Кіріспе

Видео ойын жанры – ұқсас ойын механикасымен байланысты ойындардың нақты санаты. Видео ойын жанрлары әдетте ойынның оқиғасы немесе ортасы емес, ойыншының ойынмен өзара әрекеттесу тәсілімен анықталады. Мысалы, бірінші тұлғадан ату ойыны ғылыми фантастика, вестерн, фэнтези немесе әскери ортада болса да, бірінші тұлғадан ату ойыны болып қалады; егер ол басты кейіпкердің (бірінші тұлға) көзқарасын көрсететін камераны және қашықтықтан қару-жарақ қолдануға негізделген ойынды қамтитын болса. Жанрлар көптеген ойындарды қамти алады, соның нәтижесінде тағы да нақты жіктемелер пайда болады, олар субжанрлар деп аталады. Мысалы, әрекет ойындары платформалық ойындар және күрес ойындары сияқты көптеген субжанрларға жіктелуі мүмкін. Кейбір ойындар, әсіресе браузерлік және мобильді ойындар, көбінесе бірнеше жанрға жатады. Төменде ең көп таралған видео ойын жанрларының тізімі берілген, әрбір жанр мен негізгі субжанрлар туралы қысқаша сипаттамалар қоса берілген.

Іс-қимыл

Экшн ойындар физикалық қиындықтарға баса назар береді, оларды жеңу үшін қол-көз үйлестіру және моторикалық дағдылар қажет. Олардың ортасында – барлық оқиғаны бақылайтын ойыншы. Көптеген алғашқы бейне ойындар экшн ойындар саналды; бүгінде де бұл физикалық қиындықтарды қамтитын кең жанр болып табылады. Экшн ойындар көптеген қосалқы жанрларға бөлінеді. Платформалық ойындар және жекпе-жек ойындары ең танымал қосалқы жанрлардың қатарында, ал атыс ойындары 1990 жылдардан бері бейне ойындардағы басым жанрлардың бірі болып табылады және осылай болып қала береді. Экшн ойындар көбінесе жылдам реакция талап ететін элементтерді қамтиды. Super Mario Bros. (1985) платформалық ойын, барлық уақыттағы ең көп сатылған ойындардың бірі, одан 40 миллионнан астам дана сатылған.

Атыс ойындар

Атыс ойындарында (немесе жай ғана атыстарда) ойыншылар қашықтықтан қару қолданып, қашықтықта өтетін оқиғаға қатысады. Үшінші тұлғадан атыс ойындарында кейіпкердің денесі толық көрінеді, ал қоршаған орта қашықтықтан көрсетіледі. Жеңіл қарумен ату ойындары қару пішіндес контроллермен басқарылады; мұндай қарулар жарық сенсоры арқылы жұмыс істейді, сондықтан оларды "жеңіл қару" деп атайды. Бұл технология 1920 жылдардың өзінде атыс ойындары үшін қолданылған, бірақ сол кезде электрондық бейне ойындар мүлдем болған жоқ. "Shoot 'em up" жанрындағы ойындарда ойыншы, әдетте, бір түрлі ұшатын көлікті басқарады немесе басқа тәсілмен ұшады, ал олардың алдында қарсыластардың үлкен толқындары тұрады. Ойыншы үнемі қозғалып, қарсыластардың шабуылдарынан және кедергілерден қашумен қатар, оларға да шабуыл жасауы керек. 1990 жылдан бері атыс ойындары, әсіресе бірінші тұлғадан атыс ойындары, бейне ойындарда үлкен сәттілікке жетіп, бейне ойын сатудың үлкен бөлігін құрап отыр. Id Software компаниясы 1992 жылы шығарған Wolfenstein 3D ойыны көптеген ойындарда қолданылған жаңа ойын және графикалық элементтерді енгізгені үшін танылды. Id компаниясының дамытқан және Wolfenstein 3D шыққаннан кейін бір жыл өткен соң жарық көрген Doom ойыны бейне ойындар тарихындағы ең ықпалды ойындардың бірі саналады.

Ұрыс ойындары

Жауынгерлік ойындар негізінен жақын аралықтағы жекпе-жекті қамтиды, көбінесе біреуге қарсы біреу немесе тең күшті қарсыластардың шағын тобымен болса, олар көбінесе зорлық-зомбылыққа толы және үлкейтілген қарусыз шабуылдарды көрсетеді. Көптеген жауынгерлік ойындарда ойнауға болатын көптеген кейіпкерлер мен бәсекелестік көп ойыншы режимі болады. Көптеген жауынгерлік ойындар қолға-қол жекпе-жекті басты назарға алғанымен, басқаша жанрлық ойындар да танымал бола бастады. Super Smash Bros. және оның дәстүрлі жауынгерлік ойындар ережелерінен айырмашылығы, "формадан гөрі көңілді" ойын жасау философиясының арқасында үлкен жанкүйерлер қатарын жинаған ойынның бірі.

Ойынды ойнаңыз

Бит-эм-аптар (немесе ұрыс ойындары) – күресу ойындарымен байланысты, бірақ ерекше жанр. Екеуі де жақын аралықтағы шайқасқа негізделгенімен, бит-эм-аптарда ойыншылар бірнеше қарсыластың емес, үлкен толқындардың қарсылығына тап болады. "Hack and Slash" – қару-жарақ қолданылатын бит-эм-аптарды атауға жиі қолданылатын қосалқы жанр.

Стелс ойындар

Бұл ойындар тікелей қақтығысқа қарағанда жаудың назарынан жасырынуға және тым жақындаспауға көбірек мән береді, мысалы, Metal Gear және Sly Cooper сериялары. Стелс ойындарында ойыншылар әдетте дауыстап, көзге түсетін шайқасқа қатыса алады, бірақ мұндай әрекеттері үшін жазаланады. Dishonored сияқты басқа ойындарда ойыншы өз мақсатына жасырын түрде де, ашық түрде де жете алады, бірақ жасырындыққа ұмтылу ынталандырылады, себебі ойыншы көптеген жауларына қарағанда нашар жағдайда болады. Ойынға жасырын механиканы қосу, оны міндетті түрде стелс ойынға айналдырмайды. Мысалы, Skyrim-де "Жасырыну" дағдысына арналған жеке дамыту ағашы бар, бірақ ойынның көптеген лабиринттерін қию және шабуылдау стратегиясын қолдану арқылы да аяқтауға болады. Алғашқы стелс ойыны – 1979 жылдың қараша айында жарық көрген "Манбики Шоунен" ("Дүкен ұрысы") болды. PET 2001 жеке компьютеріндегі ойынды Хироси Судзуки жасады. Хидео Кодзиманың "Metal Gear" ойыны ойыншының қарусыз басталатын алғашқы танымал стелс ойыны болды және АҚШ-та миллионнан астам дана сатылды. "Metal Gear 2: Solid Snake" алдыңғы ойынның жасырын ойын тәсілін одан әрі дамытты. "Metal Gear" және "Metal Gear 2" жасырын механиканы дамытушылар ретінде танылды. 1996 жылғы Токио ойын көрмесінде дебют жасаған "Metal Gear Solid" – алғашқы 3D стелс ойыны, және ол стелс ойын жанрын танымал етуге, сондай-ақ жасырыну үшін жапсыру механикасын енгізуге үлкен үлес қосты.

Тіршілік ету ойындары

Тіршілік ету ойындары ойыншыны жауыз, ашық әлемде минималды ресурстармен бастап, мүмкіндігінше ұзақ тірі қалу үшін ресурстарды жинауға, құралдар, қару-жарақ және баспана жасауға мәжбүр етеді. Көптеген ойындар процедуралық түрде жасалған ортада өтеді және нақты мақсаттары жоқ, ашық соңы бар. Олар тіршілік ету қорқыныш жанрымен де байланысты болуы мүмкін, онда ойыншы зомби апокалипсисі сияқты мистикалық ортада тірі қалуға тырысады.

Ритмдік ойындар

Ритм ойыны немесе ритм-экшн – ойыншының ырғақ сезімін сынап бағалайтын музыкалық тақырыптағы әрекетті бейне ойын жанры. Бұл жанрға Dance Dance Revolution, Rock Band және Guitar Hero сияқты би ойындары мен музыкаға негізделген ойындар кіреді. Жанрдағы ойындар ойыншыны нақты уақытта түймелерді басуға шақырады: экранда ойыншы қандай түймеге басу керектігі көрсетіледі, ал ойын дәлдігі мен ырғаққа сай келуі үшін ұпайлар тағайындайды. PaRappa the Rapper – жанрдағы алғашқы ықпалды ритм ойыны деп есептеледі, оның негізгі үлгісі одан кейінгі ойындардың ядросын құрады. Басқа да танымал ритм ойындары: Dance Dance Revolution, Maimai, Project Diva, Cytus, Love Live: School Idol Festival, The Idolmaster, osu!, Taiko no Tatsujin, Crypt of the Necrodancer және т.б. кіреді.

