Кіріспе
Шотландия темір жол компаниясының алғашқы түрлері (1842-1865) Эдинбург және Глазго темір жолы 1838 жылы 4 шілдеде Парламент актісімен бекітілді. 8 вагондағы электрлік 385 класты пойыз 2019 жылдың 29 шілдесінен бастап Фолкирк жоғары мектебі арқылы Глазго мен Эдинбург арасында жұмыс істей бастады. Ең жылдам пойыздың жүру уақыты 42 минутқа жоспарланған.
The Edinburgh and Glasgow Railway was authorised by act of Parliament on 4 July 1838. 8 car electric Class 385 trains started operating from Monday 29 July 2019 between Glasgow and Edinburgh via Falkirk High. The fastest trains are scheduled to take 42 minutes.
Алғашқы жүйелер
Шотландиядағы ең алғашқы темір жолдар ат сүйрейтін көліктерге арналған, көбінесе көмір шахтасынан немесе басқа минералды көзден, одан әрі тасымалдау үшін су жолынан. Ерекше ертедегі желілер 1812 жылғы Килмарнок және Трон темір жолы және 1826 жылғы Монкленд және Киркинтиллох темір жолы болды, бұл Монкленд аймағындағы "көмір темір жолдарының" алғашқысы болды. Гарнкирк және Глазго темір жолы (G&GR) сол жылы рұқсат етілді және ол 1831 жылы ашылды. 1824 жылы Глазго мен Эдинбургті байланыстыратын орындалмаған идеялар болды, ал G&GR өз өкілеттігін алған кезде, Глазгодағы Брумилаудан G&GR арқылы Эдинбург пен Литке дейін кеңейту туралы ойлар болды; теңізге жүзуге байланысты байланыс ең маңызды болды. 1830 жылы темір жол инженерлері Томас Грейнгер мен Джон Миллер осындай жолды зерттеуге тағайындалды. Глазгоның орталығында туннель болуы керек еді, бірақ оған қатты қарсылық болды; ол соншалықты күшті болды, бұл ұсыныс сәтсіз болды. Ливерпуль мен Манчестер темір жолы 1830 жылы ашылды және оның промоутерлері күткеннен сәтті болды, бұл қалааралық темір жолдың коммерциялық тұрғыдан сәтті болатынын көрсетті. Шотландияның орталық бөлігіндегі екі үлкен қаланы жалғастыруға деген қысым жалғасты. 1830-шы жылдардың екінші жартысында ақша еркін қол жетімді болды, ал инвесторлар, негізінен Англияда (олардың көбі Ливерпуль мен Манчестер желісінің акционерлері), тиімді темір жолды ілгерілетті.
Монкленд темір жолдары
Монкленд ауданының көмір темір жолдары минералдарды нарыққа жеткізу саласында өте сәтті болды, бірақ технологиялық ізашарлар ретінде олар қазір қолайсыз жағдайда болды, олардың бастапқы жолы және жолдың стандартты емес жолы болды, бұл жүгіруді болдырмады. Олар бір-бірімен еркін жұмыс істеді. 1844 жылы E&GR олармен сатып алуға келісті және 1846 жылдың бірінші күнінен бастап олардың желілерін іске қосты, ал ресми сатып алуға Парламент рұқсаты алынды. 1846 жылы 3 шілдеде Парламент бұл ұсынысты қабылдамады, ал E&GR 1846 жылдың соңында бейресми келісімнен шықты. Бұл кезде Каледония темір жолы Глазгоны байланыстыратын бағытты жоспарлап отырды және Каледония Гарнкирк және Глазго темір жолы мен Вишоу және Колтнесс темір жолын алу туралы келісім жасады. Басқа көмір темір жолдары Каледония темір жолының ықпалынан аулақ болды және 1848 жылы олар Монкленд темір жолдарын құруға бірікті. Ол жерде Ньюкасл мен Бервик темір жолымен (кейіннен Йорк, Ньюкасл және Бервик темір жолы) байланысу үшін. NBR 1846 жылы 22 маусымда жұмысын бастаған болатын. Сол кезде Солтүстік Британ темір жолы 17 маусымда жолаушылар қызметін бастады. Бір кездері екі станция бөлек, сонымен қатар жеке жүк станциялары болды. Бастапқыда жолаушылар үшін арналған орын уақытша болды: 1846 жылдың 3 тамызынан бастап E&GR жолаушылары бір платформада, ішінара Уэверли көпірінің үш кең аркасының ең солтүстігінде орналастырылды". 1847 жылы 17 мамырда тұрақты бірлескен жолаушылар станциясы пайдалануға берілді. Солтүстік Британ темір жолы оны "Эдинбург" станциясы немесе "Солтүстік көпір" деп атады, бірақ ол Бас станция деп те белгілі болды. және Шотландияның орталық темір жолы, Форт және Клайд каналы, Юнион каналы және Монкленд каналы. (Канальдар әлі де пайдалы қазбаларды тасымалдайтын.) Бұл компаниялар тобы бірнеше ай бойы Ланкаширден келген, каналды және темір жолды басқаруда тәжірибелі болған Брайан Пэдгет Грегсонның басшылығымен ерікті бірлесіп жұмыс істеді. 