Кіріспе

Аллергиялық реакцияларды тудыратын заттарды анықтауға арналған медициналық тест.

Пэтч-тест – пациенттің терісінің аллергиялық қабынуын тудыратын нақты заттарды анықтау үшін қолданылатын диагностикалық әдіс. Пластырь арқылы тестілеу науқаста кешіктірілген түрдегі аллергиялық реакцияға қандай заттар себеп болатынын анықтауға көмектеседі және қан талдауы немесе теріге тіккен кезде анықталмаған аллергендерді анықтауға мүмкіндік береді. Ол пациенттің арқасының кішкентай бөлігінде, сұйытылған химиялық заттар жағылған жерде жергілікті аллергиялық реакцияны тудыруға бағытталған. Пэтч-тест жиынтығына кіретін химиялық заттар контактілік аллергиялық экземаның шамамен 85-90% жағдайының себебі болып табылады және металдарда (мысалы, никельде), резеңкеде, былғарыда, формальдегидте, ланолинде, хош иістендіргіштерде, гигиеналық құралдарда, шаш бояуларында, дәрі-дәрмектерде, фармацевтикалық заттарда, тағамда, сусындарда, консерванттарда және басқа да қосымша заттарда кездесетін химиялық заттарды қамтиды.

Механизм

Пластырь сынағы IV типті гиперсезімталдық реакциясының қағидасына негізделген. Аллергияға ұшыраудың алғашқы қадамы – сенсибилизация. Тері аллергенге ұшыраған кезде антигенді танытатын жасушалар (АЖЖ) – Лангерханс жасушасы немесе Дермальды дендриттік жасуша деп те аталады – затты фагоциталайды, оны кішігірім компоненттерге бөледі және оларды өзінің бетіндегі негізгі гистоқоғамдылық кешенінің екінші типті (MHC II) молекулаларымен байланыстырады. АЖЖ содан кейін лимфа түйініне жетеді, онда ол CD4+ Т-клеткасына немесе Т-көмекші клеткасына көрсетілген аллергенді ұсынады. Т-клеткасы клоналды кеңеюге ұшырайды және жаңадан пайда болған антигенге тән сезімтал Т-клеткаларының кейбір клондары антигенге ұшыраған жерге қайта оралады. Тері қайтадан антигенге ұшырағанда, терідегі жад Т-клеткалары антигенді таниды және цитокиндерді (химиялық сигналдарды) өндіреді, бұл қан тамырларынан көбірек Т-клеткалардың қозғалуына себеп болады. Бұл тері қабынуына, қышуға және контактты дерматиттің типтік бөртпесіне әкелетін күрделі иммундық каскадты бастайды. Әдетте, пластырь сынағында жауап беру үшін 2–4 күн қажет. Пластырь сынағы – бұл кішкентай аумақта контактты дерматиттің туындауы.

Жалпы аллергендер

2005-06 жылдар аралығында ең көп кездесетін аллергендер: никель сульфаты (19,0%), Myroxylon pereirae (Перу бальзамы, 11,9%), иіс қоспасы I (11,5%), кватерний 15 (10,3%), неомицин (10,0%), бацитрацин (9,2%), формальдегид (9,0%), кобальт хлориді (8,4%), метилдибромоглутаронтрил/феноксиэтанол (5,8%), п-фенилендиамин (5,0%), калий дихроматы (4,8%), карба қоспасы (3,9%), тиурам қоспасы (3,9%), диазолидинил мочевина (3,7%) және 2-бром-2-нитропропан-1,3-диол (3,4%). Әлемдегі көптеген зерттеулерде ең жиі тіркелген аллерген – никель. Никельге аллергия жас әйелдерде көбірек кездеседі және әсіресе құлақ сағалау немесе никель қосылған сағат, белбеу, молтық немесе әшекейлермен байланысты. Солтүстік Америкадағы басқа да көп кездесетін аллергендер Солтүстік Америка контактты дерматит тобы (NACDG) арқылы зерттеледі. Қан талдауы немесе теріге тікелей сынама жасау арқылы анықталған тағамдар, жамбашпен сынау арқылы анықталған тағамдармен сәйкес келуі де, келмеуі де мүмкін.