Battle Royale ойындары

Battle Royale – бұл өмір тіршілігі, зерттеу және іздеу элементтерін, соңғы адам қалған ойын стилімен үйлестіретін ойын жанры. Battle Royale ойындары көптеген ойыншыларды минимал жабдықпен бастап, қару-жарақ пен қорғаныс құралдарын іздеуге және басқа ойыншыларды жоюға шақырады, сонымен бірге уақыт өте келе тарылатын қауіпсіз аймақта қалуға тырысады. Ойынның жеңімпазы – соңғы қалып қалған ойыншы. Белгілі Battle Royale ойындарының қатарында PlayerUnknown's Battlegrounds, Fortnite Battle Royale, Garena Free Fire, Apex Legends және Call of Duty: Warzone бар, олардың әрқайсысы шыққаннан кейін бірнеше ай ішінде ондаған миллион ойыншы жинады.

Әрекеттік-саяхат

Акциялық-саяхаттық ойындар акциялық немесе саяхаттық ойындарға бөлінсе де, олар екі құрамдас жанрдың элементтерін біріктіреді. Әдетте, оларда бұрын жиналған құрал немесе затты пайдаланып еңсерілуі керек ұзақ мерзімді кедергілер кездеседі, сондай-ақ, үнемі жолға кедергі келтіретін көптеген ұсақ кедергілерді жеңу үшін акциялық ойындардың элементтері қажет болады. Акциялық-саяхаттық ойындар көбінесе зерттеуге бағытталған және әдетте заттарды жинау, қарапайым жұмбақтарды шешу және шайқастарды қамтиды. "Акциялық-саяхат" кейде басқа белгілі жанрға толық сәйкес келмейтін ойындарға тағайындалатын атауға айналды. Видео ойын консольдарында кең таралғандығы және классикалық саяхаттық ойындардың аздығынан, қазіргі заманғы ойыншылар акциялық-саяхаттық ойындарды көбінесе "саяхаттық ойындар" деп атайды. Алғашқы акциялық-саяхаттық ойындардың бірі – Atari 2600 жүйесіндегі Adventure (1980) ойыны. Ол тікелей түпнұсқа мәтіндік саяхаттан, Colossal Cave Adventure-ден шабыттанды. Текстік ойынды тек джойстикпен басқаруға болатын консольге бейімдеу процесінде дизайнер Уоррен Робинет акциялық аркада элементтерін қосып, акциялық-саяхаттық ойынды жасады. Кейіннен Шигеру Миямотоның The Legend of Zelda (1986) ойыны осы жанрды қалыптастырды. Ол әртүрлі жанрлардың элементтерін біріктіріп, тартымды гибрид құрды, оның ішінде зерттеу, көлік жұмбақтары, саяхат стиліндегі инвентаризациялық жұмбақтар, акциялық элемент, ақша жүйесі және тәжірибелік ұпайларсыз жеңілдетілген RPG стиліндегі деңгей құрылысы бар. Ойын сонымен қатар ашық әлемнің және сызықты емес ойынның алғашқы үлгісі болды, сондай-ақ батареяда сақтау сияқты жаңалықтарды енгізді. Ол 8 биттік дәуірдің ең ықпалды ойындарының біріне айналды, Metroid сияқты акциялық-саяхаттық ойындарға және Final Fantasy сияқты RPG-ге әсер етті. Zelda қазіргі күнге дейін ең көп таралған акциялық-саяхаттық ойындар сериясы болып табылады.

Тірі қалу қорқынышы

Survival horror ойындары қорқынышқа баса назар аударады және атмосфера, өлім, өлместер, қан мен зорлық-зомбылық сияқты дәстүрлі қорқыныш элементтері арқылы ойыншыны қорқытуға тырысады. Осындай ойындардың көптегеніндегі маңызды элемент – оқ-дәрінің аз болуы немесе сынғыш жақын қарулардың шектеулі саны. Silent Hill және Resident Evil осы жанрдың танымал мысалдары. Алғашқы survival horror ойыны – Акира Такигучи жасаған AX 2: Uchuu Yusousen Nostromo (AX-2 宇宙輸送船ノストロモ), ол Токио университетінің студенті және Taito компаниясының қызметкері болған. Ойын PET 2001 платформасы үшін жасалды. Кейін Masakuni Mitsuhashi (кейін Game Arts компаниясына қосылған Хироми Оба деп белгілі) оны PC 6001 компьютеріне порттады, ал ASCII компаниясы 1981 жылы оны Жапония нарығы үшін ғана шығарды.

Метроидания

Metroidvania ойындары – платформалық ойындардың бір түрі, бұл атау оның ең алғашқы және танымал Metroid және Castlevania франшизаларынан алынған. Оларда ойыншы зерттей алатын үлкен, байланысқан әлем карталары бар, бірақ әлемнің кейбір бөліктеріне кіру есіктер немесе басқа да кедергілермен шектеледі, оларды ойыншы ойын ішінде арнайы құралдар, қарулар немесе қабілеттерге ие болғаннан кейін ғана аша алады. Мұндай мүмкіндіктерді алу ойыншыға күрделі жауларды жеңуге, қысқа жолдар мен жасырын аймақтарды табуға көмектеседі, сонымен қатар карта бойынша қайта оралып өтуді де қамтиды. Metroidvania ойындары көбінесе сызықтық өтуден тұрмайды және жиі, әсіресе жаңа күштер немесе құралдар алынғаннан кейін, көптеген кері оралуларды қамтиды.

Әңгіме

Приключенческие игры были одними из первых созданных игр, начиная с текстовой приключенческой игры Colossal Cave Adventure в 1970-х годах. Эта игра изначально называлась просто "Adventure" и дала название всему жанру. Со временем в жанр была добавлена графика, и интерфейс эволюционировал. В отличие от приключенческих фильмов, приключенческие игры не определяются сюжетом или содержанием. Скорее, "приключение" описывает способ игры, лишенный рефлекторных задач или экшена. Обычно они требуют от игрока решения различных головоломок путем взаимодействия с людьми или окружающей средой, чаще всего неконфронтационным способом. Считается "пуристическим" жанром и, как правило, исключает все, что включает в себя элементы экшена, выходящие за рамки мини-игры. Поскольку они оказывают небольшое давление на игрока в виде задач, основанных на экшене, или временных ограничений, приключенческие игры обладают уникальной способностью привлекать людей, которые обычно не играют в видеоигры. Пик популярности жанр достиг с выходом Myst в 1993 году, самой продаваемой PC-игры на тот момент. Простой интерфейс "point-and-click", детализированные миры и неторопливый темп сделали ее доступной, а ее ощущение художественного сюрреализма заставило такие новостные издания, как Wired Magazine, The New York Times и San Francisco Chronicle, заявить о том, что игровая индустрия созрела. У нее было четыре полноценных продолжения, но ни одно из них не смогло достичь того же уровня успеха. Успех Myst также вдохновил многих других на создание подобных игр с видом от первого лица, сюрреалистическими мирами и минимальным или отсутствующим диалогом, но они не смогли повторить успех Myst или более ранних приключений, ориентированных на личность. В конце 1990-х годов жанр пережил значительное падение популярности, массовые релизы стали редкими, и многие объявили приключенческую игру мертвой. Точнее говоря, она стала нишевым жанром. Приключенческие игры не являются полностью необычными, но они, как правило, имеют очень низкий бюджет в ожидании скромных продаж. Жанр был несколько возрожден с выходом The Longest Journey в 1999 году, в которой подчеркивались более сильные сюжетные элементы и большее взаимодействие с различными персонажами. Недавный всплеск популярности приключенческих игр на консолях Nintendo может сигнализировать о новом интересе к жанру. Успешная кампания Kickstarter в 2012 году, проведенная Doublefine Studios, также свидетельствовала о продолжающемся интересе к приключенческим играм. Игра, созданная в результате, была омрачена спорами и задержками в производстве, и для некоторых это означало окончательный конец жанра за пределами нишевых рынков.

