Кіріспе

Hura crepitans өсімдік түрі, құмдық ағаш, сондай-ақ опоссум ағашы, маймылдың шығармайтын ағашы, ассаку (Tupi тілінен алынған asaku) және жабильо – Euphorbiaceae тұқымдасына жататын мәңгі жасыл ағаш, ол Солтүстік және Оңтүстік Американың тропикалық аймақтарында, Амазонка орманында табиғи түрде өседі. Бұл түр Танзанияның кейбір аймақтарында да кездеседі, онда ол жаулап алушы түр деп есептеледі. Жемістері піскен кезде жарылатындықтан, оны «динамит ағашы» деп те атайды.

Сипаттама

Құмдық ағаш 1 метрге дейін өсе алады, ал оның ірі, жұмыртқа тәрізді жапырақтары 2 фут (1 метр) еніне жетеді. Олар бір үйлі, қызыл, жапырақшасыз гүлдері бар. Аталық гүлдері ұзын шоғырларда, ал аналық гүлдері жапырақ қойнауларында жеке-жеке өседі. Көнділеңі ұзын, өткір тікендермен қапталған, олар уытты шырын бөліп шығарады. Құмдық ағаштың жемісі – үлкен, қабақ пішіндес капсулалар, ұзындығы, диаметрі 16 карпельдік бөліктері радиалды орналасқан. Тұқымдары жалпақ, диаметрі шамамен. Капсулалар піскенде жарылып, бөліктерге бөлініп, тұқымдарды шашыратады. Басқа деректер бойынша, тұқымдар ағаштан 15 метрге дейін лақтырылады, орташа есеппен. Карибтік тайпалары оның шырынынан уландырғыш жебе жасаған. Ағашы "хура" деген атпен жиһаз жасауға қолданылады. Қаламның қазіргі заманғы түрлері ойлап табылғанға дейін, ағаштардың піспеген тұқымдық капсулаларын сәндік қаламға арналған құм қораптары (немесе ұшқыш құмыралар) жасау үшін тіліп, екіге бөлетін, содан барып ағаш "құмдық ағаш" деп аталды. Ол дәрілік өсімдік ретінде де қолданылған. Тұқымдарында ішке қабылдағанда зиянды май бар, бірақ одан биодизель және сабын жасауға болады, ал крахмал қалдықтарын пісіргеннен кейін мал азығы ретінде пайдалануға болады.