АҚШ Еске алу күні

Кіріспе

Memorial Day (алғашқыда Decoration Day деп аталатын) – АҚШ-та Құрама Штаттар Қарулы Күштерінде қызмет етіп қайтыс болған әскери қызметшілерді құрметтеу және оларға аза тұту үшін белгіленген федералды мереке. 1868 жылдан 1970 жылға дейін 30 мамырда тойланды. 1971 жылдан бері мамыр айының соңғы дүйсенбісінде тойланады. Көптеген адамдар Memorial Day күні зираттар мен ескерткіштерге барып, АҚШ әскерінде қызмет етіп қайтыс болғандарды құрметтейді және аза тұтады. Көптеген еріктілер ұлттық зираттардағы әскери қызметкерлердің қабірлеріне американдық туларды қояды. Memorial Day сонымен қатар жаздың ресми емес басталуы деп есептеледі. Memorial Day күнін алғаш рет 1868 жылдың 30 мамырында тойлады. Бұл мереке сол кезде Decoration Day деп аталатын және Ұлы Республика армиясының бас қолбасшысы Джон А. Логан Азамат соғысында қаза тапқан Одақ әскерлерін құрметтеу үшін жариялаған. Бұл ұлттық мерекеге дейін Азамат соғысы аяқталғаннан бастап Логанның жариялаған уақытына дейін көптеген жергілікті шаралар өткізілді. Көптеген қалалар мен адамдар оны бірінші болып тойлағандарын мәлімдейді. Дегенмен, Ардагерлер істері департаментінің бөлімшесі болып табылатын Ұлттық зираттар басқармасы Мэри Энн Уильямстың «Азамат соғысының жауынгерлері – Одақ және Конфедерация әскерлерінің қабірлерін гүлдермен шашу идеясын» алғаш ұсынғанын айтады. Мерекенің ресми мойындалуы 1873 жылы Нью-Йорк штатынан басталып, басқа штаттарға тарады.

Тарабы мәлімделгендер

Еске алу күнінің бастауына әртүрлі қалалар мен адамдар үміттенеді. Кейбір жағдайлардағы талаптар Азамат соғысына дейін немесе кейін болған құжатталған оқиғаларға байланысты. Ал басқалары ұлттық жариялауға себеп болған нақты оқиғалар емес, жауынгерлердің қабірлерін гүлдермен безендірудің жалпы дәстүрінен туындауы мүмкін. АҚШ-та Азамат соғысына дейін де, соғыс кезінде де жауынгерлердің қабірлері безендірілген. Кейбір талаптар сенімсіз болуы мүмкін, кейбір зерттеушілер бұларды дәлелсіз өзіне есеп беру деп санайды, сондай-ақ жақсы дәлелденген оқиғаларды немесе байланыстарды жоюға ұмтылады. Бұл безендіру Азамат соғысында қаза тапқан алғашқы солдат, Джон Куинси Маррдың қойылған жеріне арналған. Ол 1861 жылдың 1 маусымында Вирджиния штатындағы Фэрфакс соты шайқасында қаза тапты.

Джексон, Миссисипи

1865 жылғы 26 сәуірде Миссисипи штатының Джексон қаласында Сью Лэндон Воган өз естелігінде Конфедерация және Одақ әскерлерінің қабірлерін гүлмен безендіргенін айтады. Бірақ осы оқиға туралы алғашқы жазбалар көп жылдардан кейін ғана пайда болды. Бұл мерекеге қатысты жазба 1891 жылы орнатылған Джексон қаласындағы Конфедерация ескерткішінің оңтүстік-шығыс бөлігінде сақталған. Воганның айтуынша, замандас деректер оған қайшы келеді. Тарихшы Дэвид Блайт бұл еске алуды алғашқы Еске алу күні деп атады. Дегенмен, осы оқиға мен генерал Джон Логанның 1868 жылғы ұлттық мереке туралы жарлығы арасында тікелей байланыс орнатылмаған. Бұл әйелдер Колумб қаласының Әйелдер еске алу қауымдастығының мүшелері болды. Оларды қауымдастықтың хатшысы Мэри Энн Уильямс (Чарльз Дж. Уильямс әйелі) өкілдік етті, ол 1866 жылғы 11 наурызда баспасөзге ашық хат жазды. Хат Оңтүстік штаттарында қайта басылды және жоспарлар Солтүстіктегі газеттерде жарияланды. 1865 жылы генералдар Джонстон мен Шерман арасындағы капитуляция келісімімен соғыс аяқталған күніне сәйкес келетін 26 сәуір күні таңдалды. Генерал Логанның Республиканың Ұлы Армиясына арналған №11 жарлығымен 1868 жылғы 30 мамырды еске алу күні ретінде белгілегеннен кейін, мерекенің бұрынғы нұсқасы Конфедерация еске алу күні деп аталды.