Мәтіндік оқиғалар

Ең алғашқы ойын-сауық ойындары мәтіндік ойындар болды, олар интерактивті әдебиет деп те аталады. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басындағы, мысалы, танымал Zork сериясы сияқты ойындар, ойыншыға "арқанды ал" немесе "батысқа қарай бару" сияқты командаларды пернетақтадан енгізуге мүмкіндік берді, ал компьютер болған оқиғаны сипаттап беретін. Ойыншы енгізген мәтінді талдауға көп еңбек жұмсалды.

Графикалық оқиғалар

Графикалық мүмкіндіктер кеңейген сайын, оқиғалық ойындар пайда болды. Оқиғалық ойындар бастапқыда мәтіндік сипаттамаларды визуалдық элементтермен (мысалы, ағымдағы орналасқан жердің суретімен) толықтырып, кейіннен оларды алмастыра бастады. Алғашқы графикалық оқиғалық ойындарда командаларды енгізу үшін мәтіндік анализаторлар қолданылды. Тышқанның жиі қолданылуы «кликтеп ойнау» жанрының дамуына әкелді, онда ойыншы енді командаларды теру қажеттілігі болмайды. Мысалы, ойыншы қол белгішесін басып, содан кейін арқанды иелену үшін арқанға шертуі мүмкін.

Көрнекі романдар

Визуалды роман (ビジュアルノベル) – көбінесе статикалық графиканы, әдетте аниме стиліндегі суреттерді қамтитын ойын. Атауынан-ақ көрініп тұрғандай, олар аралас медиа романдарына немесе тірі кескіндермен сахналаған пьесаларға ұқсайды. Көптеген визуалды романдар сюжетті дамыту үшін ойыншының жинауы тиіс статистиканы қадағалайды және ойыншының әрекеттеріне, әдеттегі сызықтық оқиғаға қарағанда, әртүрлі реакциялар беруге мүмкіндік беретін әртүрлі соңдарды ұсынады. Көптеген визуалды романдар кездесу симуляторлары болып табылады, оның ішінде бисёдзё ойындары да бар. Визуалды романдар әсіресе Жапонияда кең таралған, 2000-шы жылдардың ортасында шығарылған ПК ойындарының шамамен 70% осы жанрға жатқан. Олар видео ойын консольдары үшін сирек шығарылады, бірақ танымал ойындар кейде Dreamcast немесе PlayStation 2 сияқты платформаларға көшіріледі. Алайда, Жапониядан тыс визуалды романдар нарығы Nintendo DS табысқа жеткенге дейін дерлік болған жоқ, осы консоль үшін бірнеше жапондық визуалды романдар Батыста шығарылды, мысалы Ace Attorney және School Days сериалдары.

Интерактивті фильм

Интерактивті фильмдер жанры лазерлік дискілердің ойдағыдай келуімен пайда болды. Интерактивті фильмде алдын ала түсірілген толық қозғалысты мультфильмдер немесе тікелей эфирдегі сахналар болады, онда ойыншы басты кейіпкердің әрекеттерінің бір бөлігін басқарады. Мысалы, қауіпті жағдайда ойыншы қандай қимыл, әрекет немесе комбинацияны таңдау керектігін шешеді. Мұндай ойындарда ойыншының жалғыз міндеті – ойын жасаушылардың күтетін әрекетін таңдау немесе болжау. Интерактивті фильмдер, әдетте, толық қозғалыс бейнесін (FMV) ойын араларында кеңінен пайдаланатын ойындардан өзгеше, оны ойын процесіне енгізуге тырысады. Бұл жарыс ойындарынан бастап, жекпе-жек ойындарына дейін түрлі жанрларда қолданылған. Кейбір приключениелық ойындар өздерінің сюжетін фильмдердегідей етуге тырысты, ең әйгілілері – Tex Murphy ойындарының кейінгі нұсқалары және соңғы Fahrenheit (Indigo Prophecy), бірақ олар жанрлық гибридтер ретінде қарастырылады. Интерактивті фильмдердің элементтері ойыншыны сергек ұстау үшін Quick Time Events форматында ойындық сахналарда қолданылды. Мысалы, Resident Evil 4 сияқты ойындар ойыншыға реакция жасауға шақыратын нақты хабарламалар көрсетеді. Олай етпеген жағдайда ойыншының кейіпкері жарақаттанады немесе тіпті қаза табады.

Нақты уақыттағы 3D оқиғалар

Осы шамада нақты уақытты көрсететін 3D оқиғалық ойындар пайда болды. Олардың қатарында 1998 жылы шыққан Nightfall, 1999 жылы – Shenmue, 2000 жылы – realMyst, 2001 жылы – Shadow of Memories, 2003 жылы – Uru: Ages Beyond Myst және 2005 жылы – Yakuza франшизасы бар. Олар дәстүрлі оқиғалық ойынды әрекет ойындарымен көбірек байланысты атрибуттармен, мысалы, қозғалыс еркіндігі және физикалық әсерге негізделген мінез-құлықпен толықтырды.

Табысқыр

Жұмбақ ойындары – өз миын жұмылдыруды және жұмбақтарды шешуде қызығушылықты сезінуді ұнататындарға арналған. Судоку сияқты нақты әлемдегі жұмбақтардың қарапайым бейімделулері болсын немесе бейне ойын ортасында зерттелетін толыққанды жұмбақ ойындары болсын, ұсынылатын мүмкіндіктер өте көп. Олар ойыншының проблеманы шешу дағдыларын, соның ішінде логиканы, үлгілерді тануды, тізбектерді шешуді және сөздерді толықтыруды сынап бағалайды. Жұмбақ ойындарының миллиондаған жанкүйерлері бар, әсіресе мобильді телефондарда, онда жеңіл ойындар мен плиткаларды сәйкестендіру жұмбақтары өте танымал. Жұмбақ ойындары логикалық және түсіндіруге қатысты қиындықтарға баса назар аударады, бірақ олардың кейбіреулері уақыт шектеуін де қамтиды және жылдам ойлауды қажет етеді. Көптеген әрекет және шытырман ойындар деңгей дизайнында жұмбақ элементтерін қолданса да, нағыз жұмбақ ойыны негізгі ойын ретінде жұмбақтарды шешуге бағытталған. Бұл жанр кейде білім беру ойындарымен тоғысады. Жұмбақтарды шешуге арналған кездейсоқ жиынтық ұсынылмайды, олар әдетте бір тақырыптың өзгешелігі болып табылатын байланысты жұмбақтардың тізбегін ұсынады. Бұл тақырып үлгілерді тану, логика немесе процесті түсіну сияқты мәселелерді қамтуы мүмкін. Мұндай ойындардың әдетте ережелер немесе механика жиынтығы болады, онда ойыншылар торда, желіде немесе басқа да өзара әрекеттесетін кеңістікте ойын элементтерін басқарады. Ойыншылар жеңіске жету үшін іздерді ашуы керек, содан кейін олар келесі деңгейге өтеді. Әр жұмбақты аяқтағаннан кейін келесісі одан да қиын болуы мүмкін.

Клондар ойыны

Брейк-аут клондары (блоктарды бұзу немесе доп пен платформа деп те аталады) - пазл жанрының кіші түрі. Бұл жанр ойыншы басқаратын блоктың (платформа деп аталады) динамикасымен аталған, ол ойынның негізі болып табылады және түрлі нысандарға, мысалы, түрлі түсті плиткаларға, арнайы плиткаларға және бұзылмайтын плиткаларға (кірпіш деп аталады) допты соғады. "Брик-бастер" термині 2000 жылдардың басында пайда болды, көбінесе заманауи ойындарға қатысты қолданылады. Алғашқы мысалдардың бірі - Taito компаниясы 1986 жылы жасаған Арканоид және Atari компаниясы 1976 жылы жасаған бастапқы Breakout.

Логикалық ойын

Логикалық ойындар бүкіл ойын бойындағы логика мен механизмдердің тұрақтылығымен ерекшеленеді. Оларды шешуге көбінесе дедуктивті ойлау дағдылары қажет.

Физика ойыны

Физика ойыны – ойыншының әрбір жұмбақты шешу үшін ойынның физикалық заңдылықтары мен ортасын пайдалануы қажет логикалық жұмбақ видео ойынының бір түрі. Физика ойындары ойынды күрделендіру үшін дәйекті физикалық ережелерді қолданады. Бұл жанр онлайн флэш ойындар мен мобильді ойындарда ерекше танымал. Педагогтар физика принциптерін көрсету үшін осы ойындарды пайдаланады. Физикаға негізделген логикалық жұмбақ ойындарының мысалдары: Portal, The Talos Principle, Braid, Fez, World of Goo, Cut the Rope және Inside. Сондай-ақ, бұларға Angry Birds, Peggle, Monster Strike және Crush the Castle сияқты снарядтардың соқтығысуына негізделген ойындар да жатады.

