Кіріспе

Диана Карлсон Эванс (1946 жылы туған) – Вьетнам соғысы кезінде АҚШ армиясының медбикесі, Вьетнам әйелдерінің мемориалдық қорының негізін қалаушы. Бұл қор Вашингтон қаласындағы Ұлттық алаңдағы Вьетнам ардагерлерінің мемориалында орналасқан Вьетнам әйелдерінің мемориалын құрды. 1984 жылы Миннеаполис мүсіншісі Роджер М. Бродин және Вьетнам ардагерлері Донна Мари Булай мен Джеральд С. Бендердің көмегімен Вьетнам әйелдерінің мемориалдық жобасы іске қосылды. Эванс бұл жобаны бастап, аяқтауға жетекшілік етті.

Әскери қызмет

Карлсон Эванс Миннесота штатының ауылдық жеріндегі сүт фермасында туып өскен және Миннеаполис қаласында медбикелік мектепті бітірген. Бітірген соң, ол Армияның медбикелер корпусына қосылып, 1968–1969 жылдары 21 жасында Вьетнамда қызмет етті. Ол Вунг-Таудағы 36-шы эвакуациялық госпитальдің күйік бөлімінде және Камбоджа шекарасынан 30 шақырым қашықтықтағы Орталық жотадағы Плейкудегі 71-ші эвакуациялық госпитальде қызмет етті, ал госпитальден майданға дейін тікұшақпен 10-20 минуттық жерде болды. Вьетнамдағы бір жылын есептегенде, Карлсон Эванс Армияның медбикелер корпусында барлығы 6 жыл қызмет етті.

Вьетнам әйелдерінің мемориалдық науқаны

Карлсон Эванс 1982 жылы Вьетнам ардагерлерінің мемориалының ("қабырға") ашылуына қатысты. 1984 жылы Вьетнам ардагерлерінің мемориалында үш жауынгердің мүсіні ашылғаннан кейін Карлсон Эванс Вьетнам әйелдерінің мемориалдық жобасын құрды, ол Вьетнам соғысы кезеңінде қызмет еткен американдық әскери қызметкерлердің еңбегін құрметтеу мақсатын қойды. Ол 1984 жылдан 1993 жылға дейін Вьетнам әйелдерінің мемориалын құру үшін жұмыс істеді, Вьетнамда қызмет еткен 11 000 әскери қыз және Вьетнам дәуірінде әлемнің түкпір-түкпірінде қызмет еткен 265 000 адамға арналған мемориал салуға рұқсат беру үшін федералды билік органдарымен лоббилік жұмыс жүргізді. Карлсон Эванс және 50 штаттан келген мыңдаған еріктілер бұл мақсатқа ақша жинады және халықтың қолдауын қамтамасыз етті, соның ішінде жетекші ардагерлер ұйымдары – Шетелдегі соғыстар ардагерлері, Вьетнам ардагерлері Америкасы, Мүгедек американдық ардагерлері және Америка легионы. Мемориал ашылған кезде VWMP қажетті қаражаттан шамамен 600 000 – 700 000 доллар кем болды, ал соманы кепілдікке алған корпорация соңғы сәтте қажетті ақшаны ұсынды. Эванс пен оның жақтастары мемориалға рұқсат алу үшін үш федералды комиссия алдында және екі конгресс заң жобасында жеті жыл куәлік берді. Рұқсат алынғаннан кейін 1990 жылы 300-ден астам суретші ірі дизайн байқауына қатысты. Санта-Фе, Нью-Мексикодан келген мүсінші Гленна Гудакр ұсынған дизайн құрметпен аталып, хабардар етудің алғашқы күндерінде қаржы жинау үшін пайдаланылған Роджер Бродиннің "Мейірбике" дизайнын алмастыратын мүсін ретінде таңдалды; "Мейірбике" моделі – Минесота штатындағы шериф кеңсесінің 26 жасар диспетчері Ронда МакКеллап – мыңдаған адамның жүрегін жаулап, жобаға алғашқы миллион долларды жинады. Гудакрдың мүсіні қазір Вашингтон қаласындағы Ұлттық алаңда тұр. Қоладан құйылған мүсіннің биіктігі 7'0", онда төрт фигура бейнеленген – 3 әйел және жараланған әскер. Вьетнам әйелдерінің мемориалы 1993 жылғы 11 қарашада мыңдаған адамның қатысуымен ашылды, онда сол кездегі вице-президент және Вьетнам ардагері Ал Гор сөз сөйледі.

1993 жылдан бастап

1993 жылы Вьетнам әйелдерінің ескерткіші ашылғаннан бері Карлсон Эванс ардагерлер қауымдастығында белсенділік танытып келеді. Вьетнам әйелдерінің ескерткіші қорының негізін қалаушысы және президенті ретінде ол соғыс кезіндегі әйелдердің өмірі мен тәжірибесі туралы бүкіл ел бойынша лекция оқиды. Ол күйеуімен бірге қырық жылдан астам уақытты бірге өткізді, олардың төрт баласы және жеті немересі бар.