Оңтүстік аймақтағы басқа да оқиғалар

Құрама Штаттар Конгресінің кітапханасы мәліметінше, "Оңтүстік әйелдері Азамат соғысы аяқталмас бұрын-ақ сарбаздардың қабірлерін безендірген. Деректер 1865 жылға қарай Миссисипи, Вирджиния және Оңтүстік Каролина штаттарында Еске алу күнін атауға қадамдар жасалғанын көрсетеді". Оңтүстіктегі Еске алу күнінің алғашқы тойланулары ардагерлер мен олардың отбасылары үшін қаза тапқандарды құрметтеу және жергілікті зираттарға күтім жасау үшін қарапайым, қайғылы шаралар болды. Келесі жылдары "Әйелдер еске алу қауымдастығы" және басқа ұйымдар Конфедерация мәдениетін сақтау және Конфедерацияның жоғалған ісі туралы әңгімеге көбірек назар аударды.

Геттисбург, Пенсильвания

1863 жылы Пенсильвания штатындағы Геттисбургтегі зираттың ашылу салтанатында қаза тапқан әскерлердің қабірлерінде естелік шарасы өтті. Сондықтан кейбір адамдар президент Авраам Линкольн Мемориал күнін құрған деп санайды. Дегенмен, Чикаго журналисі Ллойд Льюис Линкольннің қосылуынан кейін әскерлердің қабірлерін безендіруге осы жерлеу рәсімі түрткі болды деген пікірді қорғауға тырысты.

Боалсбург, Пенсильвания

1864 жылғы 4 шілдеде Боалсбургте (Пенсильвания) жергілікті тарихшылардың мәліметінше, әйелдер солдаттардың қабірлерін безендірді. Боалсбург өзін Еске алу күнінің туған жері деп жариялайды. Дегенмен, бұл оқиғаға қатысты 1904 жылы жарық көрген "148-ші Пенсильвания еріктілерінің тарихынан" бұрын ешқандай жарияланған дерек табылған жоқ. Ағасы туралы баяндаманың түйінді бөлігінде Софи (Келлер) Холл ханым өзінің және Эмма Хантердің Эмманың әкесі Рубен Хантердің қабірін, содан кейін зираттағы барлық солдаттардың қабірлерін қалай безендіргенін айтып берді. Алғашқы баяндамада Рубен Хантердің екі айдан кейін, 1864 жылғы 19 қыркүйекте қайтыс болғаны ескерілмеген. Сондай-ақ, Елизавета Майерс ханымды алғашқы қатысушылардың бірі деп атамаған. Бірақ қазір Боалсбург зиратының кіреберісіне жақын Рубен Хантердің қабіріне қарайтын үш әйелдің қола мүсіні орнатылған. 1864 жылғы 4 шілде күні дүйсенбі болғанымен, қала енді алғашқы безендіру 1864 жылғы қазан айындағы жексенбі күндерінің бірінде өткенін мәлімдейді.

Ұлттық сәндеу күні

1868 жылдың 5 мамырында генерал Джон А. Логан "Гүлдестіру күнін" жыл сайын және бүкіл елде атап өтуге шақыратын жарлық шығарды; ол Республиканың Ұлы Армиясының (GAR) бас қолбасшысы болды, бұл ұйым Иллинойс штатының Декатур қаласында құрылған Одақтың Азамат соғысы ардагерлеріне арналған. Логан өз жарлығымен Оңтүстік штаттарында екі жыл бұрын басталған Еске алу күні дәстүрін қабылдады. Солтүстік штаттары бұл мерекені тез қабылдады. 1868 жылы 27 штаттағы 183 зиратта, ал 1869 жылы 336 еске алу шаралары өткізілді. Бір автордың пікірінше, бұл күн нақты шайқастың жылдығымен сәйкес келмегендіктен таңдалған. Логанның әйелі сол күнді солтүстікте гүлдер толық гүлдеу кезеңінде болатын ең қолайлы күн деп атады.

Мемлекеттік мереке

1873 жылы Нью-Йорк штаты Эскерлік күнді ресми мемлекеттік мереке деп жариялады, ал 1890 жылға қарай Солтүстік штаттардың бәрі де осы үлгіні қабылдады.