Бағдарламалау ойыны

Бағдарламалау ойыны — ойыншының ойын барысына тікелей ықпалы шектеулі немесе жоқ компьютерлік ойын. Оның орнына, кейіпкерлердің (әдетте роботтар, танктер немесе бактериялар) әрекеттерін басқару үшін белгілі бір салалық бағдарламалау тілінде компьютерлік бағдарлама немесе сценарий жазылады. Мысалы, SpaceChem ойынында ойыншылар шикізаттан молекулалар жасау үшін қолданылатын тізбектерді жобалайды. Мысалдарға "The Incredible Machine", "SpaceChem", "Infinifactory" және "Shenzhen I/O" кіреді. Final Fantasy XII сияқты кейбір стратегиялық ойындарда да бағдарламалау ойынының элементтері бар, себебі ойыншы ойналатын кейіпкерлердің жасанды интеллектын (AI) өзгерте алады, бірақ ойыншы әрекетті тікелей басқаруды да таңдай алады.

Сынақ-жаңсақ / Барлау

Бұл жанрға көбінесе оқиғалық ойындар мен жүру симуляторларына ұқсас элементтерді қамтитын, нұқтап таңдау ойындары жатады. Логикалық жұмбақтардан өзгеше, мұндай ойындар көбінесе шешім табу үшін индуктивті ойлау қабілетін талап етеді. Ойынның ерекшелігі – ойыншы әр деңгейдегі механизмдермен тәжірибе жасап, оларды қалай жұмыс істейтінін анықтағаннан кейін ғана оларды шеше алады. Жұмбақ элементтері жиі ойын бойында тұрақты болмайды, сондықтан болжау, тексеру және жұмбақтың жасырын бөліктерін ашу үшін іздеу қажет. Мысалдарға Myst, Limbo, The Dig, Monument Valley және The Room сияқты бөлмеден қашу ойындары кіреді.

Жасырын нысандар ойыны

Жасырын нысандар ойыны (кейде жасырын сурет немесе жасырын нысандар жұмбақ оқиғасы (HOPA) деп аталады) – ойыншының тізімдегі заттарды сцена ішінде жасырылған жерден табуы қажет болатын жұмбақ видео ойынының бір түрі. Жасырын нысандар ойындары кездейсоқ ойындарда кең таралған және салыстырмалы түрде қолжетімді бағада болады.

Платформалық ойын

Пазл-платформерлер платформалық ойын құрылымын қолданып, негізгі қиындықтары жұмбақтардан туындайтын ойындармен сипатталады. Enix компаниясының 1983 жылы шыққан Door Door және Sega компаниясының 1985 жылы шыққан Doki Doki Penguin Land (SG 1000 үшін) – бұл жанрдың алғашқы мысалдары болар, бірақ жанр әртүрлі және жіктемелерге қатысты пікірлер әрқилы болуы мүмкін. Doki Doki Penguin Land ойыншыларға платформалық ойындарға тән жүгіруге және секіруге мүмкіндік берді, сонымен қатар блоктарды қиратуға және жұмыртқаны сынып қалмауы үшін деңгейдің төменгі бөлігіне жеткізу міндеті қойылды. Wario Land 2, өлім элементін жойып, уақытша жарақаттарды (мысалы, қысылу немесе өртеу) және арнайы қабілеттерді қосып, Wario сериясын пазл-платформер жанрына көшірді.

Рольдік ойын

Рольдік бейне ойындар өз ойын процесін дәстүрлі үстелдік рольдік ойындардан, мысалы Dungeons & Dragons сияқты ойындардан алады. Бұл ойындардың көпшілігінде ойыншы кейіпкердің рөлін ойнайды, ол ойын барысында күш-қуат пен тәжірибе жинақтап, дамиды. Ойыншы қиын міндеттерді орындап және/немесе монстрларды жеңіп тәжірибе ұпайларын алады, бұл оның таңдалған мамандық немесе сыныбында (мысалы, жақын арадағы шайқас немесе қашықтықтан сиқыр қолдану) жетістіктерін көрсетеді және белгілі бір мөлшерде жинағаннан кейін жаңа қабілеттерге ие болуға мүмкіндік береді. Көптеген RPG-де ашық әлем болады, ол әдетте монстрлармен толтырылады және қалалар, зындандар мен қамалдар сияқты маңызды ойын орындарына жол ашады. Арзан үй компьютерлерінің пайда болуы қағаз бен қарындашпен ойналатын рольдік ойындардың танымалдылығымен бірге келгендіктен, бұл жанр бейне ойындардағы алғашқы жанрлардың бірі болды және бүгінгі күнге дейін танымал. RPG-мен тығыз байланысты ойын элементтері, мысалы тәжірибе ұпайларын жинау арқылы кейіпкердің статистикалық дамуы, әрекет пен шытырман оқиғалар сияқты басқа жанрларға кеңінен бейімделді. Жанрдың алғашқы ойындарының көбісі кезектік болып табысса да, қазіргі заманғы рольдік ойындардың көпшілігі нақты уақытта өтеді. Осылайша, жанр стратегиялық ойындардың кезектік жүйеден нақты уақыттағы шайқасқа көшу тенденциясын ұстанды. Нақты уақыттағы шайқасқа көшу Square (қазір Square Enix) компаниясының Final Fantasy IV ойынының шығуымен басталды, ол Active Time Battle жүйесін қолданған алғашқы ойын болды; одан кейін Mana сериясы, Soul Blazer және Ultima VII сияқты нақты уақыттағы әрекеттік рольдік ойындар пайда болды. Game Boy Advance және Pokémon үшін Golden Sun сериясы сияқты бұрынғы кезектік жүйелер әлі де бар.

Іс-қимыл РОГ

Экшн-рольдік ойын немесе экшн-РПГ – рөлдік ойындардың бір түрі, ол кезекпен немесе мәзірлік жүйе арқылы емес, нақты уақыт режимінде шайқас жүргізеді, көбінесе экшн ойындарынан немесе экшн-приключение ойындарынан элементтер қабылдайды. Алғашқы экшн-рольдік ойындарды Nihon Falcom 1980-ші жылдары жасады, мысалы, Dragon Slayer және Ys сериялары. Кейіннен «Diablo клондары» деп аталған ойындар да осы жанрдың бір бөлігіне жатады. Жанрдың нақты анықтамасы әртүрлі болғанымен, әдеттегі экшн-РПГ шайқасқа баса назар аударады, көбінесе кейіпкердің дамуына әсер ететін шайқасқа қатысты емес атрибуттар мен статистиканы қарапайымдастырады немесе жояды. Сонымен қатар, шайқас әрқашан нақты уақыт жүйесінде өтеді («экшн» деп аталу себебі осы), ол сәттілікті анықтау үшін ойыншының атрибуттарына емес, жылдамдық пен дәлдікпен нақты әрекеттерді орындау қабілетіне тәуелді болады.

MMORPG

Массалық көп ойыншылы онлайн-рольдік ойындар, немесе MMORPG, 1990 жылдардың ортасы мен соңында 1978 жылдан бері қалып келген мәтіндік MUD ойындарының коммерциялық, графикалық түрі ретінде пайда болды. Көбінесе MMORPG ойындарының мақсаты – квесттерді орындау және ойыншы кейіпін күшейту болып табылады, бірақ оларда жүздеген ойыншылар нақты уақыт режимінде бір-бірімен өзара әрекеттеседі және бір тұрақты әлемде ойнайды. Көп ойыншылы ойын концепциясы тез арада басқа жанрлармен үйлестірілді. Final Fantasy XI, The Lord of the Rings Online: Shadows of Angmar және The Elder Scrolls Online сияқты фантастикалық MMORPG ойындары MMORPG-нің ең танымал түрі болып қала береді, ал ең танымал "ақы төлеп ойнау" ойыны – World of Warcraft, ал ең танымал "тегін ойнау" ойындары RuneScape және TERA ойындарын қамтиды, бірақ MMORPG-нің басқа да түрлері пайда болуда. Phantasy Star Online сияқты ғылыми-фантастикалық MMORPG нарықтың шағын бөлігін иеленсе, танымал ғарыш ғылыми-фантастикалық ойын EVE Online ең белгілісі болып табылады. Second Life және Ingress сияқты дәстүрлі RPG параметрлері жоқ басқа да көп ойыншылы онлайн ойындар да бар.

