Кіріспе

Жоғары энергиялы сұйық лазерлік аймақтық қорғаныс жүйесі (HELLADS) – дамытылып жатқан, ракеталарға, зымырандарға, артиллерия мен миномет оқтарына қарсы әрекет ететін жүйе. Ол қуатты (150 кВт) лазерді пайдаланып оларды жояды. Алғашқы жүйе стационарлық жер үстіндегі орналасқан қондырғыда сынақтан өтеді, бірақ ақырында ұшаққа орнатылуы үшін соңғы конструкцияның салмағы 750 кг (1,650 фунт) және көлемі 2 текше метрден (70,6 куб фунт) аспауы тиіс. Бұл жобаны Пентагонның Қорғаныс саласындағы кеңейтілген зерттеулер жобалары агенттігі (DARPA) қаржыландырады.

Тарих

Ірі салқындату жүйесі бар сұйық лазерлер үздіксіз сәулелерді шығарады, ал қатты күйдегі лазер сәулелері күштірек, бірақ оларды қыздырудың алдын алу үшін көбінесе импульстармен атуға тура келеді. (Егер жылуды беру талаптары орындалса, қатты күйдегі лазерлер үздіксіз жұмыс істей алады.) Бұрын екі типті лазерлердің де үлкен салқындату жүйелеріне қажеттілігі болғандықтан, олар өте көлемді болатын. Олар тек алып ұшақтарға ғана сыйып, басқа ұшақтарға орналастыру мүмкін емес еді. Мұндай жүйеге деген қажеттілік 2006 жылғы Ливан соғысы кезінде артып, назар аударды. Израиль бұрын да осы сияқты жұмыстарға қатысып, Жылдам қозғалмалы жоғары энергиялы лазер (MTHEL) жобасын қаржылаған болатын. Бұл жүйе 2004 жылғы 24 тамызда сынақтан өтті және нақты жағдайларда минометтік қауіптерді жоюда тиімді екені анықталды. Дегенмен, бұл сынақ 20 шақырымдық қашықтықтағы зымырандармен жүргізілді.

Даму

Бағдарламаның алғашқы бірнеше жылында бас мердігер ретінде General Atomics компаниясының фотоника бөлімі болды. Бұл жоба қатты күйдегі лазердің жоғары энергия тығыздығын сұйық лазердің жылуды басқару мүмкіндігімен үйлестірді. "HEL қаруы" деп аталған бастапқы прототип бір киловатттық (кВт) сәуленің атылуын көрсетті. 2007 жылы бағдарламаның 3-ші кезеңі зертхана жағдайында 15 кВт қуаттылықты көрсетті, ал 2008 жылдың соңында General Atomics ұсынған тендер бойынша Lockheed Martin қару жүйесін интеграциялаушы ретінде таңдалды. 2007 жылдың қыркүйегінде DARPA Textron Systems компаниясымен келісім шарт жасасты, ол өздерінің патенттелген "ThinZag" керамикалық қатты күйдегі технологиясын қолданатын баламалы лазерлік модульді жеткізді. GA/Lockheed серіктестігінен өзгеше, Textron өз құрылғысы үшін жүйелік интеграция функциясын да орындайды. DARPA 2009 жылы екі үміткердің арасында сынақ өткізуді жоспарлады, осылайша қайсысы бағдарламаны одан әрі дамыту үшін қаржыландырылатынын анықтауға болады. Күші 150 кВт болатын нұсқа, ұшақтарға немесе Humvee көліктеріне орнатуға қажетті салмақ және өлшемдері бар зымырандарды жоюға қабілетті болды. 2008 жылдың ортасында "Jane's International Defence Review" журналы АҚШ әскерилерінің сөзін келтіріп, бағдарламаның осы сынақтарға сәйкес келе жатқанын мәлімдеді. Бағдарламаның 4-ші кезеңі 2010 жылға жоспарланған, ол қарудың лазерлік қуатын тактикалық нысаналарға қарсы сыртқы сынақтан өткізуді қамтиды. 2012 жылдың соңына дейін прототиптің дайын болуы күтілді. DARPA 2013 жылдың басында White Sands зымыран полигонындағы нысаналарға қарсы дайын прототиптерді сынауды жоспарлады. Бұл ракеталарға, минометтерге және жер-әуе зымырандарына қарсы сынақтарды қамтыды. DARPA 2013 жылдың қаңтарында General Atomics компаниясына екінші HELLADS жүйесін жасауды тапсырды, ол теңіз зерттеулер бюросының "су үстіндегі кемелерге қатысты" нысаналарды сынау үшін пайдалануы керек еді. Бірінші үлгі Әуе күштеріне берілген және Әскери-теңіз күштеріне қолжетімді емес. Жүйенің жасалуы 2012 жылы аяқталуы жоспарланған, ал қуатты, жылуды басқаруды, сәулені басқаруды және басқару-бақылау жүйелерін интеграциялау 2013 жылға жоспарланған. Жүйенің салмағы бір кВт қуатқа шаққанда белгілі бір көрсеткіш болуы керек. Екі қызмет те 2014 жылы демонстрациялық сынақтарды өткізуді жоспарлап отыр. General Atomics 2015 жылдың сәуірінде өзінің Gen 3 High Energy Laser (HEL) лазерінің сәуле сапасы мен қуатты өлшеу сынақтарын аяқтағанын хабарлады. Gen 3 лазері сәуле сапасын жақсарту, электрлік-оптикалық тиімділікті арттыру және өлшемдерін азайту үшін жаңартуларға ие, құрастырудың көлемі шамамен 0,8 м² және тактикалық платформаларда қолдану мүмкіндігін көрсету үшін ықшам литий-ионды батареямен жабдықталған. 30 секундтық демонстрация кезінде сәуле сапасы тұрақты болды, бұл электрмен қоздырылатын лазерлердің сәуле сапасын 50 киловаттан жоғары деңгейде сақтауға болатынын дәлелдеді. General Atomics компаниясы лазерлік модулін 2018 жылға дейін өзінің "Avenger" ұшқышсыз әуе кемесіне орнатуды жоспарлап отыр. Лазерлік қуат пен сәуле сапасының жеткілікті екенін көрсету бағдарламаның зертханалық даму кезеңін аяқтады және далалық сынақтарға қабылдануға мүмкіндік берді. Жердегі сынақтар ракеталарға, минометтерге, көліктерге және жер-әуе зымырандарының имитациялық үлгілеріне тигізетін әсерін бағалайды. HELLADS 2015 жылдың жазында White Sands полигонында сынақтан өтуі тиіс еді. General Atomics сондай-ақ, Arleigh Burke класындағы эсминецтерге орнатуға жарамды 150 кВт лазерлік қаруға қатысты ONR сұранысынан кейін, 2018 жылы сынақтан өтетін Gen 3 HEL лазерін Әскери-теңіз күштеріне ұсынды. Компания лазерді жоғары қуатты литий-ионды батареялар, сұйық салқындату, бір немесе бірнеше лазерлік жасушалар және сәулені тазарту және тұрақтандыру үшін оптиканы қамтитын тактикалық лазерлік қару модулі ретінде көрсетті; бір жасуша 75 кВт сәуле шығарады, ал модульдер 150-300 кВт қуатты сәулелерді құру үшін біріктіріледі, бұл төмен қуатты талшықты лазерлерге тән қосымша құрылғыларды қажет етпейді. General Atomics сондай-ақ, Gen 3 лазерін АҚШ Армиясына оның қуат деңгейі 2020 жылдың басында 120 кВт-қа жеткенде High Energy Laser Mobile Demonstrator (HEL MD) үшін ұсынуды жоспарлап отыр.