Мартин Мина: Испан юрисі мен әскери қайраткерінің өмірі мен күресі

Кіріспе

Испаниялық заңгер және армия офицері генерал Мартин Франсиско Хавьер Мина и Ларреа (1 шілде 1789 – 11 қараша 1817), «Эль Мосо» немесе «Эль Эстудианте» (Студент) деген лақап атымен белгілі, Испаниялық заңгер және армия офицері болған, кейіннен Мексика тәуелсіздігі үшін күрескен қайраткер.

Өмірбаян

Франсиско Хавьер Мина Наварраның Отао қаласында бай шаруа Хуан Мина мен Мария Ларреа отбасында дүниеге келді. Мина жергілікті семинарияда латын, математика және гуманитарлық ғылымдарды оқыды, ол Памплонада өзінің ағасы мен әпкесі Клементе және Симона Эспозбен бірге тұрды. 18 жасында Отагодан шығып, Сарагосада білімін жалғастырды, онда ол университетте құқық тануды бастады. 1808 жылдың басында, Испанияда жарым арал соғысы кезінде, Франция әскерлері Испанияны басып алды, бұл Минаны туған аймағының төбелері мен ормандарына қашуға мәжбүр етті. Сол жерде ол он адамнан тұратын партизандық отряд құрды. Оның басшылығымен отряд 200-ден астам адамға дейін өсті. Мина француз әскерлеріне шабуылдар жасап, қару-жарақ, оқ-дәрі және жылқыларды қолға түсірді. Бұл қосымша ресурстар Минаға өзінің шағын армиясын 1200-ден астам адамға және 150 атты әскерге дейін кеңейтуге мүмкіндік берді. Ол осы сандардан жаңа күш табу үшін толыққанды әскери әрекеттерге кірісті. 1810 жылдың наурыз айында Мина тұтқындалып, Францияның Винсенн түрмесіне жіберілді. Наполеон үкіметінің құлауымен бірге 1814 жылдың сәуір айында ол босатылды. Испанияға оралғаннан кейін король Фердинанд VII оны Наварра гусарларының полковнигі етіп тағайындады. Алайда, Мина корольге жандас болған жоқ, өйткені ол 1812 жылғы Конституция бойынша құрылған демократиялық үкіметті жойды. Патшаға қарсы жоспарланған төңкеріс сәтсіз аяқталғаннан кейін Мина Францияға қашып кетті; Баёнадан Англияға барып, Сервандо Тереза де Миермен кездесті. Сервандо Тереза де Миер оны Фердинанд VII-нің отарларында абсолюттік монархияға қарсы күресуге шақырды. [Де Миер туралы мақалада Мина оны сендіргені айтылған.] Бірнеше ағылшын лордтары Минаның Америкаға сапарын мүмкін етті. 1816 жылдың мамыр айында 20 испан офицері және итальяндық және ағылшын экипажы Ливерпульден шықты. АҚШ-тың Балтимор қаласына келгеннен кейін Мина экспедицияны ұйымдастыру үшін испандық американдық агенттер тобымен кездесті. Мануэль Торрес, Мигель Сантамария және Хосе Рафаэль Ревенга Балтимор саудагерлерінің тобынан қаржыландыруды ұйымдастыруға көмектесті, ал Педро Гуаль оның баспасөз агенті ретінде әрекет етті. Қыркүйек айында Мина екі кемемен жүзіп кетті. Біріншіден, Мина мен оның экипажы Балтимордан Гаитидегі Пуэрто-Принсипке, ал Пуэрто-Принсиптен Жаңа Испаниядағы Галвестонға кемемен барып, 24 қарашада сонда жетті. Содан кейін ол қазіргі Мексикаға көшіп барды. 1817 жылдың сәуір айында Мина француз капері Луи Мишель Ори ұсынған кемелермен 250-дей адамды алып, оңтүстікке қарай бет алды. Олар Тамаулипас штатының Сото-ла-Марина қаласына жетті. Ол Гуадалупа Виктория және басқалар бастаған оңтүстік Мексика революционерлеріне қосылуды жоспарлаған. Мина Мексиканың тәуелсіздігі үшін күреске толыққанды қатысты. 1817 жылдың 24 мамырында Мина 300 адаммен базасын тастап, Педро Морено қорғаған Форте-дель-Сомбрероға бара жатқанда бірнеше ауылға көшіп барды. Мина Испания империясымен емес, корольтің тираниясына қарсы күресіп жатқанын мәлімдеген хат жариялады. 1 тамызда фельдмаршал Паскуал Линян күшті армиясымен фортқа келді. Мина Хосе Антонио Торреске көмектесу үшін Фуэрте-де-Лос-Ремедиоске қашып кетті. 1817 жылдың қазанында Мина тұтқындалып, Педро Морено Эль-Венадито ранчосында қаза тапты. Тұтқын полковник Франсиско де Оррантияға ұсынылды, ол оны Силаоға алып барды. Ақырында Мина Линянға жіберілді. 1817 жылдың 11 қарашасында Минаны Сарагоса батальоны Фуэрте-де-Лос-Ремедиос аймағына жақын жердегі төбеде ату жасағы өлтірді. Ол 28 жаста еді.