Қарақшылар

Roguelike видео ойынының жанры өзінің атын және ойын элементтерін 1980 жылғы Rogue компьютерлік ойынынан қарыз алады. Сырттай қарағанда, roguelike – процедуралық генерация арқылы жоғары дәрежеде кездейсоқтыққа ие, екі өлшемді зындан іздеу, статистикалық сипаттамаларды дамытуға және мәңгілік өлімді (пермадеатты) пайдалануға баса назар аударатын ойын. Көбінесе мәтіндік интерфейспен ұсынылса да, көптеген ойындар кейіпкерлер жиынтығының шектеулерін жеңу үшін графикалық тайлдарды қолданады. Дәстүрлі «хак энд слэш» элементтерінен алшақтаған, бірақ процедуралық генерация және мәңгілік өлім мүмкіндіктерін сақтайтын жаңа ойындар кейде «rogue lites» деп аталады.

Тактикалық РПГ

Тактикалық рөлдік ойындар жанры негізінен стратегиялық ойындардан алынған механиканы дәстүрлі RPG жүйелеріне балама ретінде қолданатын ойындарды қамтиды. Стандартты RPG сияқты, ойыншы шектеулі топты басқарады және ұқсас сандағы жаулармен күреседі, бірақ бұл жанрда изометриялық тордағы тактикалық қозғалыс сияқты стратегиялық элементтер бар. Көптеген "бробберлер" кезекпен ойнатылады, бірақ Dungeon Master, Legend of Grimrock және Eye of the Beholder сериялары сияқты кейбір ойындар нақты уақыт режимінде өтеді. Осы жанрдағы алғашқы ойындарда автоматты карта болмаған, сондықтан ойыншылар өзіндік карта жасауға мәжбүр болған. Қоршаған ортаға және кеңістікке байланысты жұмбақтар жиі кездеседі, яғни ойыншылар, мысалы, деңгейдің бір бөлігіндегі тасты жылжыту арқылы деңгейдің басқа бөлігіндегі қақпаны ашуы керек.

Жаратылыс үйретушісі

Ойыншымен бірге немесе оның орнына шайқасу үшін монстрларды тартатын RPG формуласының бір түрі. Жиналған жандарды көбінесе күштірек монстрларды жасау үшін немесе олардың шайқастағы қабілеттерін арттыру үшін өсіруге немесе көбейтуге болады. Монстрларды бағындыру ойынының мысалы – Покемон.

Эмоция

Симуляциялық бейнеойындар — нақты немесе ойдан шығарылған шындықтың түрлі аспектілерін жақыннан модельдеуге арналған ойындардың кең таралған және әртүрлі санаты.

Құрылыс және басқаруды симуляциялау

Құрылыс және басқару симуляциялары (немесе CMS) — ойыншыларға шектеулі ресурстармен ойдан шығарылған қоғамдастықтарды немесе жобаларды құру, кеңейту немесе басқару міндеті берілетін симуляция ойындарының бір түрі. Қала құрылысы ойындарында ойыншы жалпы жоспарлаушы немесе көшбасшы рөлінде, ойын кейіпкерлерінің қажеттіліктері мен тілектерін қанағаттандыру үшін тамақ, баспана, денсаулық сақтау, рухани қамқорлық, экономикалық өсім және т.б. салаларында құрылыстар салу арқылы әрекет етеді. Қала бюджеті үнемі пайда әкелгенде және азаматтар тұрғын үй, денсаулық сақтау және тұтыну тауарлары жағынан жақсарған өмір салтын сезінгенде сәттілікке қол жеткізіледі. Әскери даму көбінесе қарастырылса да, басты назар экономикалық күшке беріледі. Осы типтегі ең танымал ойын – SimCity, ол Cities: Skylines сияқты кейінгі қала құрылысы ойындарына зор ықпал етті. Алайда, SimCity «Құдай Ойындары» жанрына да жатады, себебі ол ойыншыға әлемді басқаруда құдайға тән қабілеттер береді. Caesar осы жанрда ұзақ жылдар бойы дамыған, ал бастапқы ойын үш жалғастырды. Бизнес-симуляция ойындары көбінесе экономиканы немесе бизнесті модельдеуге тырысады, ойыншы ойын экономикасын басқарады. Үкіметтік симуляция ойыны (немесе «саяси ойын») елдің саясатын, үкіметін немесе саяси жүйесін модельдеуді қамтиды, бірақ көбінесе соғыс жүргізуді қамтымайды. Соңғы кезде мұндай ойындар «нақты ойын» деп атала бастады.

Өмірді симуляциялау

Өмірді симуляциялау ойындары (немесе жасанды өмір ойындары) бір немесе бірнеше жасанды өмірді өмір сүру немесе басқару процесін қамтиды. Өмірді симуляциялау ойыны жеке тұлғалар мен қарым-қатынастарға, немесе экожүйенің моделін жасауға арналуы мүмкін. Биологиялық симуляциялар ойыншыға генетика, тіршілік ету немесе экожүйелермен тәжірибе жасауға мүмкіндік береді, көбінесе білім беру мақсатындағы жиынтық ретінде ұсынылады. Алғашқы мысал – SimLife, ал салыстырмалы түрде жақында Jurassic Park: Operation Genesis және Spore. Мысалы, Wolf сияқты басқа білім беру симуляцияларында ойыншы жеке жануардың өмірін шынайы жағдайға жақын сезінетіндей етіп «басынан кешіреді». Дегенмен, ең танымал өмірді симуляциялау ойындарының бірі – Creatures, Creatures 2, Creatures 3, онда ойыншы өте толыққанды экожүйеде түрлердің ұрпақтарын өсіреді. Басқа ойын түрлерінен айырмашылығы, құдайлар ойынында ойыншыға ойынды жеңуге мүмкіндік беретін нақты мақсат көзделмейді. Құдайлар ойынының негізгі мақсаты – адамдардың өмірін басқару, яғни бір отбасын басқарудан бастап, өркениеттің дамуын қадағалауға дейін. Жануарларды өсіру симуляциялары (немесе цифрлық жануарлар) ойыншы мен бір немесе бірнеше тіршілік иесі арасындағы қарым-қатынасқа көбірек назар аударады. Олар басқа биологиялық симуляцияларға қарағанда көбінесе шектеулі мүмкіндіктерге ие. Бұған виртуалды жануарлардың танымал мысалдары, мысалы, Tamagotchi және Petz сериясы кіреді. Әлеуметтік симуляция ойындары өз ойын процесін бірнеше жасанды өмірлер арасындағы әлеуметтік өзара әрекеттесуге негіздейді. Бұл жанрдың ең танымал мысалы – Уилл Райттың The Sims ойыны. Кездесулер мен романтикаға арналған ойындар осы санатқа жатады.

Көлік симуляциясы

Көлік симуляциясы ойындары – ойыншыға әртүрлі көлік түрлерін басқарудың шынайы сезімін беруге тырысатын бейнеойындар жанры. Ұшу симуляциясы ойыншыға көбінесе ұшақ, әдетте самолетті, мүмкіндігінше шынайы түрде ұшуды тапсырады. Ұрыс ұшу симуляторлары – симуляция жанрының ең танымал түрлерінің бірі. Ойыншы самолетті басқарып қана қоймай, сонымен қатар ұрыс жағдайларын да симуляциялайды. Жауынгерлік аспектісі жоқ азаматтық ұшу тренажерлері де бар. Жарыс ойындары әдетте ойыншыны жоғары қуатты көліктің жүргізушісінің орнына қойып, басқа жүргізушілермен немесе уақытпен жарысуды талап етеді. Бұл ойын жанры компьютерлік ойын әлемінің негізгі түрлерінің бірі болып табылады және ең алғашқы компьютерлік ойындардың көптегені осы жанрға жатты. 1970 жылдардың соңында пайда болған бұл жанр бүгінгі күнге дейін өте танымал және графика мен өнімділік тұрғысынан шекараларды кеңейтуде. Бұл ойындар "ұйымдастырылған жарыстар мен ойдан шығарылған жарыстар" санаттарына бөлінеді. Ұйымдастырылған жарыс симуляторлары "Индикар, NASCAR, Формула 1 сияқты нақты жарыс класында жарыс машинасы немесе мотоциклін басқару сезімін қайта жасайды". Ал ойдан шығарылған жарыс ойындары "қиялға толы жағдайларды, қалалар мен ауылдарды немесе тіпті фантастикалық орталарды жылдам жүріп өтуді" қамтиды. Бұл "қиялға толы" жарыс ойындары кейде аркадалық жарыс ойындары деп аталады, бұл олардың шынайы "жарыс симуляциясы" әріптестерінен өзгешелігін көрсетеді. Мысалдарға Need For Speed, Crash Team Racing және Gran Turismo кіреді. Ролингс пен Адамс "жарыс ойындары көбінесе спорттық санатта сатылады" деп атап өтсе, "бірақ дизайн тұрғысынан алғанда, олар көлік симуляцияларына жатады". Роллингс сондай-ақ "стратегиялық ойындардың тамыры олардың жақын туыстары – үстел ойындарында" дейді. Ол 2019 жылдың басында Dota Auto Chess ойынымен жасалып, танымал болды, ал одан кейін Teamfight Tactics, Dota Underlords және Hearthstone Battlegrounds сияқты басқа студиялар да осы жанрдағы ойындарды шығарды.

