Америкалық фальшитақым: Сэмюэл Кёртис Упхэм өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық фальшификатор (1819–1885)

Сэмюэл Кертис Уфэм (2 ақпан 1819 – 29 маусым 1885) – 19 ғасырдың соңында американдық журналист, өлеңші, саудагер, бухгалтер, кеңсе қызметкері, теңіз офицері, кенші және фальшификатор болған, кейде "Адал Сэм Уфэм" деп аталған.

Ерте өмір

Сэмюэл Кертис Уфэм Вермонт штатының Монпелье қаласында Сэмюэл Уфэм мен Салли Хатч отбасында дүниеге келді. Олар ынталы методист шаруалар отбасы еді. Уфэм 20 жасында үйден кетіп, отбасының оның шаруашылықпен немесе теміршілікпен айналысуына деген үмітін тастап, Нью-Йорк қаласында кеңсе кызметкері болып жұмыс істеді. 1842 жылы ол теңіз флотына қосылып, үш жылдан кейін қызметтен босатылғанға дейін кемешінің көмекшісі шеніне жетті. Теңіз флотынан кейін Филадельфияда бухгалтер болып жұмыс істеді, онда Анна Банкрофтпен танысып, үйленді.

Калифорния

1849 жылдың қаңтарында Уфэм "Осеола" кемесімен Рио-де-Жанейро және Талкауана арқылы Сан-Францискоға аттанды, 1849 жылдың 5 тамызында Калифорнияға жетіп, Калифорния алтын асығысына қатысты. Алтын іздеуде сәтсіздікке ұшыраған Уфэм Сакраментоға көшіп, Сан-Францискодан тыс жарық көрген Калифорнияның алғашқы күнделікті газеті – "Сакраменто транскриптін" құрды. 1850 жылы туған жерін сағынып, газеттегі үлесін сатып, Филадельфияға қайтып келді. Уфэм кейіннен өзінің басынан өткен оқиғаларын 1878 жылы жарық көрген "Мүйіс мүйіз арқылы Калифорнияға жасаған саяхат туралы жазбалар" кітабында сипаттады. Кітапта ол: "Теңіз толқынындағы өмір туралы сипаттамалар жағада өте әдемі болып көрінеді, бірақ теңіздегі саяхаттың шындығы романтиканы жылдам жояды" деп жазды. Кітап Сакраментоның әдепсіз тарихына да ерекше назар аударады және Калифорния журналистикасы мен 1876 жылғы ғасырлық көрмедегі Калифорния экспозициясы туралы кеңейтілген қосымшаларды қамтиды. 1878 жылы Уфэм "Эль-Дорадодағы көріністер 1849-50 жылдары" атты тағы бір кітап жариялады. Филадельфияға оралғаннан кейін Уфэм отбасылық өміріне оралып, екі ұл тәрбиеледі және әйелі мен балаларын кеңсе тауарлары мен тұрмыстық заттар сататын дүкенімен асырады. 1860 жылдың 20 наурызында ол "Халықтық Тынық мұхиты темір жолы" компаниясының негізгі акционерлерінің бірі болды.

