Кіріспе
Фомпизол, сондай-ақ 4 метилпиразол деп аталады, метанол және этиленгликоль улануын емдеуге қолданылатын дәрі. Жиі кездесетін қосымша әсерлерге бас ауруы, құсыма, ұйқылылық және дененің шаршауы жатады.
Fomepizole, also known as 4 methylpyrazole, is a medication used to treat methanol and ethylene glycol poisoning. Common side effects include headache, nausea, sleepiness, and unsteadiness.
Медициналық қолдану
Фомепизол этиленгликоль және метанолмен улануды емдеу үшін қолданылады. Ол осы улардың қаушатылған токсинді метаболиттерге ыдырауын тежейді. Фомепизол – бауырда табиғатта кездесетін алкоголь дегидрогеназа ферментінің бәсекелестік ингибиторы. Бұл фермент этиленгликоль және метанол метаболизмінде маңызды рөл атқарады. Этиленгликоль алдымен алкоголь дегидрогеназа арқылы гликоальдегидке айналады. Гликоальдегид одан әрі гликолат, глиоксилат және оксалатқа тотығады. Гликолат пен оксалат – этиленгликольмен уланғанда байқалатын метаболикалық ацидозға және бүйрек зақымдануына жауапты негізгі уларлар. Метанол алғашқыда алкоголь дегидрогеназа арқылы формальдегидке айналады. Формальдегид одан әрі формальдегид дегидрогеназа арқылы тотығып, құмырсқа қышқылына айналады. Құмырсқа қышқылы – метанолмен уланғанда байқалатын метаболикалық ацидозға және көру қабілетінің бұзылуына себеп болатын негізгі улар. Этиленгликоль және метанол метаболизмінің алғашқы ферменті – алкоголь дегидрогеназаны бәсекелестік түрде тежеу арқылы фомепизол қаушатылған метаболиттердің өндірілуін баяулатады. Метаболиттер өндірісінің баяулауы бауырға метаболиттерді өңдеп, оларды өндірілген кезде шығаруға мүмкіндік береді, соның салдарынан бүйрек және көз сияқты тіндерде олардың жиналуын шектейді. Осының нәтижесінде, көптеген ағзалардың зақымдануына жол берілмейді. Фомепизол этиленгликоль немесе метанол жұтылғаннан кейін ең тиімді, сондықтан оны беруді кейінге қалдыру зиянды метаболиттердің пайда болуына мүмкіндік береді.
Қабылдау және тарату
Фомепизол денедегі суға жылдам таралады. Таралу көлемі 0,6-ден 1,02 л/кг аралығында. Терапиялық концентрация 8,2-ден 24,6 мг-ға дейін (100-ден 300 мкмольға дейін) литрге тең. 7-ден 50 мг/кг дене салмағына бір рет ауызға қабылдаған дозадан кейін ең жоғары концентрация 1-2 сағат ішінде жетеді. Жартылай ыдырау кезеңі дозаға байланысты өзгереді, сондықтан есептелмеген.
Метаболизм және тазарту
Басты метаболиті – 4 карбоксипиразол (берілген дозаның шамамен 80-85% құрайды). Басқа метаболиттеріне 4 гидроксиметилпиразол және 4 карбоксипиразол мен 4 гидроксиметилпиразолдың N-глюкуронид конъюгаттары жатады. Бірнеше дозадан кейін фомепизол цитохром P450 аралас функциялы оксидаза жүйесі арқылы өзінің метаболизмін жылдамдатады. Денсаулығы жақсы еріктілерде берілген дозаның 1,0-3,5% өзгермеген күйде зәрмен шығарылды. Метаболиттер де өзгермеген күйде зәрмен шығарылады. Фомепизол диализ арқылы шығарыла алады.
Басқа қолданыстар
Медициналық қолданыстан басқа, 4 метилпиразолдың координациялық химиядағы ролі зерттелген.