Қазақстандағы әуе қорғаныс қаруларының эволюциясы

Кіріспе

Кейіннен "Рапиер" әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйесі RAF Regiment құрамасымен олардың "Бофорс" зениттік қаруларын және "Тайгеркат" зымырандарын алмастыру үшін таңдалды. Ол халықаралық саудаға да шығарылды. 2021 жылдың қазан айында Ұлыбританияның негізгі әуе қорғаныс қаруларының бірі ретінде "Sky Sabre" жүйесімен алмастырылды.

Бұрынғы жүйелер

Орташа қашықтықтағы жер-ауа зымырандарының, немесе Ұлыбританияда жер-ауа басқарылатын қарулар (SAGW) деп белгілі болғандарының енгізілуі, майдан желісіне жақын жерде орташа немесе жоғары биіктікте ұшуды дерлік өлімге бастап соқты. Жауап ретінде әуе күштері төмен биіктікте, жер бетіне жақын ұшу үшін арналған ұшақтар мен қару-жарақтарды пайдалануды бастады, бұл ретте зымырандардың радар жүйелерінен ұшақты жасыру үшін жер бедері қолданылды. 1950 жылдардың соңында британдық армия бұл қатерді маңызды деп санады, себебі "Сухой Су-7" сияқты жаңа ұшақтар кеңінен таралды және жақсырақ сипаттамалары бар үлгілер әзірленуде болды. Төмен ұшатын ұшақтарға қарсы тек зениттік артиллерия жарамды болды, оларды жылдам бұрып, бірнеше секунд ішінде оқ атуға болады. Дегенмен, олардың Бофорс 40/L56 зениттік артиллериясының салыстырмалы түрде қысқа қашықтығы, ұшақпен атысқа түсуге жеткілікті жақын болатын өте қысқа уақытты білдірді. Бұл кемшілікті жою үшін армия "Қызыл патшайым" деп аталған, күрт жақсартылған қаруды жасауға кірісті. Ол жоғары ату жылдамдығы үшін айналмалы механизмдегі үлкен оқ-дәрілерді пайдаланды. Бірқатар жетістіктерге қарамастан, 1959 жылы Бас штаб қазіргі заманғы ұшақтарға қарсы артиллерияның тиімділігін жоғалтқанына келісім берді. Олар өзінің шұғыл қажеттіліктері үшін жаңа Бофорс 40/L70 сатып алды, ал ұзақ мерзімді перспективада, Жеңіл зениттік артиллерия (LAA) жүйесі ретінде танылған, қысқа қашықтықтағы, жылдам реакциялық қару үшін жаңа зымыранды әзірлеуді бастады.

PT.428

1960 жылы LAA жобалау конкурсының жеңімпазы British Aircraft Corporation (BAC) болды, және оған PT.428 деген дамыту атауы берілді. Бұл жүйе 4 тонналық Bedford TK жүк көлігімен тасымалдауға арналған болатын. Оқ ату құрылғысы бір бөліктен тұратын, ол әдетте жұмыс істеу кезінде жерге орналастырылатын, бірақ төтенше жағдайда жүк көлігінен атуға мүмкіндік берілді. Жүйе әдейі бөлшектелген кезде, Fairey Rotodyne-ге бір жүк ретінде сыйып қалатын етіп жобаланған. Жүйе өте жетілген болды, оған автоматтандырылған іздеу және нысананы қадағалау радары, нысананы анықтау үшін бөлек телекамера және екі тоғыз зымырандық бөлікте жиналған он сегіз зымыран кірді. 1960 жылдардың басында бюджеттік қысым күшейген кезде, Армияға PT.428 немесе олардың Blue Water ядролық зымыранын таңдау мүмкіндігі берілді. Олар соңғысын таңдады, бұл шешімді Солли Цукерман өте күмәнді деп тапты. Армия PT.428-ді АҚШ-тан келген, ұқсас бірақ сәл кем жетілген MIM 46 Mauler жүйесімен ресми түрде алмастырды. Mauler іздеу радары мен тоғыз зымыранды бір M113 шассиіне орналастырылған, радарлық немесе инфрақызыл басқару жүйесімен біріктірді. Осы кезеңде Корольдік әуе күштері зерттеу орталығында Колин Барон мен Джон Твинн оптикалық, жартылай автоматты нысанаға бағыттау (SACLOS) жүйесін әзірледі. Бұл жүйені PT.428 зымыранымен қолдану Sightline тұжырымдамасын жасады, ол бастапқы радарлық басқару нұсқасына қарағанда әлдеқайда арзан болатын. Келесі жылы Mauler жоюға дайындалып, деградацияланып, АҚШ және Ұлыбритания Армиясын қысқа қашықтықтағы, заманауи әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйесіз қалдырды. Бас штаб және Әуе штабы Армия мен Корольдік Әуе күштері полкі үшін ашық ауа райында күндізгі уақытта қолданылатын SAM жүйесіне арналған біріктірілген GASR.3132 талабын жариялады. GASR.3132 Sightline үшін, немесе Sightline GASR.3132 үшін жобаланғандығы туралы ағымдағы сілтемелерде нақтылық жоқ. Жаңа тұжырымдамаға "Defoe" деген ат берілді. GASR.3134 аясында ерте ескерту радары жоқ, одан да кішкентай және арзан жүйе де қарастырылды.