Ватерлоо жарияланымы

1966 жылғы 26 мамырда президент Линдон Б. Джонсон президенттік жарлыққа қол қойып, мерекеге ресми туған орын мәртебесін берді, осылайша Уотерлоо, Нью-Йорк қаласын осы мәртебеге иегер деп таныды. Бұл әрекет 89-шы Конгресс Мемориал күнін тойлаудың патриоттық дәстүрінің жүз жыл бұрын Нью-Йорк штатының Уотерлоо қаласында басталғанын ресми мойындаған Конгресс палатасының 587-ші қарарынан кейін жасалды. Алайда, бұл мәлімдеменің негізділігіне бірнеше ғалым күмән келтірді.

Ерте ұлттық тарих

1865 жылғы сәуір айында Линкольн қаза болғаннан кейін, естелік шаралары кеңінен ұйымдастырылды. Азамат соғысында екі тараптан да соғысып, қаза тапқан 600 мыңнан астам әскердің болуы жерлеу және естелік мәдени маңызға ие болды. Соғыс кезінде әйелдердің жетекшілігімен қабірлерді безендірудің үлгілі дәстүрі қалыптасты. 1865 жылы федералды үкімет Одақ әскерлерінің қаза тапқандары үшін АҚШ Ұлттық зират жүйесін құруды бастады. 1880 жылдары GAR ұйымы жергілікті шараларды жоспарлау үшін жергілікті бөлім командирлеріне арналған нақты ережелер, өлеңдер және Киелі кітаптан үзінділерді ұсынатын нұсқаулықтарды ұсынғандықтан, рәсімдер географиялық тұрғыдан біркелкі бола бастады. Тарихшы Стюарт Макконнелл былай деп хабарлайды:

сол күні бөлім жиналып, жергілікті зиратқа қаза тапқандардың қабірлерін безендіру үшін шеру тартты. Бұл іс бірнеше ай бұрын мұқият жоспарланған, ешкім қалып қоймауы үшін барлық қабірлерге көңіл бөлінді. Соңында қарапайым және сың сулық зираттағы қызмет өтті, онда дұғалар оқылды, қысқа патриоттық сөздер айтылды, музыка ойнатылды және соңында салют берілді.