Көп ойыншықты онлайн соғыс аренасы (MOBA)

Көп ойыншылы онлайн-сайыс аренасы (MOBA) – ойыншылар жеңіс шартына қол жеткізу үшін команда ретінде бірігіп жұмыс істейді, яғни қарсыластың негізгі құрылысын жою және өздерін қорғау. Ойыншы кейіпкерлері, көбінесе "батырлар" немесе "чемпиондар" деп аталады, компьютерлік басқарудағы бірліктермен көмектеседі. Бұл бірліктер белгілі бір уақыт интервалымен топтасып пайда болып, алдын ала белгіленген жолдар ("жолақтар" деп аталады) арқылы жаудың базасына қарай жылжиды. Бұған кедерес келтіру үшін әдетте автоматты "мұнаралар" сияқты қорғаныс құрылымдары орнатылған. Қарсыластың негізгі құрылысын бірінші бұзған команда жеңіске жетеді. Бұл жанр – нақты уақыт стратегиялық ойындардың, рөлдік ойындардың және әрекетке толы ойындардың қосындысы, алайда ойыншылар көбінесе ғимараттар мен бірліктерді құрмайды. Осындай көп ойыншылы онлайн-видео ойындар 2010 жылдардың басында танымал бола бастады, соның ішінде Warcraft III-тің "Ежелгілердің қорғанысы" моды, League of Legends, Dota 2, Heroes of the Storm, Mobile Legends: Bang Bang және Smite ерекше көзге түсті. MOBA ойындары киберспортта да кең таралған. 2018 жылы жүлде қоры 60 миллион АҚШ долларынан асып, жылдық киберспорт жүлде қорының 40% құрады.

Нақты уақыт стратегиясы (RTS)

"Нақты уақыт стратегиясы" (RTS) деген атау, көбінесе белгілі бір компьютерлік стратегиялық ойындарға ғана қолданылады (дегенмен, бұл жанр стратегиялық ойындардың ең танымал түрі болып саналады және көптеген веб-сайттар "стратегиялық ойындар" демегенде осыны түсінеді). Бұл ойындағы оқиғалар үздіксіз ағынмен жүзеге асатынын, ал ойыншылар өз шешімдерін мен әрекеттерін үнемі өзгеріп отыратын ойын жағдайында жасауы керектігін көрсетеді. Нақты уақыт стратегиялық ойындардың өзгешелігі – ресурстарды жинау, базалар салу, технологияларды зерттеу және әскерлік бөлімдерді өндіру. Blizzard Entertainment компаниясының StarCraft ойыны Оңтүстік Кореяда жарысқа қатысып, көптеген көрермендерге телеарналар арқылы көрсетіледі. Басқа да белгілі ойындар: Warcraft сериясы, Age of Empires сериясы, Dawn of War, Company of Heroes, Command and Conquer және Dune II (іс жүзінде алғашқы RTS ойыны). Компьютерлерден басқа стратегиялық ойындардың өте аз бөлігі нақты уақыт режимінде болады, мысалы, Battle for Middle-earth II, Pikmin және Halo Wars. Одан да сирек кездесетін ойындарда Icehouse сияқты нақты физикалық элементтер қолданылады.

Реалдық уақыттағы тактика (RTT)

Реалдық уақыт тактикасы (қысқартылған RTT және сирек "белгілі бірліктерді қолданатын нақты уақыт стратегиясы" деп аталады) – операциялық соғыс пен әскери тактиканың жағдайларын және ерекшеліктерін модельдеу арқылы нақты уақытта ойналатын тактикалық соғыс ойындарының бір саласы. Ол кейде нақты уақыт стратегиясының саласы ретінде қарастырылады, сондықтан бұл жағдайда ойынның бір бөлігі немесе бүкіл ойынның негізі болуы мүмкін. Ол нақты уақыт стратегиялық ойындарынан ресурстарды ұсақ-түйек басқарудың және база немесе бөлімшелер салудың болмауымен, сондай-ақ жеке бөлімшелердің маңыздылығымен және күрделі жауынгерлік тактикаға назар аударумен ерекшеленеді. Мысалдар: Warhammer: Dark Omen, World In Conflict, Close Combat сериясы, сондай-ақ Bokosuka Wars, Silver Ghost және First Queen сияқты алғашқы тактикалық рөлдік ойындар.

Қалқа қорғанысы

Тауэр қорғанысы ойындарының құрылымы өте қарапайым. Әдетте, компьютермен басқарылатын монстрлар белгіленген жолмен қозғалады, ал ойыншы осы жол бойында мұнараларды орнатып немесе "салып" жауларды жоюға тиіс. Кейбір ойындарда мұнаралар жаулардың белгіленген жолы бойымен орналастырылады, ал басқаларында мұнаралар жаулардың қозғалысын тоқтата алып, олардың жолын өзгерте алады. Көптеген тауэр қорғанысы ойындарында әртүрлі мұнаралардың әртүрлі қабілеттері болады, мысалы, жауларды улау немесе оларды баяулату. Ойыншы жауларды жойғаны үшін ақша алады, және осы ақшаны көбірек мұнаралар сатып алуға немесе мұнараны күшейтуге, мысалы, қуатын немесе қашықтығын арттыруға жұмсауға болады.

Кезекті стратегия (TBS)

Турлық стратегия (ТБС) термині көбінесе нақты уақыт стратегиялық ойындардан ерекшелеу үшін қолданылады және белгілі бір компьютерлік стратегиялық ойындарға қатысты айтылады. Турлық негіздегі ойынның ойыншысына ойындық әрекетке кіріспес бұрын ойлауға уақыт беріледі, ал кейбір ойындарда бір тур ішінде белгілі бір мөлшерде қимылдар немесе әрекеттер жасауға болады. Нақты уақыт стратегиялық ойындар сияқты, бұл жанрға тек турлық ойындар ғана емес, сонымен қатар ойын турлық немесе турлық емес екеніне қатысы жоқ, басқа да мүмкіндіктері бар көптеген стратегиялық ойындар кіруі мүмкін. Осы жанрдың мысалдары: Civilization, Heroes of Might and Magic, Making History және Master of Orion. Жақындағы турлық стратегиялық ойындардың кейбіреулері басқаша ойын механизмін ұсынады, онда турлар бір мезгілде шешіледі, әр ойыншы жоспарлау кезеңіндегі болашақ әрекеттерін дайындап, содан кейін ойын бір уақытта берілген бұйрықтарды орындайды, бұл қарсыластың әрекеттерінен бұйрықтардың тоқтауына себеп болады, ойынды қарсыластың әрекеттеріне жауап беруден оларды болжауға өзгертеді.

Кезек бойынша тактика (TBT)

Кезекті тактикалық ойындардың (КТО) геймплеі ойыншылардан берілген әскери күштерді пайдаланып міндеттерін орындауды күтумен және әдетте, әскери тактика мен операциялардың реалистік (немесе сенімді) бейнеленуімен ерекшеленеді. Осы жанрдың мысалдары – Wars, Jagged Alliance және X COM сериялары, сондай-ақ Fire Emblem және Final Fantasy Tactics сияқты тактикалық рөлдік ойындар.

Соғыс ойындары

Соғыс ойындары – картада стратегиялық немесе тактикалық соғысқа ерекше назар аударатын стратегиялық бейнеойындардың бір түрі. Соғыс ойындары көбінесе ойынның кезеңдік немесе нақты уақыт режимінде өтуіне, сондай-ақ ойынның әскери стратегияға немесе тактикаға бағытталғандығына қарай төрт негізгі түрге бөлінеді.

