Кіріспе

Орта Азияның оңтүстігіндегі ерте ортағасырлық аймақ – Тохаристан (парсы тілінде "Тохара" сөзінен және "жер" мағынасын білдіретін "стан" жұрнағынан құралған). Бұл ежелгі атау, грек тілінде Бактрия деп белгілі болған аймаққа ерте орта ғасырларда берілген. 6-шы ғасырға қарай Тохаристан Бірінші түркі қағандығының құрамына кірді, ал 7-ші және 8-ші ғасырларда Тан империясына қосылып, Батысты бейбіттендіру жөніндегі Бас протектораттың басқаруына өтті. Қазіргі күні Тохаристан Өзбекстан, Тәжікстан және Ауғанстан мемлекеттерінің арасында бөлініп жатыр.

Тарим алабындағы "тохарлар"

"Тохариан" атауын 20 ғасырдың басындағы авторлар қателікпен Тарым алқабындағы үнді-еуропалықтарға қолданған, олар Куча және Агни аймақтарынан шыққан. Бұл ғалымдар осы үнді-еуропалықтардың Тохаристан (Бактрия) жерінен келгендігіне жаңылысқандықтан, оларға "Тохариандар" деген термин тағайындаған. Бұл атау бүгінге дейін қолданылып келеді, бірақ Тарым алқабындағы үнді-еуропалықтар өздерін Агни, Кучи және Кроран деп атаған болуы мүмкін.

Қытайлық көздер

781 жылы тіктелген Сиань стеласында, стеланың авторы – шығыс шіркеуінің монахы Адам, өз бабасының Тохаристанның (ܬܚܘܪܝܣܬܢ ) Балх қаласынан келген миссионер дін қызметкері болғанын сирия тілінде жазған.

География

Географиялық тұрғыдан Тохаристан Окс өзенінің жоғарғы аңғарымен шектеседі, оңтүстікте Хиндукуш таулары және солтүстікте Памир-Алай таулары орналасқан.

Біздің заманымыздың 5 - 6 ғасырлары

Көптеген авторлар Дилберджин немесе Балалық төбедегі суреттер Гефталиттерге (450–570 жж.) тән екенін айтқан. Осыған байланысты, Қытай Түркістанындағы Кизил үңгірлеріндегі суреттермен ұқсастықтар анықталды, олар шамамен бірдей киім кигендей көрінеді. Балалық төбедегі суреттер түріктер келгенге дейін, біздің заманымыздың 6-шы ғасырының бірінші жартысындағы Гефталиттердің сарай өмірін көрсетеді.

Біздің заманымыздың 7-ші ғасыры

Сурет салуда Калай Кафирниган, Кафир Кала немесе Ажина Тепе мысалдарымен "Тохаристан өнер мектебі" бар. Буддизм мен буддистік өнер Батыс түркілерінің (Тохара Ябғуларының) қолдауы мен діни төзімділігінің арқасында қайта жандану кезеңін басынан өткерді.

Саманидтер мен Ғазнавидтер 10-11 ғасырлар

Ислам өнері 10-12 ғасырларда Саманидтер мен Газнавидтер империяларымен бірге дамыды.