Конфедерация күнімен байланысты

1868 жылы Оңтүстік аймағының бірқатар қоғам қайраткерлері мерекелеулеріне "Конфедерация" деген атауды қоса бастады және Солтүстік тұрғындары бұл мерекеге қол жеткізгенін мәлімдеді. Конфедерация күні мемлекеттік мереке ретінде алғаш рет 1874 жылы Грузия заң шығарушы органының қаулысымен ресми түрде тойланды. 1916 жылға қарай он штат оны 3 маусымда, Конфедерация штатының президенті Джефферсон Дэвистің туған күнінде атап өтті. Еске алу күніне арналған сөздер ардагерлерге, саясаткерлерге және дін қызметкерлеріне Азамат соғысын еске алуға, ал бастапқыда жаудың "зорлық-зомбылықтарын" қайталауға мүмкіндік берді. Олар дінді және тойлы ұлтшылдықты біріктіріп, халыққа өз тарихын жақсырақ мемлекет үшін жасалған құрбандықтар тұрғысынан түсінуге көмектесті. Әртүрлі діни сенімдердегі адамдар қосылды және неміс және ирланд сарбаздары – АҚШ-та кемсітуге ұшыраған этникалық азшылықтар – шайқас алаңындағы "қанға шомылу рәсімінен" шынайы американдықтарға айналғаны жиі айтылды. 1913 жылы ұлттық астанада өткен төрт күндік "Көк-сұр кездесуде" шерулер, қайта жандандырулар және президент Вудро Вильсон сияқты көптеген мәртебелі тұлғалардың сөздері болды, ол Соғыстан кейін Ақ үйге сайланған алғашқы оңтүстік өкілі еді. Басты сөзді Алабамадан келген Джеймс Хефлин жасады. Хефлин белгілі шешен болды; оның Мемориал күні сөз сөйлеушісі ретінде таңдалуы сынға ұшырады, өйткені ол сегрегацияны қолдағаны үшін қарсы болды; алайда, оның сөзі шамалы болды және ұлттық бірлік пен ізгі ниетті баса көрсетті, газеттерден мақтау алды. "Еске алу күні" деген атау, алғаш рет 1882 жылы тіркелген, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін "Гүлдестеу күнінен" қарағанда біртіндеп кеңірек таралды, бірақ 1967 жылға дейін федералды заңмен ресми атау деп жарияланбады. 1968 жылдың 28 маусымында Конгресс Бірыңғай дүйсенбілік демалыс туралы заңды қабылдады, ол төрт мерекені, соның ішінде Еске алу күнін, олардың дәстүрлі күндерінен белгілі бір дүйсенбіге ауыстырды, үш күндік демалыс жасау үшін. Бұл өзгеріс Еске алу күнін дәстүрлі 30 мамырдан мамыр айының соңғы дүйсенбісіне ауыстырды. Заң 1971 жылы федералды деңгейде күшіне енді. Күнді үш күндік демалыс жасау үшін өзгерту күннің мағынасын әлсіретті. Бұл жағдайлардың көптегені Еске алу күнін бейжай тойлауға ықпал еткені сөзсіз. 2000 жылы Конгресс "Ұлттық еске алу сәті" туралы заңды қабылдады, ол адамдарды сағат 15:00-де тоқталып, еске алуға шақырды. Еске алу күні АҚШ туы штабтың жоғарғы жағына жылдам көтеріледі, содан кейін салтанатты түрде жарты штабқа түсіріледі, ол тек түске дейін қалады. Содан кейін ол күннің қалған бөлігіне толық штабқа көтеріледі. Ұлттық Еске алу күні концерті АҚШ Капитолиясының батыс алаңында өтеді. Ғалымдар, әлеуметтанушы Роберт Белланың жолын ұстанды, АҚШ-тың әлемдік "азаматтық діні" бар деп жиі айтады – ешқандай діни конфессиямен немесе көзқараспен байланысы жоқ. Азамат соғысымен бірге азаматтық дінге өлім, құрбандық және жаңадан туудың жаңа тақырыбы енді. Еске алу күні осы тақырыптарға ритуалдық көрініс берді, жергілікті қоғамды ұлтшылдық сезіміне біріктірді. Франциядан айырмашылығы, американдық азаматтық дін ешқашан дінге қарсы немесе соғысқа қатыспайтын болған жоқ; Ұлыбританиядан айырмашылығы, ол Англия шіркеуі сияқты нақты конфессиямен байланысты емес. Америкалықтар әртүрлі діни дәстүрлерден қарыз алды, сондықтан орташа американдық екеуінің арасында қайшылықты көрмеді және жеке мотивацияның терең деңгейлері ұлттық мақсаттарға жетумен үйлесімді болды.

In 1868, some Southern public figures began adding the label "Confederate" to their commemorations and claimed that Northerners had appropriated the holiday. The first official celebration of Confederate Memorial Day as a public holiday occurred in 1874, following a proclamation by the Georgia legislature. By 1916, ten states celebrated it, on June 3, the birthday of CSA President Jefferson Davis. Memorial Day speeches became an occasion for veterans, politicians, and ministers to commemorate the Civil War and, at first, to rehash the "atrocities" of the enemy. They mixed religion and celebratory nationalism for the people to make sense of their history in terms of sacrifice for a better nation. People of all religious beliefs joined and the point was often made that German and Irish soldiers – ethnic minorities which faced discrimination in the United States – had become true Americans in the "baptism of blood" on the battlefield. In the national capital in 1913 the four day "Blue Gray Reunion" featured parades, re enactments, and speeches from a host of dignitaries, including President Woodrow Wilson, the first Southerner elected to the White House since the War. James Heflin of Alabama gave the main address. Heflin was a noted orator; his choice as Memorial Day speaker was criticized, as he was opposed for his support of segregation; however, his speech was moderate in tone and stressed national unity and goodwill, gaining him praise from newspapers. The name "Memorial Day", which was first attested in 1882, gradually became more common than "Decoration Day" after World War II but was not declared the official name by federal law until 1967. On June 28, 1968, Congress passed the Uniform Monday Holiday Act, which moved four holidays, including Memorial Day, from their traditional dates to a specified Monday in order to create a convenient three day weekend. The change moved Memorial Day from its traditional May 30 date to the last Monday in May. The law took effect at the federal level in 1971. Changing the date merely to create three day weekends has undermined the very meaning of the day. No doubt, this has contributed a lot to the general public's nonchalant observance of Memorial Day. In 2000, Congress passed the National Moment of Remembrance Act, asking people to stop and remember at 3:00 pm. On Memorial Day, the flag of the United States is raised briskly to the top of the staff and then solemnly lowered to the half staff position, where it remains only until noon. It is then raised to full staff for the remainder of the day. The National Memorial Day Concert takes place on the west lawn of the United States Capitol. Scholars, following the lead of sociologist Robert Bellah, often make the argument that the United States has a secular "civil religion"—one with no association with any religious denomination or viewpoint—that has incorporated Memorial Day as a sacred event. With the Civil War, a new theme of death, sacrifice, and rebirth enters the civil religion. Memorial Day gave ritual expression to these themes, integrating the local community into a sense of nationalism. The American civil religion, in contrast to that of France, was never anticlerical or militantly secular; in contrast to Britain, it was not tied to a specific denomination, such as the Church of England. The Americans borrowed from different religious traditions so that the average American saw no conflict between the two, and deep levels of personal motivation were aligned with attaining national goals.

