Кіріспе

1881 жылы салынған Haltdalen шіркеуі

Haltdalen Stave Church (Haltdalen stavkyrkje) – Норвегияның Трёнделаг округінің қазіргі Холтален муниципалитетіндегі Haltdalen ауылында 1170 жылдары салынған ағаш шіркеу. Қазір бұл шіркеу Тронхейм қаласындағы Sverresborg Trøndelag Folkemuseum халықтық мұражайында қойылған. Бұл – шығыс скандинавия стиліндегі, бір кемелі бар және сақталған жалғыз ағаш шіркеу.

Бастапқы шіркеу

Шіркеу Хальтдаленде пайда болды, онда ол приход шіркеуі ретінде қызмет етті. Ол шамамен 1170 жылдары салынған. 1880 жылдары шіркеу Тронхеймге көшірілді. 1937 жылы шіркеу Sverresborg Trøndelag Folkemuseum-ға көшірілді. Шіркеу бірнеше рет бөлшектелді, соның салдарынан көп рет жөндеу жұмыстары жүргізілді. Қазіргі ғимараттың маңызды бөліктері 800 жылдан астам сақталған түпнұсқа бөліктер болып табылады. Ғимараттың кішігірім бөліктері жаңа материалдармен қайта салынды. Ғимараттың көп бөлігі Халтдалендегі ескі Халтдален шіркеуінен алынған. Бұл шіркеу тарихында кеңейтілген, ал ескі шіркеу Тронхеймге көшірілгенде, "жаңа" қосымшалар сақталмады және ғимарат ортағасырлық түріне келтірілді. Бұл ғимараттың бүкіл батыс қабырғасы мен батыс порталын алмастыру қажеттігін білдірді, себебі олар шіркеуге қосылған кезде алынып тасталған. Сол бөлігін жаңадан салудың орнына, ескі Ален ағаш шіркеуінің батыс қабырғасы мен порталы қолданылды. Сол шіркеу де осы ғимаратпен шамамен бір уақытта бұзылған, екеуі де жасы мен дизайны жағынан ұқсас болды.

Исландиядағы көшірмесі

Исландияның христиан дініне кіруінің мың жылдығын еске алу мақсатында, Исландия үкіметінің ұсынысын дамыта отырып, Норвегия мемлекеті Исландияға 1973 жылы Элдфелл вулканының атқылауынан пайда болған лава аймағында, Вестманнаейяр аралдарындағы Вестманнаейджабер портының жанында орналасқан Хальтдален шіркеуінің көшірмесін сыйға берді. Көшірме жұмысын 1998-2000 жылдар аралығында үш жылдық зерттеу және қайта құрастыру жобасы ретінде Норвегияның Мәдени мұраны зерттеу институты Элизабет Сейптің жетекшілігімен жүзеге асырды. Шіркеу Ломда Норвегияның түкпір-түкпірінен әдейі таңдалған материалдардан салынды, оның ішінде Рёростан ағаш, Одаленнен шатыр жапқыш, Скёктан қара күйе, Вэггадан соғылған темір және Холталеннен есік табалдырығы қолданылды. Вестманнаейярдың қыраулы ауа райына қарсы ғимаратты нығайту үшін, басқа ағаш шіркеулерден шабыт алып, ғимараттың сыртына галерея қосылды. Шіркеу 2000 жылдың жазында салынды және киеленді. Жобаға Норвегия үкіметінің 5,5 миллион норвегиялық кроналық гранты, Вестманнаейджабердің Скансинн аймағын мұра аймағы ретінде қайта дамытуға Исландия үкіметінің қаржыландыруы, сондай-ақ жеке демеушілердің көмегі түсті, ең бастысы, Исландияның Eimskip компаниясы шіркеуді Исландияға тегін жеткізіп берді.