Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ежелгі грек және рим архитектурасында қолданылған қабатталған шатыр плиткалары
Overlapping roof tiles used in ancient Greek and Roman architecture
Имбрекс және тегула (: имбрикстер мен тегулалар) – ежелгі грек және рим архитектурасында су өткізбейтін және берік жабын ретінде қолданылған қабатталған шатыр плиткалары. Олар негізінен күйдірілген саз балшықтан жасалған, бірақ кейде мрамордан, қоладан немесе алтыннан да жасалған. Римде олар ағаштан жасалған жапқыштарды алмастырды және қарапайым шатырлардан бастап, сәнді ғибадатханалар мен қоғамдық ғимараттарға дейін барлық құрылыстарда қолданылды. Тегула (грекше solenes) – бұл шатырға жазық орналастырылған қарапайым жалпақ плитка немесе көтеріңкі жиектері бар жалпақ плитка, ал имбрекс (грекше kalupter) – жартылай цилиндрлі шатыр плиткасы, түтік сияқты, тегулалардың арасындағы тігістердің үстіне орналастырылған. Жақсы жасалған және дұрыс қабатталған кезде қосымша су өткізбейтін материалға немесе герметикке қажеттілік азайды. Шатырдың аумағы көбінесе антефиксалармен қоршалған, олар көбінесе әшекейленген және әр соңғы қатардың имбрексін жабу үшін бірнеше сәндік антемиялармен жабдықталған. Имбрекс және тегула шатырларын пайдалану концепциясы бүгінгі күнге дейін стиль және дизайнның халықаралық ерекшелігі ретінде қолданылады және қабатталған қабаттарға орналастырылған заттардың күйін білдіретін имбрикация терминінің бастауы болып табылады.
The imbrex and tegula (: imbrices and tegulae) were overlapping roof tiles used in ancient Greek and Roman architecture as a waterproof and durable roof covering. They were made predominantly of fired clay, but also sometimes of marble, bronze or gilt. In Rome, they replaced wooden shingles, and were used on almost every type of structure, from humble outbuildings to grand temples and public facilities. The tegula (Greek solenes) was a plain flat tile, or a flat tile with raised edges, which was laid flat upon the roof, while the imbrex (Greek kalupter) was a semi cylindrical roofing tile, like a half pipe, laid over the joints between the tegulae. When well made and properly imbricated (overlapped), there was little need for further waterproofing or sealant. The roofing area was generally surrounded by antefixae, which were often decorated and had several decorative anthemia to cover each end row imbrex. The concept of imbrex and tegula roofing in pitched roof construction is still in use today as an international feature of style and design, and is the origin of the term imbrication for the condition of things arranged in overlapping layers.
Тарих және дамуы
Іmbrice және tegulae алғаш рет гректер жасаған. Кірпіштер сияқты, олар ылғал балшықтан төрт қырлы қалыпта жасалып, көбінесе сыммен пішілген, содан кейін пеште немесе қызыл тоңда пісірілген. Уақыт өте келе, одан да күрделі қалыптар жасалды. Tegulae бастапқыда толығымен жазық немесе жоғарғы жиегінің астында тек қана қырқасы бар етіп жасалған, бұл плитканы еңіс шатырға "ілуге" мүмкіндік беріп, оның жерге сығуын болдырмады. Кейін tegulae екі тік жағында көтерілген жиектерімен жасалды, бұл жаңбыр суын плиткалардың арасына сіңіп, шатыр материалдарын ылғалдандырмай, плитканың төменгі жағына бағыттады. Тағы бір жетістік – осы екі көтерілген жиекті біріктіріп, ең тар бөлігі төмен қаратылған кең V пішіндес трапеция жасаған кезде болды, ол төмендегі плитканың ең кең бөлігіне орналасып, үздіксіз арна құрды. Imbrices шатырдың су өткізбейтін жағдайына қол жеткізу үшін tegulae тік жиектері арасындағы қосылыстардың үстінен иіліп, шатырды арналарға бөлді. Жаңбыр суы қисық imbrices-тен арналарға ағып, tegulae бетімен төмен қарай құйылып, шұңқырға (canalis) түсті. Формальды сәулетте canalis энтаблатураның үстіне орнатылған, карнизден тікелей жоғары орналасқан қарапайым немесе әшекейлі алдыңғы бөлікке ие болды. Ең төменгі imbrex-тің алдыңғы жағындағы жартылай дөңгелек ашылу жиі әшекейлі фронтонмен жабылды, ал шұңқырларды құрғататын құбырлар көбінесе арыстан бастарымен (capita leonina) немесе басқа да фантастикалық немесе гротеск беттермен безендірілді. Рим дәуірінде көптеген плиткалар түрлі рим легиондарының бақылауымен жасалып, легионның таңбасымен мөрленді. Imbrices және tegulae археологиялық қазбаларда жиі табылады, олардың дизайны мен белгілері қазбаларды мерзімдеуге және тұрғындарына анықтауға көмектеседі. Римдіктер сонымен қатар сынған плиткаларды қайта өңдеп, оларды цементке қосып пайдаланған. Мәрмәр плиткалар б.з.д. 620 жыл шамасында алғаш рет қолданылды. Бұл плиткалардың жоғары сапалы әдемілігі мен беріктігінен басқа, олардың мөлшері саз плиткалардан әлдеқайда үлкен болды. Осы себепті, олар Олимпиададағы Зевс храмы сияқты ең ұлы храмдарды салуда қолданылды.
Imbrices and tegulae were first made by the Greeks. Like bricks, they were formed of wet clay in a four sided mould, often shaped with a piece of wire, and then baked in an oven or kiln. More sophisticated moulds were developed over time. Tegulae were originally made perfectly flat, or with nothing more than a ridge underneath the upper border, which allowed the tile to be "hung" upon a sloping roof so that it would not slide to the ground. Later, tegulae were formed with a raised border on the two vertical sides, which would channel rainwater to the bottom of the tile, rather than allowing it to seep between tiles to dampen the roofing materials. Another improvement occurred when these two raised borders were made to converge, forming a broad v shaped trapezoid with the narrowest edge downwards, nestling into the widest part of the tile below it to form a continuous channel. The imbrices completed the waterproofing of the roof by arching over the joints between the vertical edges of the tegulae, dividing the roof into channels. Rain water flowed off the curved imbrices into the channels and down over the surfaces of the tegulae, and descended into the gutter (canalis). In formal architecture the canalis had a plain or ornamented frontal piece set atop the entablature, immediately above the cornice. The semicircular opening at the front of the lowermost imbrex was often capped with an ornamental fronton, and the spouts which drained the gutters were frequently decorated with lions' heads (capita leonina) or other fantastic or grotesque faces. By Roman times many tiles were being made under the auspices of various Roman legions, and were imprinted with a stamp of the legion's insignia. Imbrices and tegulae are common finds in archaeological sites, and their design and markings can be of use in dating the sites and identifying the inhabitants. Romans also often recycled broken tiles by incorporating them into mortar. Tiles of marble were first used around the year 620 BC. Besides the superior beauty and durability of the material, these tiles could be made of a much larger size than those of clay. Consequently, they were used in the construction of the greatest temples, such as the Temple of Zeus at Olympia,