Кіріспе
Шотландиялық ақын, "Уоллес" поэмасының авторы – Соқыр Гарри (1440 – 1492), сондай-ақ Гарри, Хари немесе Генри Минстрель деп те аталады. Ол "Illustre және Vallyeant Campioun Schir Уильям Уоллес істері мен ерліктері" поэмасының, көбінесе "Уоллес" деп танылатын авторы ретінде белгілі. Бұл Шотландия тәуелсіздігінің желісі Уильям Уоллестің өмірін баяндайтын ұзын поэма, ол Уоллес қайтыс болғаннан кейін 172 жыл өткен соң, 1477 шамасында жазылған.
Blind Harry ( 1440 – 1492), also known as Harry, Hary or Henry the Minstrel, is renowned as the author of The Actes and Deidis of the Illustre and Vallyeant Campioun Schir William Wallace, more commonly known as The Wallace. This is a lengthy poem recounting the life of William Wallace, the Scottish independence leader, written around 1477, 172 years after Wallace's death.
Өмірбаян
Соқыр Гарридің өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Бір дереккөз – 1473–1492 жылдарға арналған Лорд-Жоғарғы қазынашының тізімдері, онда Джеймс IV сарайындағы өнер көрсетулері үшін оған төленген ақылар тіркелген. Соқыр Гарриге, басқа ұсақ сарай қызметкерлері сияқты, жаңа жылда патша ақшалай сыйлықтар берген. Бірақ 1492 жылдың 2 қаңтарындағы төлем екі гельдік арфашымен ("Ersche clareschaw") бірге орындалған балладаны орындағанымен байланысты сияқты көрінеді. Бұл Гарри туралы тізімдердегі соңғы жазба. Оны Уильям Данбар 16 ғасырдың басындағы "Makeris үшін ағытылған зар" атты шығармасының 69-жолында еске алады. Тарихшы Джон Мейджор да 1518 жылы Гарри туралы жазған. Бұл дереккөздер оның туғаннан соқыр болған-болмағаны туралы әртүрлі пікір білдірді, бірақ Гарридің әскери қызметте болғаны анық көрінеді.
Сын
Гарридің Уоллесті бейнелеуі Майор және басқалар тарапынан ойдан шығарылған деп сынға алынды. Оның кейбір бөліктері замандас дереккөздермен қайшы келеді, мысалы, еңбекте Уоллес әскерді Лондонның шетіне басқарып бара жатқаны сипатталады, және Уоллес Ланарқтағы оқиғалармен тарихқа енмес бұрын, күмәнді дәлдігі бар эпизодтар келтіріледі. Ол қашқан кезде монах, қарт әйел және қыш құмырашы кейпіне еніп, Шотландияның мүддесі үшін қолдау алу үшін Францияға сапар шегеді, онда екі француз батырын және арыстанды жеңеді. "Тағы қанша итті өлтіргің келеді?" – деп сұрайды Уоллес француз патшасынан. Гарри көбінесе Барбурдан нашар ақын деп есептеледі және оның рухани биіктігі төмен, бірақ ол көрнектілік, суреттемелердің айқындығы және оқиғалардың алуан түрлілігі тұрғысынан одан асып түседі. Ол кейде Чосердің ықпалына тап болса, латын және француз тілдерін білген деген де болжам бар. Соқыр Гарридің сөздері Уильям Гамильтон Гилбертфилд (шамамен 1665–1751) жасаған 1722 жылы жарық көрген аударма арқылы кеңінен танылды. Осы нұсқада Роберт Бернс, Лорд Байрон, Роберт Саути, Джон Китс, Джоанна Бейли және Уильям Вордсворт сияқты ақындардың назарына ілікті. Бұл "Батыр жүрек" атты жүлделі голливудтік фильмнің сценарийін жазуда Рэндал Уоллес үшін де маңызды дереккөз болды. Соңғы кезде, 1998 жылы Элспет Кинг Гамильтонның мәтінін заманауи оқырмандарға бейімдеп, "Соқыр Гарридің Уоллесі" деген атпен қайта жариялады.
Уоллес фольклоры
Соқыр Гарри Уоллес қатысқан бірнеше шайқастарды немесе ұсақ шайқастарды айтады, бірақ қазіргі тарихшылар оларды тарихи емес деп санайды. Бұл шайқастар кейде басқа көздермен салыстырылмаған, "Істер мен Есімдердегі" әңгімелерге сүйенген деректерде тарихи оқиғалар ретінде келтіріледі. Күдікті шайқастарға 1296 жылғы "Лаудон Хилл шайқасы", 1297 жылғы "Биггар шайқасы" және, мүмкін, "Элхо Паркі шайқасы" жатады. Лаудон Хиллдегі халықтық шайқасқа байланысты кейінірек Уоллеске құрмет көрсетіп, ескерткіш орнатылған. (Бұл халықтық шайқасты Роберт Брюстің Лаудон Хиллдегі нақты шайқасымен шатастыруға болмайды.) Сол сияқты, Айрда шотланд ақсүйектерін жаппай дарға асу туралы әңгімені Соқыр Гарри баяндайды, және ол "Батыр жүрек" фильмі сияқты бірнеше жерде қайталанады, бірақ қазір тарихи емес деп есептеледі.