып кіретін жасөспірімнің қиын, тебірентетін оқиғасы».