Азаматтық соғыс

Азамат соғысының басында Уфэм Одақты қолдау үшін патриоттық тауарларды, сондай-ақ Конфедерацияны паш етіп көрсететін жаңа өнімдерді – мысалы, Конфедерация президенті Джефферсон Дэвистің суретін есек денесіне орналастырылған карточкаларды сата бастады. 1862 жылдың ақпанында ол Конфедерация ақшасының үлгісін алды да, өзінің жалған ақшаларын шығаруға кірісті. Оның алғашқы басылымы 3000 бес долларлық банкнотадан тұрды, олардың әрқайсысының төменгі жағында «Конфедерациялық банкнотаның факсимилесі – Филадельфиядағы 403 Chestnut Street мекенжайындағы S. C. Upham дүкенінен оптом және бөлшек саудада сатылады» деген сөздер басылған. Ол алғашқы партиясын бір данасын бір центтен сатты. Оңтүстіктегі мақта контрабандашылары Уфэмнің жаңа өнімдерін тез сатып ала бастады, төменгі жағындағы хабарламаны кесіп алып, Конфедерация экономикасын жалған банкноталармен толықтырды. Біраз уақыттан соң Уфэм «Тәуелсіздік соғысының естеліктері» деп атаған өнімдерін «New York Tribune», «Harper’s Weekly» және басқа да газеттерде жариялады. Ол сондай-ақ, кейіннен көшіріп жасау үшін нағыз Конфедерация банкноттары мен маркаларын сатып алуға дайын екенін жариялады. 1862 жылдың соңына қарай Уфэм Конфедерация банкноттарының және почта маркаларының жиырма сегіз түрін сата бастады, олардың әрқайсысы бес центтен сатылды. Бір кезде Уфэм хат қағазынан жоғары сапалы банкнота қағазына көшкен. Уфэмнің қызметі Одақ үкіметі үшін қиын мәселе тудырды, себебі Линкольн әкімшілігінің кейбір мүшелері Уфэм сияқты кәсіпорынға Солтүстіктен рұқсат беру оңтүстіктерді Солтүстік валютасын жалғандауға итермелейді деп шын ниетпен қорқыды. Бірақ Одақ үкіметі Уфэмді тоқтатуға заңдық құралдары болмады, себебі Одақ үкіметі Конфедерация үкіметінің заңдылығын мойындамады, сондықтан Конфедерация валютасын жалған жасады деген айыппен ешкімді соттай алмады. Сондықтан бастапқыда Одақ шенеуніктері Уфэмді қызметін тоқтатуға көндіруге тырысты, бірақ ол бас тартқан соң, ол осы шенеуніктердің тергеуіне түсті, олар оны Одақ валютасын жалған жасады деп айыптады. Уфэм бұл айыптауды күшпен жоққа шығарды, бірақ АҚШ Соғыс министрі Эдвин Стэнтон жеке араласпағанда сотқа барған болар еді. Кейбір теориялар Стэнтонтың Конфедерация экономикасын тұрақсыздандыру мақсатымен Уфэмге нағыз банкнота қағазын бергенін айтады. Конфедерация Конгресі жалған банкноталардың көптігіне жауап ретінде жалған жасаушыларға өлім жазасын белгіледі. Кейін Уфэм Конфедерация оны тірі немесе өлі ұстаған үшін 10 000 доллар сыйақы ұсынғанын мақтан тұтты. Ол сондай-ақ былай деп жазды: «Осы факсимильді банкноталар жарияланған кезде мен Одақтағы ең жамандалған адам болдым. 1862 жылы Ричмондтағы бүлікшіл Конгресс алдында сөйлеген сөзінде сенатор Фут мен генерал МакКлеллан мен оның армиясынан да Конфедерация ісіне көбірек зиян келтірдім деді». Уфэм кейіннен «1862 жылдың 12 наурызынан 1863 жылдың 1 тамызына дейін бес центтен жүз долларға дейінгі номиналмен бір миллион бес жүз алпыс төрт мың факсимильді бүлікшіл банкноталарын басып шығардым, ал барлық соманы доллар мен центтерде есептегенде шамамен он бес миллион долларға жетеді» деп мәлімдеді. Кейбір қазіргі талдаулар оның жалған Конфедерация ақшасы Конфедерацияның ақша айналымының 0,93% -дан 2,78% -ға дейін құрағанын болжайды. Соғыс аяқталғаннан кейін басқа баспагерлер де өздерінің жалған банкноталарын жасап, сата бастады, бұл Уфэмді бағасын төмендетуге мәжбүр етті. Соғыстың соңғы жылдары Конфедерацияның нағыз валютасының құнсыздануы оның бизнесіне одан әрі зиян келтірді. Оңтүстіктер көбінесе Конфедерация банкноттарына емес, бартерге немесе Солтүстік банкноталарына сүйенді. Виксбургтің құлауынан кейін (1863 жылдың шілдесі) Миссисипидің батысында CSA банкноталары сирек қолданылды, себебі Одақ бақылауындағы өзен арқылы банкноталарды тасымалдау қиын болды. Джонс өзінің соғыстан кейінгі «Бөлікші кеңсе қызметкерінің өмірі» кітабында CC Тейер мырзаның (көптеген CSA банкноталарына қол қойған) көптеген CSA банкноталарын Миссисипиден Техасқа (CSA Trans Mississippi департаменті) тасымалдауға тырысқанын, бірақ сәтсіз аяқталғанын және 1863 жылдың соңында Ричмондқа оралғанын айтады. Уфэм 1863 жылдың соңында факсимильді бизнесін тоқтатып, кеңсе тауарларын, хош иіссуларды және шашты бояуды сатумен айналысты. Оның банкноталары оның бизнесін жапқаннан кейін де соғысқа қатысқан Оңтүстікте Одақ әскерлері және басқа адамдармен қолданылып жүрді.