1846 жылдың соңында Ланкашир акционерлері Каледонияның үстемдігіне деген қорқыныштан бас тартып, олар жеңілген бәсекелестер деп санаған каналдарды сатып алуға ақша жұмсаудан бас тартты, келісімді бұзды, ал Грегсон жұмыстан шығарылды. (1849 жылы E&GR Union Canal-ді 209,000 фунтқа сатып алды, әлі де Ланкашир акционерлерінің қарсылығына қарамастан.) 1848 жылы 1 сәуірде Каледония темір жолы Эдинбург пен Глазго арасындағы желісін ашты. Бұл операциялық тұрғыдан қиын болды, бірақ шілдеде Каледония жолаушылар пойыздарын жеделдетті және жаңа жылдам қызметтер мен арзан тарифтерді қосты. E&GR тарифтерді төмендетумен жауап берді, ал көп ұзамай баға соғысы пайда болды. Ол жалғаса алмады және қыркүйекте тарифтер өзара келісім бойынша көтерілді. Желі бірнеше шұңқырларды байланыстырғанымен, ол Коатбриджге дейінгі ұзақ жолға тәуелді болды, Морнингсайдтағы W&C темір жолына тапсырылды, ал желі коммерциялық тұрғыдан сәтті болмады. Шығысқа қарай табысты бағытқа бару үшін ақша жинау компанияның мүмкіндіктерінен тыс болып шықты. 1847 жылы компания өздігінен жалғастыруға болмайтынын шешті және өз желісін Эдинбург және Глазго темір жолына сату туралы келіссөздер жүргізді. Компаниялардың жарғылық капиталының жартысын жұмсамағандарды біріктіруге заңмен тыйым салынғандықтан, бұл процесс 1849 жылға дейін созылды, содан кейін E&GR-ге сатуды рұқсат ететін заң қабылданды, ол 1850 жылы толық күшіне енді. Үзіліс кезеңінде және Эдинбург пен Батгейт темір жолының рұқсатымен WM&CR E&GR-ге қаржылық көмек сұрап, Лонгриджден Батгейтке дейін кеңейтуге кірісті. E&GR Каледония теміржолын аймақтан алып тастағысы келді. Желі 1850 жылдың басында жүк және минералдық тасымалға, ал жолаушылар тасымалы 1850 жылдың мамырында, E&GR компаниясы сатып алғаннан кейін басталды.
Стирлинг және Данфермлин темір жолы
Стирлинг пен Данфермлин темір жолы 1846 жылы 16 шілдеде рұқсат етілген. Аталған жерлерді байланыстыра отырып, Алоа мен Тилликоултриге арналған филиалдар болуы керек еді. Dunfermline және Alloa арасындағы желі 1850 жылы 28 тамызда ашылды, ал Alloa Harbor және Tillicoultry 1851 жылы 3 маусымда қосылды. Аллоадан Стирлингке дейінгі жол учаскесі 1852 жылдың 1 шілдесінде аяқталды. Данфермлинде желі Эдинбург, Перт және Дунди темір жолымен байланысты аяқтап, Фифке жалғастырды. Компания 1858 жылы 28 маусымда қабылданған заң бойынша Эдинбург және Глазго темір жолының иелігіне берілді.
Кампси филиалы
1848 жылы 5 шілдеде E&GR Кампси филиалын ашты. Бұл E&GR магистральдық желісін Лензиден шығысқа қарай қалдырды және Келвин аңғарына түсіп, Киркинтиллох арқылы өтті, онда Монкланд және Киркинтиллох темір жол стансасынан бөлек станса болды. Осыдан кейін темір жол Мильтон-оф-Кэмпси арқылы Леннокстаунға дейін жалғасты. Бұл Солтүстік Британ темір жолының Глазгоға трансферттік қатынасына өте жоғары бағалар алынуына әкелді, ал NBR төрағасы Ходжсон E&GR-ді басқаруға бел буды. 1864 жылы Ұлы Солтүстік темір жолы мен Солтүстік Шығыс темір жолы Ходжсонға үш компанияның бірлесіп E&GR-ді жалға алып, Шығыс жағалау бағытын Глазгоға құрауын ұсынды, бірақ келісімді келісу мүмкін емес болып шықты. Ходжсон Глазго мен Солтүстік Британ темір жолының жобасын дайындады, ол Глазгоға жаңа бағыт салатын еді. Е&GR дереу өз тарифтерін Глазгоға төмендетті, бұл Каледониялықпен келісімін бұзды. 1864 жылы 23 маусымда E&GR саясатының өзгергенін және Отыз жылдық келісімнің аяқталғанын және "Солтүстік Британ компаниясымен тұрақты сипаттағы келісім" туралы мәлімдеді. E&GR ұзақ уақыт бойы негізінен минералды сайттарға арналған орталық Шотландияда кең желісі бар Монкленд темір жолдарын игеру жоспарын жасап келді. Бұл ұсыныс 1865 жылы 31 шілдеде Monkland Railways компаниясы E&GR компаниясына қосылғанда жүзеге асты. Ұлттық темір жол компаниясының локомотивтар инспекторы E&GR және Монкланд темір жол қоймаларын тексеріп, олардың өте нашар күйде екенін анықтады. E&GR Cowlairs цехтары NBR St Margarets-тен әлдеқайда жоғары болды және олар біріктірілген компанияның негізгі қоймасына айналды.