Кіріспе

Эди Очилтри – сэр Уолтер Скотттың 1816 жылғы «Антиквар» романының кейіпкері, заңмен қорғалған «көк көйлектер» немесе тілекшілер класына жататын, лицензиясы бар қайыршы. Ол ойдан шығарылған шотландтық Фейрпорт қаласының маңында белгілі бір маршрутпен жүреді. Скотт өзінің бұл кейіпкерін бала кезінде танысқан нағыз қайыршы Эндрю Геммельс есімді адамнан үлгі алған. Романның атау кейіпкері Джонатан Олдбакпен бірге Очилтри Скотттың ең керемет туындыларының бірі деп есептеледі.

Оның мінезі

Романның атауындағы Джонатан Олдбак Очилтриді "әскери қызметкер, баллада оқушы, саяхатшы жөндеуші болған, ал қазір тілеуші, белгілі бір дәрежедегі ыңғайлы кедергі, ескі шотланд тілеушілерінің соңғы үлгісі, ол өзінің аймағын белгілі бір шеңберде ұстап, жаңалық жеткізуші, әнші, кейде аймақтың тарихшысы болды" деп сипаттайды. Очилтридің ескі балладалар мен дәстүрлерге деген құштарлығы мен білімі Олдбақтың ғылыми антиквариат білімімен үйлеседі. Олар бір-бірін құрметтейді және жақсы көреді, бірлесіп басқа кейіпкерлердің қиындықтарын шешіп, романды қуанышпен аяқтайды, бірақ жолында Олдбақтың антиквариаттық қиялы мен өзіне-өзі сенімі Очилтридің реализмі мен салауатты ойлау қабілетімен күлдіреді. Екі кейіпкер де қаталдыққа ұмтылады, Очилтри жергілікті жаңалықтардың нақтылығымен және ескі дәстүрлерді дұрыс есте сақтау туралы талабымен ерекшеленеді. Романның бірінші жартысында екеуінің арасындағы айырмашылық Очилтридің басқаларға көмектесудегі жоғары тиімділігінде көрінеді. Оны Диоген дәстүріндегі циник деп атауға болады, ол дәстүрлі түрде жекелеген демеушіге емес, жалпы қоғамның қолдауына сене отырып, қазіргі коммерциялық қоғаммен келіспейді. Оның Фейрпорт қауымдастығындағы басты міндеті – оны біріктіру.

Охилтридің түпнұсқалары

Жазушы В. С. Крокетт Эди Очилтриді Скоттың басқа кейіпкерлеріне қарағанда, Джонатан Олдбакты қоспағанда, нақты өмірлік үлгіге негізделген деп санады. Оның түпнұсқасы Эндрю Геммельс, Скот, ол кезде Келсодағы бала, жиі кездесетін қайыршы еді. Геммельс Айрширдегі Олд Камнок ауданынан шыққан, ол Охилтри сияқты Фонтеной шайқасында күрескен ардагер еді. Скот 1829 жылы жарық көрген «The Antiquary» басылымының кіріспесінде оны «өте биік, әскерлік мінез-құлық пен осалмен сөйлеуді сақтайтын ерекше әдемі ескі адам» деп сипаттады. Оның ерекшелігі – ақылды, өткір тілді, Андрейдің сатирасынан қорқу, сондай-ақ мейірімділік пен қайырымдылық сезімі оны барлық жерде жақсы қабылдауға ықпал етті. Ол көптеген қайыршылардан жақсырақ өмір сүрді және өзінің есебі бойынша 105 жасында қайтыс болды, туысына шағын мүлік қалдырды. Скоттың күйеу баласы және өмірбаяны Ж. Г. Локхарт Сэр Джон Клерк туралы әңгімеде Охилтри үшін тағы бір үлгіге назар салды, бұл, әрине, «Антикуардың» 4-тарауындағы эпизодқа шабыттандырды: [Т] ескі барон бірнеше ағылшын сарапшыларды Рим лагерін көруге алып барды; және ол белгілі бір жерде «Мен мұны преториум деп ойлаймын» деп айқайлағанда, қасында тұрған малшы: «Преториум мұнда, преториум сонда, мен оны қашаумен салдым» деп жауап берді. Кейбір сыншылар Скоттың өзінің мінезін Охилтриде көруге болады, әсіресе жеке бақытсыздықтарды төзімділікпен қабылдау қабілеті, ол Скотты өмірінің соңғы жылдары қолдады.