At the start of the Civil War Upham began marketing patriotic items to support the Union, and novelty items mocking the Confederacy, such as cards depicting the head of Confederate President Jefferson Davis on the body of a jackass. In February 1862, he acquired a sample of Confederate money and quickly started producing his own counterfeits. His first printing consisted of 3,000 five dollar notes, each stamped at the bottom with the words, "Fac simile Confederate Note – Sold wholesale and retail by S. C. Upham 403 Chestnut Street, Philadelphia." He sold his first batch for a penny per copy. Cotton smugglers in the south quickly began buying Upham's novelty notes, trimming off the notice at the bottom and flooding the Confederate economy with the bogus bills. Before long Upham was advertising what he called "mementos of the Rebellion" in the New York Tribune, Harper's Weekly, and other papers. He also advertised himself willing to buy genuine Confederate notes and stamps, as samples he could later duplicate. By late 1862 Upham was selling twenty eight variations of Confederate bill denominations and postage stamps, with currency notes selling for five cents apiece. At some point Upham also switched from letter stock to high quality banknote paper for his forgeries. Upham's operation caused a dilemma for the Union government, as some members of Lincoln's administration genuinely feared that to permit an enterprise like Upham's to carry on from the North would provoke southerners to retaliate by counterfeiting northern currency. But the Union government did not possess any legal means to stop Upham – because the Union government did not recognize the legitimacy of the Confederate government, they could not prosecute someone for counterfeiting Confederate currency. So at first, Union officials simply tried to persuade Upham to cease operations – however, when he declined Upham soon found himself under investigation by these same officials, who alleged he was counterfeiting Union currency as well. Upham vehemently denied this claim, but likely would have gone to trial had U. S. Secretary of War Edwin Stanton not personally intervened to dismiss the case. Some conspiracy theorists allege Stanton was also Upham's source for genuine banknote paper, in a deliberate effort to destabilize the Confederate economy. The Congress of the Confederacy responded to the flood of counterfeit bills by imposing the death sentence on convicted counterfeiters. Upham would later brag the Confederacy put a $10,000 reward on his capture, dead or alive. He later wrote, "During the publication of those facsimile notes I was the 'best abused man' in the Union. Senator Foote, in a speech before the rebel Congress, at Richmond, in 1862, said I had done more to injure the Confederate cause than General McClellan and his army "

Upham later claimed he had "printed from March 12, 1862, to August 1, 1863, one million five hundred and sixty four thousand facsimile Rebel notes, of denominations ranging from five cents to one hundred dollars, and presume the aggregate issue, in dollars and cents, would amount to the round number of fifteen millions of dollars". Some modern analyses estimate his fake Confederate money amounted to between .93% and 2.78% of the Confederacy's total money supply. By the end of the war other printers were making and selling their own counterfeit bills, prompting Upham to lower his prices. The complete devaluation of genuine Confederate currency by later war years further cut into his business. Southerners were largely eschewing Confederate notes, instead relying on barter or northern bills. CSA notes were rarely used after the fall of Vicksburg (July 1863) west of the Mississippi because of the difficulty of transporting notes across the Union controlled river. Mr. Jones, from his post war book "Life of a Rebel Clerk" states that Mr. CC Thayer (a signer of many CSA notes) tried to transport a large amount of CSA notes from Mississippi to Texas (CSA's Department of the Trans Mississippi) but failed and returned to Richmond in late 1863. Upham discontinued his facsimile business in late 1863 and returned to selling stationery, perfume, and hair dye. His notes were still being used in the war torn South by Union soldiers and other persons after he shut down his business.

Соғыстан кейінгі өмір және өлім

Өмірінің соңғы жылдары Уфэм көптеген ән-жырлардың сөздерін жазды. Ол "Centennial ode", "Song and chorus" (1875), "Колумбияның жүз жылдық құттықтауы", "A cantata" (1876) және "The Old School House down by the Mill" (1877) шығармаларына сөз жазды. 1885 жылы Уфэм асқазан рагынан қайтыс болғанда, оның қанша байлыққа ие болғаны туралы шағын жұмбақ туды. Оның мүлкі 4889,97 долларға бағаланды, бірақ ол соғыс кезінде 50 000 доллардан астам жалған банкноттар сатқанын айтты. Оның жалған ақша жасаудан түскен табысы ешқашан табылған жоқ.

Жинақтаушы заттар

Өлгеннен бері Уфамның көптеген жалған банкноттары мен пошта маркалары, сондай-ақ ол патенттеген және қағаз және парфюмерия бизнесінде қолданған парфюмериялық бөтелкелерінің бір бөлігі коллекционерлер арасында құнды заттарға айналды.