Рапиер

1963 жылы даму мақсаты ET.316 белгіленгенде, Дефо ресми түрде қабылданды. BAC басшылығы бастапқыда оған "Мунгус" деген ат қойды, бірақ кеңесте бір мангусты қалай атау керектігін ешкім білмейтін мәселе туындады: мангустар ма, моңғиздер ме? "Рапиер" атауы ұсынылып, ресми жарияланды. Даму барысында Рапиер бастапқыда күтілгеннен гөрі әлдеқайда күшті қару екені анық болды. Оптикалық бақылау жүйесінің дәлдігі соншалық, ракета көбінесе ұшақты дер кезінде түсіріп, тіпті кішкентай жарылғыш бөлігі мен жанасу қозғалтқышы болмаса да, жоюға кепілдік берді. BAC бұл жүйені "соққы тигізді" деп әзілдеді, "соққы тигізбеді" дегенге қарамастан. Сондай-ақ, ескерту радиолокациялық жүйесі өрісте өте пайдалы болады деген қорытындыға келді, сондықтан GASR.3134 жобасы тоқтатылды. Ракетаның алғашқы сынақ атылыстары 1966 жылы өтті. 1968 жылы толық жүйелер сынақтан өтті, нәтижесінде 1969 жылы өндіріс келісімшарты жасалды. Сонымен қатар, RAF полкі әуе шабуылынан қорғану үшін қысқа қашықтықтағы қару іздестіріп жүрді. Нәтижесінде 1967 жылы Seacat теңіз әуе шабуылынан қорғану жүйесінің негізінде Tigercat жүйесі жасалды. Tigercat негізгі тұжырымдамасы бойынша Rapier-ге ұқсас болды, бірақ ескі технологияларға негізделгендіктен, сәл үлкен және ауыррақ болды, ал тиімділігі төмен болды. Tigercat 1968 жылы No 48 эскадрилья RAF полкінде қолданысқа енгізілді, бұл RAF полкіне Ұлыбританияның алғашқы тиімді, толық әуеде тасымалданатын, төмен деңгейдегі зениттік-ракеталық кешенін және осындай жүйелерді пайдалану тәжірибесін сыйлады. 1972 жылы No 63 эскадрилья RAF полкі мен 9 (Plassey) жеңіл әуе қорғанысы батареясы Корольдік артиллериясы бірлесіп "Рапиер сынақ батареясын" құрды. Толық сынақтар 1973 жылы аяқталды, ал Ұлыбританиядағы алғашқы Rapier бөлімі, No. 63 эскадрилья, 1974 жылдың ортасында Германиядағы операциялық базасына орналастырылды. 1980 жылдары Стивенэйдж қаласында жаңа оқу тренажері құрылды. Ол радиусты жарты шар пішіндес күмбезден тұрды, оның ішкі беті жер бедерінің суреттерін көрсетуге арналған киноэкраны ретінде пайдаланылды. Мыс бу лазері нысаналар мен ұшудағы зымырандардың суреттерін фондық суреттерге түсірді, ал кіші гелий-неон лазері Rapier-дің іздену шамының имитациясын жасады. Күмбездің ортасына толық Rapier нысана алу блогы орналастырылды, оның басқару сигналдары ұсталып, зымыранның орнын жаңарту үшін тренажерге жіберілді. Лазерлік проекция жеткілікті жарық болды, инфрақызыл бейнекамералар мен іздеу құралдары оны қадағалай алды, бұл Rapier-дің инфрақызыл камералары бар Darkfire жаңартылған нұсқаларымен немесе Stinger сияқты басқа инфрақызыл іздейтін зымырандармен пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл жүйе British Aerospace Microdome деген атпен басқа зымыран жүйелерімен де пайдалануға сатылды.

In 1963, Defoe was made official, given the development target ET.316. BAC management initially gave it the name "Mongoose", but during a board meeting the issue arose that no one knew what more than one mongoose was called; mongooses? mongeese? The name "Rapier" was suggested and made official. As development continued, it became increasingly clear that the Rapier was a much more formidable weapon than initially expected. The optical tracking system was so accurate that the missile almost always hit the aircraft, so even with its small warhead and lack of a proximity fuze it almost certainly guaranteed a kill. BAC joked that the system was a "hit ile", as opposed to a "miss ile". It also became clear that the warning radar system would be invaluable in the field, and GASR.3134 was dropped. The first test firings of the missile took place in 1966. Complete systems were tested in 1968, which led to a production contract being issued in 1969. On a parallel track, the RAF Regiment had been looking for a short range weapon for airfield defense. Eventually, this led to the development of the Tigercat system in 1967, an adaptation of the Seacat naval surface to air missile system. Tigercat was similar to Rapier in basic concept, but based on older technologies and thus somewhat larger and heavier while offering lower performance. Tigercat was introduced into service with No 48 Squadron RAF Regiment in 1968, giving the RAF Regiment the UK's first effective fully air portable low level SAM system and valuable experience in operating systems of this type. In 1972 a trials unit known as the Rapier Pilot Battery was formed jointly by No 63 Squadron RAF Regiment and 9 (Plassey) Light Air Defence Battery Royal Artillery. Comprehensive trials ended in 1973 and the first Rapier unit in British service, No. 63 Squadron, deployed to its operational station in Germany in mid 1974. In the 1980s, a new training simulator system was constructed in Stevenage. This consisted of a radius hemispherical dome whose inside surface was used as a movie screen onto which terrain images were projected. A copper vapor laser projected images of targets and the missiles in flight on top of the background imagery, while a smaller helium neon laser simulated the Rapier's tracking flare. A complete Rapier targeting unit was placed in the center of the dome, and its guidance signals were captured and sent to the simulator to update the position of the missile. The projected laser imagery was bright enough that it could be tracked by IR imagers and seekers, allowing it to be used with the updated Darkfire versions of the Rapier with their IR cameras, or other IR seeking missiles like the Stinger. This system was sold separately for use with other missile systems under the name British Aerospace Microdome.