Үлкен стратегиялық соғыс ойындары

Үлкен стратегиялық соғыс ойыны – бүкіл ұлттық мемлекет немесе империяның ресурстарын қозғалыс және пайдалану деңгейіндегі әскери стратегияға бағытталған соғыс ойыны. "Hearts of Iron" франшизасы осыған мысал бола алады.

Спорт

Спорт – спортты немесе аркада стиліндегі спорттық ойындарды модельдеуге арналған бейне ойындар. Қарсы команданы нақты адамдар немесе жасанды интеллект басқара алады.

Жарыс

Жарыс ойындарының түрлі нұсқалары бар, онда ойыншы уақытқа қарсы немесе қарсыластармен көлік құралын пайдаланып жарысады. Олардың ішінде жарыс симуляторлары (Gran Turismo) және карт жарыстары (Mario Kart) бар. Forza сияқты басқа жарыс симуляторлары осы санаттағы ең танымал ойындардың бірі, бірақ Pole Position сияқты аркадалық классикалық ойындар да осылардың қатарына жатады.

Спорттық ойын

Спорттық ойындар дәстүрлі физикалық спорт түрлерін ойнауды модельдеуге тырысады. Бірқатары спорттың өзін ойнауға баса назар береді, ал енді біреулері спорттың стратегиялық жақтарын көрсетеді (мысалы, Чемпионат менеджері). Тағы бір бөлігі спортты күлкілі эффект үшін пародиялайды (мысалы, Arch Rivals). Осы жанрдағы ең көп сатылған ойындардың бірі – FIFA сериясы. Бұл жанр видео ойындар тарихының басында пайда болды (мысалы, Pong) және бүгінге дейін танымал. NBA Jam сияқты ойындар жанрды пародиялайды, ал Madden NFL (сериясы) және NBA 2K (сериясы) сияқты ойындар реалистік симуляцияны қайта жаңғыртуға және тікелей спортпен айналысқандай сезімді сезінуге ұмтылады.

Бәсекеге қабілетті

Жарыстық ойындар – жоғары бәсекелестік деңгейіне ие, бірақ дәстүрлі спорт түрлеріне жатпайтын, мысалы, ойын концепциясы ойдан құрастырылған және дамытушылар жасаған ойындар (мысалы, Ball Jacks және Rocket League).

Спорттық жекпе-жек

Спорттық жекпе-жек ойындары – бұл жекпе-жек ойындары және спорттық ойындар жанрларының анықтамасына толыққанды сай келетін туындылар, мысалы, бокс және күрес видео ойындары. Сондықтан, олар көбінесе жеке субжанрларға бөлінеді. Мұндай ойындардағы жекпе-жек көбінесе дәстүрлі жекпе-жек ойындарына қарағанда әлдеқайда реалистік болады (дегенмен реализм деңгейі әртүрлі болуы мүмкін), және көптеген ойындарда нақты франшизалар мен спортшылар кездеседі. Мысалға, Fight Night, UFC және WWE 2K серияларын келтіруге болады.

МОҚ

Массивті көп ойыншылы онлайн ойындары (MMO және MMOG деп те аталады) – бір уақытта көптеген ойыншыларды қолдай алатын көп ойыншылы онлайн бейне ойын. Олар міндетті түрде интернетте ойнатылады. Көптеген ойындарда кем дегенде бір тұрақты әлем болады, алайда кейбіреулерінде әлемге ешқандай ұзақ мерзімді әсер етпейтін, бірақ бірнеше ойыншылардың бірден әртүрлі форматта бәсекелесуі мүмкін. Мұндай ойындар дербес компьютер, бейне ойын консолі немесе смартфондар және басқа да мобильді құрылғылар сияқты желілік мүмкіндігі бар көптеген платформаларда кездеседі. Мысалы, кеңінен таралған Minecraft ойынын қарастыруға болады, оны MMO немесе жеке ойын ретінде ойнауға болады. MMO ойындары ойыншыларға кең ауқымда ынтымақтастық пен бәсекелестікке түсуге, кейде әлемнің түкпір-түкпіріндегі адамдармен мағыналы қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. Оларға MMORPG, MMOFPS, MMORTS, MMOTBS және MMO симуляциялық ойындар сияқты бейне ойын жанрларын қамтитын әртүрлі ойын түрлері кіреді.

Ойын үстелдері немесе карта ойыны

Көптеген танымал үстел ойындары мен карта ойындарының компьютерлік нұсқалары бар. ЖШ қарсыластары дәстүрлі ойындардағы шеберлікті арттыруға көмектеседі. Шахмат, шашқы, Отелло (Реверси деп те аталады) және бэкгамонның әлемдік деңгейдегі компьютерлік бағдарламалары бар. Маджонг және оған ұқсас ойындар Қытай мен Жапонияда өте танымал. Го ойыны Шығыс Азияда кең таралған, бірақ Го ойынын жақсы ойнайтын компьютерді бағдарламалау өте қиын.

Казино ойындары

Казино ойындарының үш негізгі түрі бар: ойын автоматтары, үстел ойындары және кездейсоқ сандар ойындары. Ойын автоматтары, мысалы, слот машиналарын және пачинконы, әдетте бір ойыншы ғана ойнайды және оларға ойыншылардың қатысуы қажет болмайды. Блэкджек немесе кость ойнау сияқты үстел ойындарында бір немесе бірнеше ойыншы казиномен (қазиноның өзімен) бәсекелеседі, бір-бірімен емес. Кездейсоқ сандар ойындары үстел басында немесе қағаз билеттер немесе карточкалар сатып алу арқылы, мысалы кено немесе бинго ойналуы мүмкін.

Цифрлық коллекциялық карта ойыны

Цифрлық коллекциялық карта ойыны (DCCG) – компьютерлік немесе бейне ойын, көбінесе онлайн ойналады, ол коллекциялық карта ойындарының (CCG) принципін қайталайды немесе көп жағдайда карта сияқты бейнелерді пайдаланбай, олардың орнына ойын элементтерін көрсететін иконалар, аватарлар немесе басқа символдарды қолданады. Бастапқыда DCCG-лер Magic: The Gathering сияқты CCG-нің физикалық нұсқасын көшіру ретінде пайда болды, бірақ көптеген DCCG физикалық нұсқадан бас тартып, тек бейне ойын ретінде шығарылады, мысалы Hearthstone сияқты.

Цифрлық терапиялық бейнеойын

Цифрлық терапиялық видеоойын – АДҚС сияқты танымдық қабілеттердің нашарлауына арналған, видеоойын тәжірибесі арқылы жүзеге асырылатын цифрлық емдеу құралы. Бұл видеоойындар ми желілерін таңдап белсендіретін, уақыт өте келе күшейіп, танымдық функцияларды жақсартуға бағытталған, қызығушылықты арттыратын орта құрайды. EndeavorRx және EndeavorOTC сияқты ойындар пайдаланушыға немесе науқасқа назар аудару және оны сақтау үшін жауапты ми жүйке жүйелерін күшейту мақсатында, арнайы сезімдік стимулдар мен бір мезгілдегі қиын қозғалыс тапсырмаларын ұсынады. Бұл емдеулердің тиімділігі АДҚС диагнозы қойылған адамдарға қатысты көптеген клиникалық зерттеулерде мұқият бағаланып, пайдаланушыларға тигізетін пайдасы расталды.

Гача ойыны

Гача ойындары — гача (ойыншықтар автоматы) механизмін қолданатын бейне ойындар. Жанама жәшіктерге (loot boxes) ұқсас, гача ойындары ойыншыларды кездейсоқ виртуалды зат алу үшін ойын ішіндегі валютаны жұмсауға ынталандырады. Осы ойындардың көп бөлігі тегін мобильді ойындар болып табылады, онда гача — нақты ақша жұмсауға түрткі ретінде тамаша қызмет етеді.

Қорқынышты ойын

Қорқынышты ойындар — әңгімелеріне қорқынышты әдебиет элементтерін енгізетін ойындар, әдетте ойын түріне қарамастан. Ойын, ойын режимі немесе платформа емес, сюжеттік элементтерімен танылатын негізгі бейне ойын түрлерінің бірі – осы. Survival horror – әрекет пен шытырман оқиға стиліндегі ойынға бағытталған қорқынышты ойындардың бір саласы.