Francisco Javier Mina was born in Otao, Navarre, to Juan Mina, a wealthy farmer, and Maria Larrea. Mina studied Latin, mathematics, and humanities at the local seminary while living in Pamplona with his uncle and aunt, Clemente and Simona Espoz. At the age of 18, he left Otago to continue his education in Zaragoza, where he began studying law at the university. During the Peninsular War in early 1808, Spain was under occupation by French troops, prompting Mina to flee to the hills and forests of his native region. There he formed a guerrilla force of ten men. Under his leadership, the force grew to over 200 men. Mina launched raids on the French and succeeded in capturing arms, ammunition, and horses. These additional resources allowed Mina to expand his small army to over 1,200 men and 150 mounted cavalries. He began to engage in full scale military actions to find new strength in these numbers. Mina was captured in March 1810 and sent to Vincennes prison in France. He was finally released in April 1814, concurrent with the collapse of Napoleon's government. On returning to Spain he was made a colonel of the Navarre Hussars by King Ferdinand VII. However, Mina did not sympathize with the king, because he had abolished the democratic government created under the Constitution of 1812. After a planned coup d'état against the king failed, Mina fled to France; from Bayona he traveled to England where he met Servando Teresa de Mier. Servando Teresa de Mier recruited him to fight the absolute monarchy of Ferdinand VII in his colonies. [The article about de Mier says that Mina was the one doing the convincing.] A few English lords made Mina's voyage to America possible. In May 1816, 20 Spanish officers and an Italian and English crew left Liverpool. After arriving in Baltimore in the United States, Mina met with a group of Spanish American agents there to organize the expedition. Manuel Torres, Miguel Santamaria and José Rafael Revenga helped organize funding from a group of Baltimore merchants, while Pedro Gual acted as his press agent. In September Mina sailed on two ships. First, Mina and his crew sailed from Baltimore to Puerto Principe, Haiti, and from Puerto Principe to Galveston, New Spain, where they arrived November 24. He then moved to what is now the nation of Mexico. In April 1817, Mina took a force of about 250 men southward in ships provided by the French privateer, Louis Michel Aury. They arrived at Soto la Marina, Tamaulipas. He planned to join the southern Mexican revolutionaries led by Guadalupe Victoria and others. Mina fully engaged in the struggle for Mexican independence. On May 24, 1817, Mina left his base with 300 men, moving to several villages on his way to Fuerte del Sombrero, a fortification defended by Pedro Moreno. Mina published a letter stating that he was fighting the King's tyranny, not the Spanish Empire. On August 1, Field Marshal Pascual Liñán arrived with a powerful army at the fort. Mina escaped to Fuerte de Los Remedios to help José Antonio Torres. In October 1817, Mina was captured and Pedro Moreno was killed, at El Venadito ranch. The prisoner was presented to Colonel Francisco de Orrantia, who took him to Silao. Eventually, Mina was sent to the Liñán. On November 11, 1817, Mina was executed by a firing squad on a hill close to the Fuerte de Los Remedios region of the Sierra de Pénjamo, by the Zaragoza Battalion. He was 28 years old.

Мұра

Мартин Франсиско Хавьер Мина и Ларреаны оның мұрагері және алыс туысы Франсиско Эспос Илундайнмен шатастыруға болмайды. Ол сол кезде Франсиско Эспос и Мина деп белгілі болған, бұл оның алдыңғысының жеңістерімен байланыстыру үшін алған соғыс есімі еді. 1830 жылдары колониялық Техастағы бір қала Мина деп аталды, бірақ бірнеше жылдан кейін (Техас революциясынан кейін) атауы қайта Бастропқа өзгертілді. Мина, Солтүстік-Шығыс Мексика штаты Нуэво-Леондағы муниципалитет, бұрын Сан-Франсиско-де-Канас деп аталған, 1851 жылдың 31 наурызында Франсиско Хавьер Минаның құрметіне қайта аталды. Генерал Франсиско Хавьер Мина атындағы халықаралық әуежай (IATA: TAM, ICAO: MMTM) – Тампико қаласында орналасқан, оның есімімен аталған халықаралық әуежай. Мина 2008 жылғы 5 песо монетасында бейнеленген, ол Тәуелсіздіктің 200 жылдығына арналған естелік монеталар жинағына кірді.