Операция

Бастапқы Rapier екі дөңгелекті ұшыру платформасы түрінде жасалған, оған төрт зымыран, оптикалық іздеу құрылымы, генератор және қосалқы зымырандарды таситын тіркеме кірген. Ұшыру платформасы екі жағында екі зымыран орналасқан тік цилиндрлі бөлімнен, үстінде радарлық жүйемен және «Дос немесе жауды анықтау» (IFF) жүйесімен жабылатын радиолокациялық қорғаныстан, төменгі бөлігінде басқару компьютері мен радарлық электроникадан, ал алдыңғы жағында зымырандарға басқару командаларын жіберуге арналған үлкен параболалық антеннадан тұрады. Іздеу радары импульстік Доплер типіне жатады, оның қашықтығы шамамен 2 км. Ұшыру платформасының үстінде орналасқан антенна секундына шамамен бір рет айналып, Доплер эффектісі арқылы қозғалатын нысаналарды іздейді. Нысана анықталғанда, «Таңдау және атқылау аймағында» (SEZ) шам жанып, автомобиль рульінің мөлшеріндегі 32 қызғылт сары шамнан тұратын тізбек белсенді болады. Радар операторы басқа бағыттардан келетін сигналдарды жою үшін коммутаторларды пайдаланып, кедергіге қарсы тұруды қамтамасыз ете алады. Оптикалық іздеу құрылымы стационарлық төменгі бөлімнен және айналатын жоғарғы бөлімнен тұрады. Төменгі бөлім оператордың басқару элементтерін, ал жоғарғы бөлім іздеу оптикасын қамтиды. Оператордың оптикалық жүйесі – оптика азимут бойынша айналғанда бейненің бұрмалануын болдырмау үшін Dove призмасы орнатылған модификацияланған телескоп. Бұл жүйе перископтан айырмашылығы, оператор нысананы бақылау үшін қозғалуына қажеттілік жоқ. Жоғарғы бөлімде оператордың оптикасымен синхронды жұмыс істейтін, инфрақызыл спектріне бағытталған теледидар камерасына негізделген жеке зымыранды іздеу жүйесі де орналасқан. Нысана анықталғаннан кейін оптикалық іздеу жүйесі SEZ-ден алынған нысананың азимутына қарай бұрылады, содан кейін оператор нысананы биіктікте іздейді. Оператордың көру бұрышы нысананың қашықтығына байланысты таңдалады: шамамен 20 градуста «кең» немесе шамамен 4,8 градуста «із». Нысана табылды десе, оператор «із» режиміне ауысып, телескопта нысананы ортада ұстау үшін джойстикті пайдаланады. Тұрақты іздеу орнатылғаннан кейін зымыран ұшырылады. Іздеу құрылымындағы телекамера зымыранның құйрығындағы төрт жалынды бақылайды. Оператордың телескопы сияқты, теледидар жүйесінде де екі көрініс бар: бастапқы «жабылу» үшін шамамен 11 градус және траекторияны түзету үшін 0,55 градус. Зымыранның көзге түсетін бағытына қатысты орналасуы ерте инфрақызыл басқару жүйелерінде қолданылатын «шопер» жүйесіне ұқсас жүйе арқылы өлшенеді. Зымыранға орнатудың орнына, «шопер» ұшыру платформасының ішінде орналасқан және жалыннан өтетін іздеу камерасынан келетін бейнені алады. «Шопер» зымыранның «жоғары» және «ортадан» бұрышын кодтайтын сигналдарды жасайды. Базадағы қарапайым компьютер зымыранды көзге түсіру үшін қажетті басқару деректерін есептеп, оларды ұшыру платформасындағы таратушы арқылы зымыранға жібереді, ал зымыранның орташа бөлігіндегі қанаттардың артқы жағындағы кішкентай антенналар қабылдайды. Оператор джойстик көмегімен телескоптың бағытын нысанада ұстап тұрады, ал зымыран автоматты түрде көзге түседі. Бұл принцип көптеген танкке қарсы зымырандарда қолданылатын принципке ұқсас, бірақ олар зымыранға басқару ақпаратын жіберу үшін радио байланысының орнына кішкентай сымдарды пайдаланады. Зымыранда жанама соққыға арналған жарылғыш бөлік және зымыранды шамамен 2 Мах жылдамдыққа дейін үдетіп жіберетін бір сатылы қатты отынды қозғалтқышы бар. Максималды тиімді қашықтықтағы уақыт шамамен 13 секундты құрайды. Нысананы анықтаудан зымыранды ұшыруға дейінгі реакция уақыты шамамен алты секундты құрайды, бұл тікелей атыс кезінде бірнеше рет расталған. Жүйенің өзі және оның экипажы екі Land Rover көлігімен жеткізіледі, олар «Өрт сөндіру машинасы» (FUT) және «Отрядты қолдау көлігі» (DSV) деп аталады. Корольдік артиллерия батареялары әрқайсысы үш взводтан, әр взводы төрт ұшыру бөлімінен тұрады, ал RAF полкінің эскадрильялары сегіз ұшыру бөліміне ие. 1980 жылға қарай, әрбір Корольдік артиллерия ұшыру бөлімі 24 вольтты, 101 FC 1 тонналық Land Rover-ден, Rapier ұшыру платформасын сүйреп, бортында төрт зымыран таситын, 3 3/4 тонналық, 24 V FFR (радиоға жабдықталған) Land Rover-ден, 1 тонналық зымыранды жабдықтау тіркемесін (MST) сүйреп, ішінде 10 зымыранға дейін сыйдыратын көліктерден тұрды. Британ армиясының қызметіндегі ұшыру бөлімдерінің үштен біріне ғана, бірақ RAF полкінің барлық ұшыру бөлімдеріне «көрінбейтін радар» (төменде қараңыз) берілді.