Парадтар

1868 жылдан бері Пенсильвания штатының Дойлстаун қаласында жыл сайын Мемориал күніне арналған шеру өткізіліп келеді, және олар бұл шерудің елдегі ең үздіксіз жалғасып келе жатқан шеру екенін айтады. Батыс Вирджиния штатының Графтон қаласында да 1868 жылдан бері шерулер ұйымдастырылып келеді. Дегенмен, Висконсин штатының Рочестер қаласындағы Мемориал күні шеруі Дойлстаун және Графтон шерулерінен бір жыл ертерек, 1867 жылы өткен.

Қалқаншалар

1915 жылы Ипрдің екінші шайқасынан кейін Канада экспедициялық корпусының дәрігері, подполковник Джон МакКрей «Фландрия далаларында» деген өлең жазды. Оның бастапқы жолдары Фландриядағы солдаттардың қабірлері арасында өскен бақырғыштарға сілтеме жасайды. Өлеңнен шабыттанған YWCA қызметкері Моина Майкл үш жылдан кейін YWCA шетелдік соғыс хатшыларының конференциясына жібек бақырғышпен бекітілген пальтосында қатысып, қатысушыларға екі оннан астам бақырғыш таратып берді. 1920 жылы Ұлттық американдық легион бақырғышты естелік символы ретінде қабылдады.

Әдебиет күні (дәстүр)

Оңтүстік Аппалачия мен Либериядағы безендіру күндері 19 ғасырға қарай пайда болған дәстүр. Безендіру амалдары жеке отбасыларға, зираттарға және қауымдарға тән, бірақ түрлі безендіру күндерінің амалдарын біріктіретін ортақ элементтер 19 ғасырдағы Оңтүстік Аппалачиядағы басым христиан мәдениеттерінің синкретизмін, сондай-ақ Шотландия, Ирландия және Африка мәдениеттерінен келген христиандыққа дейінгі ықпалдарды көрсетеді деп есептеледі. Аппалачиан және Либерия зираттарын безендіру дәстүрлерінің АҚШ-тың әскери қаза тапқандарды құрметтеуге бағытталған Мемориал күні дәстүрлерімен қарағанда бір-бірімен көбірек ортақтығы бар. Аппалачиан және Либерия зираттарын безендіру дәстүрлері АҚШ Мемориал күні мерекесінен бұрын пайда болған. Ғалымдар Аллан мен Карен Джаббурдың сөзіне сүйенсек, "Смоки тауларынан Солтүстік-Шығыс Техасқа және Либерияға дейінгі географиялық таралу Оңтүстік безендіру күнінің 19 ғасырда пайда болғанына күшті дәлел келтіреді. Оңтүстік Таулы аймақтарындағы осы мәдени дәстүрдің кездесуі дәстүрдің көнелігін көрсетеді, ол 19 ғасырдағы көші-қонмен батысқа (және Африкаға шығысқа) таратылды және қазірге дейін негізінен өзгермеген күйінде сақталған."

Фильмдер

Мемориал күні" (2012) фильмінде, Джеймс Кромвелл, Джонатан Беннет және Джон Кромвелл бас рөлдерде ойнаған, бір кейіпкер Екінші дүниежүзілік соғыс шайқастарындағы естеліктерін еске түсіріп, сол кездерді қайта басынан кешіреді.

Музыка

Американдық рок-тобы Drive By Truckers 2003 жылы шыққан, бір аттас "Decoration Day" альбомында Джейсон Исбелл жазған әнді жариялады. Америка композиторы Чарльз Айвз өзінің "Симфония: Жаңа Англия мерекелері" шығармасының екінші бөлімін "Decoration Day" деп атады.