Кіріспе

Шотландиядағы аңыздық грек әулиесі Регул немесе Сент-Рул (Ескі ирландша: Риагал) – 4-ші ғасырдағы Патрас қаласының монахы немесе епискобы. 345 жылы Әулие Андрейдің сүйектерін алып, Шотландияға қашып, оларды Сент-Эндрюс қаласында қалдырған делінеді. Оның мереке күні Абердин бривиарі бойынша 17 қазан.

Өмірбаян

Қасиетті Регулдың өмірінің мәліметтері нақты емес және қолда бар бірнеше әңгімелерде әртүрлі айтылады. Қасиетті Регул – Рим империясының бір бөлігі болған, қазіргі Грекиядағы Патрас қаласының монахы немесе епископы. 345 жылы Регулусқа періште түсінде император Константиннің қасиетті Андрейдің қабірлерін Патрастан Константинопольге көшіруге шешім қабылдағанын айтты, ал кейбір әңгімелерде Константин Патрасқа шабуыл жасауға дайын тұрғаны айтылады. Регулус қабірлерді сақтау үшін мүмкіндігінше көп сүйекті жердің батыс жағына, алысқа көшіруі керек еді, онда ол Сент-Эндрюге арналған шіркеу салуға тиіс болды. Ол саяхатында бірнеше қасиетті қыздармен бірге, олардың ішінде әулие Тридуана да болды. Әртүрлі деректерге сәйкес, Регулус кемеге ілініп қалды немесе періште оған Фиф жағалауында, Килримонт деп аталатын жерде, қазіргі Сент-Эндрюс қаласындағы пиктілер мекенінде қасақана тоқтауға бұйырды. Мұнда оны пикті патшасы Оэнгус I (нақтырақ айтқанда VIII ғасыр) қарсы алды. Регулус қасиеттінің оң қолынан үш саусағын, бір қолдың жоғарғы сүйегін, бір тізеқапты және бір тісін әкелген.

Мұра

Шамамен 1070 жылы Роберт I, Сент-Эндрюс приоры, Регулус қалаға әкелген деген сенімдегі Сент-Эндрюс қасиеттері мен реликвияларын сақтау үшін Сент-Эндрюс қаласында Сент-Регулус шіркеуін салды. Бұл ғимарат келесі ғасырларда аймаққа келетін көптеген паломниктер үшін маңызды нысанға айналды. Шіркеудің ең басты сәулеттік ерекшелігі – 33 метрлік мұнарасы, ал қазіргі таңда осы шіркеу қалада көбінесе Сент-Руль мұнарасы деп белгілі. Қасиетті Регулус туралы аңыз кейінгі орта ғасырларда саяси маңызға ие болды. Ол апостол Андрейді Шотландияның қасиетті қамқоршысы ретінде бекітті. 12 ғасырдан бастап шотланд патшалары, ақсүйектері және шіркеу өкілдері Регулус аңызын кеңінен таратты. 11 ғасырдың соңынан бері Шотландияның тәуелсіздігі Англия тарапынан қауіп төндіріп келді, ал шотланд шіркеуі Йорк архиепископының үстемдік талпынысына қарсы тұрды. IV ғасырда Әндірдің Шотландияны таңдауы туралы әңгімені насихаттау арқылы шотландтар маңызды қасиетті тұлғаға, Англиядан ерекшеленетін жекеленген ұлттық санаға және ағылшын мен ирланд шіркеулерінен бірнеше ғасыр бұрын шотланд шіркеуінің негізін қалау күніне ие болды. Бұдан әрі, Шотландияның тәуелсіздік соғысы кезінде шотландтар осы аңызды пайдаланып, 1299 жылғы папалық бұйрықты шығаруға Папа Бонифаций VIII-ді иландырды, ол Англияның Эдуард I-інен Шотландияға қарсы соғысты тоқтатуды талап етті. Аңыз сонымен қатар шотланд туындағы айқыш белгінің (saltire) пайда болуына және ерте шотланд шіркеуіндегі Сент-Эндрюс архиепископтығының маңыздылығына әкелді. Сент-Эндрюс университетінің студенттер үйі Сент-Регулус атымен аталады.