The original Rapier took the form of a two wheeled launcher carrying four missiles, an optical tracker unit, a generator, and a trailer of reserve missiles. The launcher consists of a vertical cylindrical unit carrying two missiles on each side, the surveillance radar dish and "Identification Friend or Foe" (IFF) system under a radome on top, the guidance computer and radar electronics at the bottom, and a prominent parabolic antenna for sending guidance commands to the missiles on the front. The search radar was of the pulsed Doppler type with a range of about The aerial, located at the top of the launcher, rotated about once a second, looking for moving targets through their doppler shift. When one was located, a lamp would light up on the Selector Engagement Zone (SEZ), a box containing 32 orange lamps arranged in a circle about the size of an automobile steering wheel. The radar operator could also use switches to blank out returns from other directions, providing jamming resistance. The optical tracker unit was made up of a stationary lower section and a rotating upper section. The lower section housed the operator controls, while the upper section housed the tracking optics. The operator's optical system is a modified telescope containing a Dove prism to prevent the image 'toppling' as the optics rotate in azimuth. Using this system means that, unlike a periscope, the operator does not have to move in order to track the target. The upper section also contains a separate missile tracking system that follows the operator's optics, based on a television camera optimized for the IR band. Upon detection of a target, the optical tracking system is slewed to target azimuth fed to it from the SEZ and the operator then searches for the target in elevation. The operator's field of view is selected based on the target's range: "wide" at about 20 degrees or "track" at about 4.8 degrees. When the target is found, the operator switches to "track" and uses a joystick to keep the target centred in the telescope. Once a steady track is established the missile is fired. The TV camera on the tracker is tuned to track four flares on the missile's tail. Like the operator's telescope, the TV system has two views, one about 11 degrees wide for the initial "capture", and another at 0.55 degrees for midcourse tracking. The location of the missile relative to the line of sight is measured using a system identical to the "chopper" system used in early infrared homing missiles. Instead of being mounted on the missile, the chopper was inside the launcher, and fed an image from the tracking camera which passes through the light from the flares. The chopper generates signals that encode the angle of the missile relative to "up" and the angle out from the centre, or "error off". The simple computer in the base then calculates the control inputs needed to bring the missile into the line of sight and sends them to the missile through the transmitter on the launcher platform and received on small antennas on the rear of the mid body fins. The operator simply keeps the telescope's crosshairs on the target using the joystick, and the missile automatically flies into the line of sight. The basic concept is very similar to the one used by most anti tank missiles, with the exception that those systems normally use small wires to send guidance information to the missile, rather than a radio link. The missile contains a warhead with a contact fuze and a single stage solid rocket motor that accelerates the missile to about , about Mach 2. Engagement time to the maximum effective range is about 13 seconds. Response time from the start of the target detection to missile launch is about six seconds, which has been repeatedly confirmed in live firing. The whole system and its crew are delivered by two Land Rovers designated the Fire Unit Truck (FUT) and the Detachment Support Vehicle (DSV). Royal Artillery batteries comprised three troops each of four fire units, while RAF Regiment squadrons had eight fire units. By 1980, each Royal Artillery fire unit consisted of a 24 volt, 101 FC 1 tonne Land Rover towing the Rapier Launcher and carrying four missiles on board, a , 3/4 ton, 24 V FFR (Fitted For Radio) Land Rover towing a 1 ton Missile Supply Trailer (MST), containing up to 10 further missiles. Blindfire radar (see below) was only provided for a third of fire units in British Army service, but for all fire units in the RAF Regiment.

Ашық ұшқыш радары, FSA

Рапиердің бастапқы жүйесі дәл және пайдалануға оңай болғанымен, кез келген ауа райында жұмыс істеу мүмкіндігінен мүлдем айырылған еді. Осы қажеттілікті қанағаттандыру үшін BAC, негізінен шетелдік сатуды жақсарту мақсатында, жеке радарлық бағыттау бірлігін жасау жұмысын бастады. Бұл 1970 жылы Marconi DN 181 "Blindfire" радарының енгізілуіне әкелді, алғашқы үлгілері 1973 жылы Иран армиясына сатылды. Британ армиясы 1979 жылға дейін "Blindfire" жүйесін сатып алмады, ол Rapier "Field Standard A" (FSA) стандартымен қаруға алынды. RAF полкі 1979 жылға қарай RAF Leuchars әуе базасында "Blindfire" радарымен жабдықталған 27-ші эскадрильясын қолданысқа енгізді және RAF полкінің барлық GBAD (жердегі әуе қорғанысы) эскадрильяларын біріктіру процесінде болды. 1997 жылға қарай 350-ден астам "Blindfire" радары өндірілді. Дәлдікті қамтамасыз ету үшін "Blindfire" өте тар "қарындаш" тәрізді сәулені пайдаланады және нысананы да, зымыранды да қадағалайды. Операторға "Blindfire" жүйесі нысананы қадағалағанда оны бақылауға мүмкіндік беру үшін, қолданыстағы оптикалық трекер "Blindfire" радарының қозғалысын қадағалайды, бірақ оптикалық трекерді "Blindfire" бірінші нысананы жою кезінде екінші нысанаға қолмен бағыттауға болады. "Blindfire" тіркемесі өз генераторлық қондырғысын алып жүреді және оны үшінші Land Rover (12 Втік лебёдкасы бар 01 FC моделі) – Трекерлік радарлы трактор (TRT) тартады.

Тінтіректі рапира

Иранға сатылғаннан кейін, Ұлыбритания Қорғаныс министрлігімен жасалған келісім бойынша жеткізілетін Chieftain танктерін қорғау үшін Rapier жүйесінің толық мобильді нұсқасына қосымша талап қойылды. BAC бұл талапқа Rapier жүйесін M548-ге, кең таралған M113 машинасының жүк тасуға арналған нұсқасына бейімдеу арқылы жауап берді. 1974 жылы "Tracked Rapier" жобасы басталды, ал алғашқы рет 1977 жылы Париж әуешолуында статикалық экспонат ретінде көрсетілді. Жүйенің бастапқы ұсынысы – сүйретілетін ұшырғышты, оның жүріс шассиін және бензинмен жұмыс істейтін генераторлық қондырғысын M548 көлігінің ашық платформасына орнату болды. Бұл ұсынысты GW компаниясының бас директоры Г.Р. Джефферсонға көрсеткенде, ол көңілі толмады. Қолда бар қаржыны ескере отырып, ол жүйеде көптеген өзгерістер енгізуді талап етті. Гревилл Бил мен Адриан Поликатт жақын уақыттың ішінде дамытқан, едәуір өзгешеленетін жаңа конструкцияны жасады. Бұл M548 көлігіне маңызды өзгерістер енгізуді, оны брондауды (қазір RCM 748 деп аталады) және Coventry Climax H 30 қозғалтқышын пайдаланатын жаңа дизельдік генераторлық қондырғыны орнатуды қамтыды. Бұл қозғалтқыш Chieftain танктерінде қосымша қуат көзі ретінде де қолданылды. Ұшырғыштағы электрондық жабдықтың көп бөлігі сүйретілетін нұсқадағыдан айтарлықтай өзгешеленбеді. Дегенмен, сегіз зымыранды жүктеуге қабілетті, жаңадан жасалған брондалған ұшырғыш жасалды, ол көліктің ашық платформасына дірілді жұмсартатын иінтіректер арқылы орнатылды. Брондалған кабинаға климаттық жүйіту/салқындату және ЯБҚ қорғанысы жүйесі орнатылды. Оптикалық трекер көліктің брондалған кабинасына орналастырылды және жұмыс істеу үшін шатыр арқылы көтерілді. Трекер экипаждың оң жағынан басқарылды, ал сол жағында жүргізуші және тактикалық оператор отырды. Операторға каскаға орнатылған көру құралы да берілді, ол оған трекерді көзбен көрінетін нысанаға бағыттауға мүмкіндік берді. Көліктен оқ атуға дейін бар болғаны 30 секунд кетті, бұл сүйретілетін Rapier жүйесінен үлкен жетістік болды, себебі оны дайындауға кем дегенде 15 минут уақыт кеткен (демонтаждау, кабельдерді қосу және бағыттау). Tracked және Towed Rapier жүйелерінің арасындағы тағы бір айырмашылық – Tracked Rapier ұшырғышындағы сегіз (қорғалған) зымыран иінтірегі болды, ал сүйретілетін жүйеде тек төрт болды. Бұл оттық күшін арттырып, зымырандарды қайта толықтыру қажеттілігін азайтты. Сондай-ақ, жүйе C-130 ұшағында тасымалдауға дайын болды. Бір RCM748 көлігінде Blindfire құрылғысына орын болмады, сондықтан ол жеке сүйретіліп немесе өзгертілген M548/RCM748 көлігінде тасымалданды. Бақылау жүйесіне деректерді беру үшін екі құрылғыны қосуға дайындық уақыты қажет болды. 1978 жылы шах биліктен құлаған кезде жүйе әлі толық дамытылмаған еді. Кейіннен британдық армия жүйеге белгілі бір бағамен дамыту және жеткізу шарты бойынша тапсырыс берді. Бірінші өндірістік Tracked Rapier 1981 жылдың басында Веллингтон казармасында қабылданды және 1983 жылы Дортмунд маңындағы Нейпир казармасында 22-ші әуе қорғанысы полкінің 11-ші (Сфинкс) әуе қорғанысы батареясымен бірге қызметке кірді. Бастапқыда FSB1 стандарты бойынша сүйретілетін радар және "Шығару таяғы"мен жабдықталған Tracked Rapier жүйелері жаңартылды, ал соңғы нұсқасы термальды бейнелеуі бар трекерді қамтыды, ол Blindfire блогын қажетсіз ететін, бір көлікпен 24 сағат бойы жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Өзгертілген M548 зымыранды қайта толықтау көлігі зымырандарды, қосымша экипажды, сондай-ақ далалық жиынтықтарды, рациондар мен суды тасымалдады. Тағы бір M548 көлігі сынақ құралдары мен қосалқы бөлшектері бар REME Forward Area Support тобы ретінде жабдықталды. Персид шығанағындағы соғыс кезінде 12-ші және 16-шы Корольдік артиллерия полкінің Tracked Rapier батареялары, шөлде пайдалану үшін спутниктік навигациямен жабдықталды және орналасқан брондалған полктерге қолдау көрсетті. Tracked Rapier 1990-шы жылдардың басында, Towed FSC нұсқасы қызметке кірген кезде, экипаждың жетіспеуіне байланысты қызметтен шығарылды. Оны Alvis Stormer машинасына орнатылған Starstreak зымырандарымен ауыстырды.

With sales to Iran came the additional requirement for a fully mobile version of Rapier to protect the Chieftain tanks being supplied on a UK MOD contract. BAC responded by adapting the Rapier system to fit on the M548, a cargo carrier version of the ubiquitous M113. Development started in 1974 as "Tracked Rapier", with the first public showing at the 1977 Paris Air Show as a static display unit. The initial proposal for the system was to simply mount the towed launcher, less its running gear, and its petrol generator set on the flatbed of the M548 carrier. When this was shown to Mr. G. R. Jefferson, the GW Managing Director, he was not very impressed. Aware of the amount of money available, he required a much more extensive change. Greville Beale and Adrian Pollicutt led the development of a significantly different arrangement which was produced in a short period. This included significant changes to the M548 vehicle to armour the vehicle, now designated RCM 748, and to incorporate a new diesel powered generator set using the Coventry Climax H 30 engine, also used as the auxiliary power unit in the Chieftain tank. The majority of the electronic equipment in the launcher was not changed significantly from that used in the towed version. However, a completely redesigned armoured launcher with the capability of loading eight missiles was produced which was mounted via anti vibration mounts to the flatbed of the vehicle. The armoured cab was provided with pan climatic heating/cooling and NBC protection. The optical tracker was placed inside the armoured cab of the vehicle, elevating through the roof for operation. The tracker was operated from the right side of the crew cabin, while on the left were the driver and tactical controller who was also provided with a helmet mounted sight, allowing him to lay on the tracker to a visual target. From moving to firing took only 30 seconds, a tremendous improvement over Towed Rapier, which required at least 15 minutes to unlimber, cable up and align. A further difference between Towed and Tracked Rapier was that the Tracked Rapier launcher had eight (protected) missile rails compared with the four of the towed system, enhancing firepower and reducing re supply requirements. It was also air portable, ready to deploy on landing, in C 130 aircraft. There was no room for Blindfire on a single RCM748 vehicle, so this was instead towed or was to be carried on a separate modified M548/RCM748. Feeding data to the control system in the firing unit again required setup time to connect the two pieces of equipment. The system had not yet been fully developed when the Shah fell from power in 1978. The vehicles were later purchased by the British Army as part of a Fixed price Develop and Supply contract. The first production Tracked Rapier was accepted on time and to cost at Wellington Barracks in early 1981, and entered service with 11 (Sphinx) Air Defence Battery, of 22 Air Defence Regiment, Royal Artillery in 1983 in Napier Barracks near Dortmund. After initially entering service at Towed FSB1 standard, with planar array radar and the 'Pointing Stick', the Tracked Rapiers were upgraded, with the latest version included a Thermal imaging enhanced tracker which enabled single vehicle 24 hour operation without the need for the Blindfire unit. A modified M548 Missile Resupply Vehicle carried replacement missiles, a relief crew, and additional field kits, rations and water. A further M548 was configured as a REME Forward Area Support team with test facilities and spares. During the Gulf War, 12 and 16 Regiment Royal Artillery tracked batteries, quickly fitted with sat nav for desert use, combined to provide Tracked Rapier support to deployed armoured regiments. Tracked Rapier was retired in the early 1990s, due to manning limitations when the Towed FSC version entered service. It has since been replaced by Starstreak missile launchers mounted on the Alvis Stormer.

ҚКҚ

FSA енгізілгеннен кейін көп ұзамай "Field Standard B" (FSB) бірқатар негізгі жаңартуларды қосты. Сонымен қатар, қарсы сәулелендіру зымырандарының шабуылы болған жағдайда іздеу радарын оңай өшіруге болатындай жаңартылды. ФСБ Фолкленд кампаниясынан алынған сабақтарды қамтыды, әсіресе, өрт бөлімінің командиріне нысананы нысанаға бағыттауға мүмкіндік берген "бағыттау таяғын".

Лазерлік от

Жаңартулар мен жаңа компоненттердің арқасында бастапқы, төмен құнға ие Rapier жүйесі толығымен өзгерді. Халықаралық нарықтың төмен құнға ие жүйеге деген қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін BAC 1982 жылы "Rapier Laserfire" жүйесін әзірлеуді бастады. Laserfire бастапқы оптикалық трекерді жаңа лидар (лазерлік радар) жарықтандыру жүйесімен алмастырды, ол әлдеқайда кішкентай, сондықтан жүйенің барлығын жүк көлігіне немесе басқа да платформалы көлікке орнатуға болатын бір паллетке орнатуға мүмкіндік берді. Laserfire миллиметрлік Доплер радарын пайдаланды. Өте жоғары жиілігі және сәуле пішінін тар азимуттан және биік көтерілістен кең азимутқа және тар көтеріліске өзгерту қабілетінің арқасында Laserfire ротордың қозғалысын анықтау арқылы төмен биіктікте ұшып тұрған немесе қозғалған тікұшақтарды, сондай-ақ көп кедергі бар аймақтарда анықтауға мүмкіндік берді. Бастапқы шабуыл түпнұсқа Rapier жүйесіне ұқсас, бірақ нысана жоғары қуатты YAG:Nd лазерімен жарықтандырылып, автоматты түрде қадағаланды. Ракета ұшырылғаннан кейін лазер нысана мен ракетаның орналасқан жерін анықтау үшін оларды кезекпен жарықтандырды, ал бағыт-бағдар ракетаға әдеттегідей жіберілді (лазерлік бағыт-бағдарды қараңыз). Осылайша, Laserfire бастапқы оптикалық жүйеге қарағанда айтарлықтай жаңарту болды, жартылай автоматты шабуылдарға мүмкіндік берді және оператордың біліктілігі мен оқыту талаптарын едәуір төмендетті. Алайда, Laserfire-де түпнұсқаның оптикалық жүйесі болмады, ол ұшақты қашықтықтан визуалды түрде анықтауға мүмкіндік беретін маңызды қосымша функцияны атқарды. Сонымен қатар, Laserfire қадағалау жүйесі түнде жұмыс істеуге қабілетті болғанымен, нысананы анықтау бастапқы Rapier сияқты оптикалық болды.

Қара от

1985 жылы жаңа іздеу құрылғысын әзірлеу басталды, ол бастапқы оптикалық жүйені жаңа инфрақызыл термосуреттеу жүйесімен алмастырып, оның мүмкіндіктерін, әсіресе түнде жақсартты. Осы себепті бұл нұсқа "Rapier Darkfire" деп аталды. Жаңа жүйені сынау 1987 жылы басталды және 1990 жылы "Field Standard B2" (FSB2) ретінде қолданысқа енгізілді, ал бұрынғы жаңартулар кейіннен FSB1 деп аталды. Бұл жүйе "Rapier 90" деп те белгілі болды. Суреттеу құрылғысын салқындату үшін қысылған газ баллондары пайдаланылды. FSB2 Rapier мүмкіндіктерін едәуір арттырған бірқатар жақсартуларды да енгізді. Бірінші және ең маңыздысы – төрт Rapier ұсыныс құрылғысын орталықтан басқаруға мүмкіндік беретін тактикалық басқару консолі. Ұсыныс құрылғыларының өзі төрт емес, алты зымыранды тасымалдауға жаңартылды, бұл олардың қорына мүмкіндік берді. Соңында, іздеу радарын жаңа жазық массивті радармен жаңарту жасалды, бірақ оның мүмкіндіктері бұрынғы модельге ұқсас қалды.

Зымыранның жаңартулары

1988 жылы жақындықтығы бар жақсартылған оқ-дәрілерді сынау басталды, бұл Rapier-ге тікелей соққы беру қиын кішірек нысаналарға, әсіресе жоғары жылдамдықты қашықтан басқарылатын аппараттарға қарсы күш беру үшін жасалған. Mk. 1E-нің сериялық өндірісі 1989 жылы басталды. 1992 жылы Армия барлық Rapier жүйелерін жаңарту бойынша келісімшартқа қол қойды. Mark 2 зымыранының нұсқасы 1986 жылы әзірленді және 1990 жылдардың ортасында қолданысқа енгізілген толық қайта жобалаумен аяқталды. Жақындықтығына тағы бір жаңартумен қатар, жаңа зымыранға сол кездегі ең озық технологиялар енгізілді:

Фон Карманның үстінқы дыбыс жылдамдығындағы аэродинамикалық профилі; екі сатылы күйдіріліп, ламинатталған корпусы бар қатты отынды ракеталық қозғалтқышы бар композиттік отын; керамикалық негізді беттік монтажды PCB; толығымен жаңа электрондық жүйелер мен бағдарламалық жасақтама; аналогты және цифрлық эксклюзивті ASIC; жоғары ECM-ге төзімді алдыңғы бөлігі және артық кодталған командалық байланыс; Калман күйін сүзгілеуді қамтитын толық цифрлық автопилот; сақиналық лазерлік ролл және жылдамдық гироскопын қамтитын инерциялық навигация; Kapton ленталық кабельдер. Зымыраның жарылғыш бөлігі екі нұсқада қол жетімді: Mk. 2A – әдеттегі әуе шабуылына қарсы ролі үшін, ал Mk. 2B – пішінді зарядты жарылғыш бөлігі және екі жақындықтығы бар, сонымен қатар жеңіл бронетехникаға қарсы да тиімді.

Рапиер 2000

1992 жылы Rapier 90 енгізілгеннен кейін көп ұзамай MBDA (бұрын Matra BAe Dynamics) компаниясында тағы бір маңызды жаңарту сериясы басталды. Британдық қызметте "Rapier 2000" немесе "Field Standard C" (FSC) деп белгіленген жүйе өзінің соңғы нұсқасына жетті. FSC жүйесін әзірлеу 1983 жылы басталды және жүйелер алғаш рет 1996 жылы қолданысқа енгізілді. Осы кезде Суық соғыс аяқталды және британдық әуе қорғанысының қабілеттері айтарлықтай төмендеді, батареялардың саны және мөлшері азайды, бірақ әрбір оттық бөлімі Blindfire жүйесімен жабдықталды. Бұл нұсқаның экспорттық түрі Jernas деп аталады. Малайзия Jernas-тың алғашқы экспорттық тұтынушысы болып табылады. FSC, Blindfire көп өзгермегенімен, жаңа жүйе болды және ол Mk 1 және Mk 2 зымырандарын атуға қабілетті болды. Бақылау радарын ұшыру құрылғысынан алып тастап, жеке элемент етіп жасады, ал әрбір құрылғыда сегіз зымыран орналастырылды. Зымырандардың радарлық басқаруға көбірек сүйенуіне байланысты, Blindfire енгізілгеннен кейін бастапқы іздеу радарын жаңарту қажет болды. Бұл Alenia Marconi "Dagger" 3D импульстік доплерлік радарын, интеграцияланған Cossor IFF Mark 10 жүйесімен бірге қамтамасыз етті. RAF полкінің 63-ші эскадрильясы, Rapier-мен жабдықталған алғашқы бөлімше, 1 маусымда Сан-Карлос шығанағына орналастырылды, кейін Стэнли маңына таралып орналасты. Rapier-дің тиімді жұмыс істеуіне кедергі келтіретін көптеген көру проблемалары болды, бұл оның "жою" көрсеткіштері бойынша тиімді болмауына әкелді; бірақ оның болуы, әсіресе Сан-Карлос порты маңында Blindfire жүйелерін орналастырғаннан кейін, қорқыту факторы болды. Инженерлік тұрғыдан алғанда, ұшыру құрылғыларының нашарлығы жанжалдан бұрын белгілі болды, және зымыранның барлық қосалқы бөлшектерімен бірге батып қалғаннан кейін жағдай нашарлады. Фицройдағы 32-альфа оттық бөлімінің уақытша жарамсыздығы RFA Sir Galahad-ты бомбалаудың табысты болуына себеп болған факторлардың бірі болды. Кейінгі талдаулар одан да нашар нәтижелер көрсетті, жаудың төрт ұшағы ғана түсірілгенін көрсетті. Тек бір аргентиналық ұшақ, FAA Grupo 6 Dagger A, 29 мамырда 1982 жылы лейтенант Бернхардттың ұшағы жойылған кезде Rapier-мен түсірілгені расталды. Ұшқыш қаза тапты. Қалған үш ұшақ – 23 мамыр күні FAA Grupo 5 ұшағының A 4B Skyhawk және 24 және 25 мамыр күні FAA Grupo 4 ұшағының екі A 4C Skyhawk ұшағы 1982 жылы Сан-Карлос әуе қорғанысының толық күшіне тап болды, ал бұл оқиғаға қатысты талаптар Sea Wolf, Sea Cat, Blowpipe және жеңіл қарулар жүйелеріне, сондай-ақ T батареясына бағытталды. Соғыстың ресми тарихында былай делінген: "Жалпы саны бойынша, Rapier тек бес аргентиналық ұшақты атып түсіруі мүмкін, және Этелл мен Прайс бұрын атап өткендей, олардың тек біреуі ғана нақты, екеуі ықтимал және екеуі мүмкін болды. Ұқсас келіспеушіліктер басқа қару жүйелерінде де болды, атап айтқанда Blowpipe (тоғыз талап етілгенге қарсы біреуі расталды және екеуі ықтимал) және Sea Cat (сегіз талап етілгенге қарсы біреуінен бірге дейін және екеуі ықтимал). MoD Rapier қабілеттерін асыра көрсеткені, тіпті білмей тұрып, саяси себептерге байланысты деп саналды, өйткені бұл бағалау кеңінен белгілі болса, ол Rapier сату перспективаларына "ауыр зиян келтіруі мүмкін", ол BAe-дің Динамикалық тобы үшін негізгі кіріс көзі болды." Негізгі проблемалар – жеткілікті емес қашықтық және жақындықтың қозғалтқышын алып тастау туралы шешім, бұл оператордың зымыранмен нысана ұшақты тікелей соғуы керек еді. Rapier IFF жүйесінде де проблемалар болды және Корольдік теңіз күштерінің радарларына кедергі келтірді. Rapier 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ойындардың әуе қорғанысын қамтамасыз ету үшін қолданылды. Rapier жүйелері төрт жерге орналастырылды: (Блэкхит Коммон; Энфилдтегі Уильям Гирлинг су қоймасы; Окслиас Медоу, Шутерс Хилл; және Эппинг Форесттегі Барн Хилл), ал тағы екі жерде Starstreak зымырандары орналастырылды.

In 1992, shortly after the introduction of Rapier 90, another major upgrade series started at MBDA (previously Matra BAe Dynamics). Emerging as "Rapier 2000", or "Field Standard C" (FSC) in British service, the system reached its ultimate form. Development of the FSC system began in 1983 and the systems first entered service in 1996. By this time the Cold War was over and British air defence capabilities were significantly reduced, with fewer and smaller batteries, albeit every fire unit with Blindfire. There is also an export version of this version, known as Jernas. Malaysia is the first export customer for Jernas. FSC was effectively a new system, although Blindfire was little changed and it could fire both Mk 1 and Mk 2 missiles. The Surveillance radar was removed from the launcher and became a separate element and each launcher now carried eight missiles. With the missiles increasingly relying on radar guidance since the introduction of Blindfire, it made sense to upgrade the original search radar to something much more modern. This was supplied by the Alenia Marconi "Dagger", a 3D pulse doppler radar with an integrated Cossor IFF Mark 10 system.) 63 Squadron RAF Regiment, coincidentally the first unit to have been equipped with Rapier, was deployed at San Carlos bay on 1 June, later deploying around Stanley. There were many sighting problems which prevented Rapier from operating efficiently, which led to it not being particularly effective in terms of number of 'kills'; but its presence acted as a deterrent, especially after the deployment of Blindfire systems around Port San Carlos. From an engineering perspective, the fragile nature of the launchers was well known before the conflict, exacerbated by the sinking of the with almost all of the missiles spares. The intermittent unserviceability of fire unit 32 alpha at Fitzroy was one of many factors that contributed to the success of the bombing of the RFA Sir Galahad. Later analysis was less rosy, indicating as few as four enemy aircraft were downed. Only one Argentine aircraft, a Dagger A of FAA Grupo 6, can be confirmed as a Rapier kill, when Lt Bernhardt's aircraft was destroyed on 29 May 1982. The pilot was killed. The other three, an A 4B Skyhawk of FAA Grupo 5 on 23 May and two A 4C Skyhawk of FAA Grupo 4 on 24 May and 25 May 1982, were subjected to the full force of the San Carlos Air Defences, with claims going to Sea Wolf, Sea Cat, Blowpipe and small arms, as well as T Battery. The official history of the war states "Within the total, only five Argentine aircraft might have been shot down by Rapier, and, as originally noted by Ethell and Price, only one of these was certain, with two probables and two possibles. Similar discrepancies arose over other weapons systems, notably Blowpipe (one confirmed against nine claimed and two probables) and Sea Cat (zero to one against eight claimed and two probables). This confirmation that MoD had exaggerated, however unwittingly, the capabilities of Rapier was deemed to be political, as it was observed that if this assessment became widely known it 'could have serious adverse effects on sales' prospects for Rapier, which was a staple revenue earner for BAe's Dynamic Group." The main problems were a lack of range, and the decision to omit a proximity fuze, an attribute which required the operator to strike the target aircraft directly with the missile. Rapier also suffered from problems with the IFF system and suffered from interference with Royal Navy radar. Rapiers were used during the 2012 Summer Olympics to provide air defence security for the games. Rapier systems were placed at four sites: (Blackheath Common; William Girling Reservoir in Enfield; Oxleas Meadow, Shooter's Hill; and Barn Hill in Epping Forest), with Starstreak missiles at two other sites.

Ауыстыру

2007 жылдың қыркүйек айында DSEI конференциясында Ұлыбритания Қорғаныс министрлігінің MBDA UK компаниясына Rapier-ді ауыстыру бойынша зерттеуді қаржыландыратыны жарияланды, ол шамамен 2020 жылы қызметтен шығару жоспарланған. Жалпы әуе шабуылына қарсы модульдік зымыран (CAMM) құрамдас бөліктерін RAF-те қолданыстағы ASRAAM зымыранымен бөліседі. 2021 жылдың шілдесінде Sky Sabre жүйесінің Корольдік артиллерияның 7-ші әуе қорғанысы тобымен қабылдау сынақтары мен оқуларын бастағаны хабарланды. Жүйені "жаздың соңы/күздің басында" Фолкленд аралдарында орналастыру жоспарланған.