Бос ойын

IGN мақаласында Cookie Clicker бос қыдыру ойындары жанрының қалыптасуына елеулі үлес қосып, осы жанрды дамытуға көмектескен аз ғана ойындардың бірі деп аталады. Бұл жанрда ойыншыға ең қарапайым міндеттер беріледі, мысалы, печеньені басу; ал ойын дамыған сайын, ойыншы сол міндетті орындағаны үшін жаңа мүмкіндіктермен біртіндеп қамтамасыз етіледі. Қорыта айтқанда, мұндай ойындар ойыншыдан көп араласуды қажет етпейді және көбінесе өздігінен ойнайды, сондықтан оларды "бос қыдыру" ойындары деп атайды. 2014 жылдың басында Ортейл Idle Game Maker құралының алғашқы нұсқасын жариялады, ол бағдарламалау білімі жоқ адамдарға да өзгертілген бос қыдыру ойындарын жасауға мүмкіндік береді.

Ойын-сауық

Партиялық ойындар — көптеген ойыншылар арасындағы көп ойыншылы режимге арналған, арнайы жасалған бейне ойындар. Әдетте, партиялық ойындарда басқа ойыншылардан көбірек зат жинау немесе бір нәрсені ең жылдам орындау сияқты түрлі шағын ойындар болады. Мысалы, Mario Party сериясы, Crash Bash және Rayman Raving Rabbids осы санатқа жатады. Бәсекелестік көп ойыншылы ойындар партиялық ойындар деп есептелмейді.

Фотоойын

Фотографиялық ойын ойыншылардан ойын ішіндегі камера жүйесін қолданып суретке түсіруді талап етеді, әдетте, жақсы композицияланған суреттерге көбірек ұпай беріледі. Фотография механикасы көбінесе басқа жанрлардағы ойындарда қосымша тапсырмалар ретінде енгізіледі, бірақ фотография негізгі ойын режимі болатын ойындар да бар. Мысалы, Pokémon Snap, Afrika және Fatal Frame сериясы.

Әлеуметтік шегерімдер ойыны

Әлеуметтік дедукция ойыны – ойыншылардың бір-бірінің жасырын рөлін немесе командалық жақындығын анықтауға тырысатын ойын. Ойын кезінде ойыншылар логика мен дедуктивті ойлау арқылы бір-бірінің рөлін білуге ұмтылады, ал басқалары күдік тудырмау үшін әдейі алдауы мүмкін. Бұл жанрдағы танымал видео ойынға Among Us жатады, ол 2020 жылы көптеген белгілі Twitch стримерлері мен YouTuber-лер ойнағаннан кейін үлкен танымалдылыққа қол жеткізді.

Ақшасыз ойын

Тривия ойындарының танымалдылығы артып келеді, әсіресе адамдарда ойынға ойнауға бірнеше минуты ғана болатын ұялы телефондарда. Тривия ойындарының мақсаты – сұрақтарға жауап беру арқылы ұпай жинау. Олар "Бесінші сынып оқушысынан ақылдысың ба?" сияқты нақты тривия ойын-шоуларының немесе "Отбасылық дау-жанжал" сияқты ойындардың негізінде құрылуы мүмкін.

Ойын жазу

Тақырыптау ойыны – негізгі өзара әрекеттесу құралы ретінде тақырыптауды қолданатын кез келген ойын. Олар бастапқыда білім беру мақсатындағы ойын түрі ретінде пайда болған, бірақ кейіннен тәуелсіз ойын жасаушылар жанрдың мүмкіндіктерін зерттегенде көбірек ойын-сауыққа бағытталды.

Мақсаты бойынша бейнеойын жанрлары

Көптеген бейнеойындар көңіл көтеру үшін жасалса да, көптегендері қосымша мақсаттармен құрылады. Бұл мақсаттар ақпараттың өзінің алуан түрлілігімен сабақтас: хабарлау, көндіру немесе ояту. Мұндай ойындардың жанрлары да алуан түрлі болуы мүмкін, мысалы, логикалық тапсырмалар, әрекетке толы ойындар немесе оқиғалық ойындар.

Айтпақшы ойын

Advergames, бейне ойын жанрларында, нақты бір өнімді, ұйымды немесе көзқарасты жарнамалау мақсатында жасалған арнайы жарнамалық бағдарламалық қамтамасыз етуге жатады. Алғашқы advergames Chef Boyardee, Coca Cola және Samsung брендтерімен флоппи-дискілер арқылы таралған, ал алғашқы дәнді астық қорабындағы advergame 1996 жылы Chex Quest болды. Көптеген advergames онлайн режимінде табылады және көбінесе қарапайым және төмен құнмен жасалған Flash ойындарынан тұрады. Кейбір advergames консольдарға да шығарылды, мысалы, Pepsiman – Sony PlayStation үшін.

Өнер ойыны

Өнер ойындары өнерді баса көрсету үшін немесе олардың құрылымы көрермендерде ойынға тән емес реакцияны тудыруға арналған. Өнер ойындары көбінесе ерекше, дәстүрден тыс сыртқы түрін жасауға тырысады, әдемі эстетикасымен немесе дизайнның күрделілігімен көзге түседі. Бұл тұжырым өзгертілген ("модталған") ойын саласына да қатысты, егер бұрынғы ойын емес ойындарға графикалық өзгерістер енгізіліп, олар көркемдік жұмыстар ретінде қарастырылса, ал ойын сценарийлерін өзгертуге немесе оқиғаны баяндауға бағытталған өзгерістерден өзгеше болса. Көркемдік мақсатта жасалған өзгертілген ойындар кейде "видео ойын өнері" деп аталады.

Қалай ойнауға болады

Кездейсоқ ойындар аз уақыт жұмсап, оңай бастап, тоқтатып қоюға арналған, соның арқасында қысқа сәтте ойнауға мүмкіндік береді. Ойынның бұл түрі – қысқа да демалысқа толы уақыт өткізу, басқа істер арасындағы сергіту болып табылады, сондықтан бос уақыты аз адамдарға ерекше ұнайды. Оларда көбінесе өте қарапайым ережелер мен ойын тәсілдері және стратегияның төмен деңгейі болады. Оларды оқу үшін ұзақ нұсқаулықтардың қажеті жоқ, арнайы дағдылар да талап етілмейді, сондықтан оларды ойнау оңай. Ойыншыларды ұзақ уақыт сақтау үшін деңгейлерді, қиындықтарды және іс-шараларды мұқият жоспарлау қажет. Бұл жанрдағы көшбасшылар әдетте жарқын түстермен, интуитивті әрекеттесуге арналған және адамдарды қайта оралуға ынталандыратын жоғары сыйлық жүйесіне ие. Осындай ойындарды ерекшелендіру үшін, оларды ойнатушылар сезімдерді қозғайтын дыбыс пен қозғалыс эффектілерімен ("juice") толықтыруы керек. Кездейсоқ ойындар көбінесе веб-браузерлерде немесе мобильді құрылғыларда ойналады, бірақ қазір ойын консольдарында да танымал бола бастады. Ойындарда автоматты сақтау және синхрондау мүмкіндігі қарастырылған, сондықтан оларды кез келген уақытта тоқтатуға болады, ал ойыншының прогресі жоғалмайды. Өндіруші үшін өндіріс және тарату шығындары салыстырмалы түрде төмен.

Христиандық ойын

Христиандық ойындар екі мақсатты көздеуге тырысады: бейнеойындар арқылы христиан дінін дінсіздерге тарату және өзін христиан деп санайтын ойыншыларға ортақ ойын кеңістігін ұсыну. Христиандық бейнеойындарды алғаш рет Wisdom Tree компаниясы NES платформасы үшін лицензиясыз жасады. Көпшілік ойын мәдениетінде көбінесе туынды туындылар ретінде қарастырылса да, христиандық ойындар пайда болғаннан бері таралу аясы кеңейді.

Оқулық ойын

Білім беру ойындары, аты айтып тұрғандай, ойынды құрал ретінде пайдалана отырып, қолданушыға білім беруге тырысады. Мұндай ойындардың көпшілігі үш жастан бастап, еңбекке жарамды жасқа дейінгі жас қолданушыларға арналған; еңбекке жарамды жастан кейін пәндер тым күрделі болады (мысалы, есептеу), сондықтан ойын арқылы оқыту көбінесе тиімсіз, бірақ кейбір салаларда, мысалы бағдарламалауда, ерекшеліктер кездеседі. Математика немесе теру сияқты салаларда көптеген қосалқы түрлері бар.

Электрондық спорт

Электрондық спорт ойындары – бұл көбінесе кәсіби деңгейде бәсекелес ойналатын көп ойыншылы ойындар. Бұл ойындар көбінесе "hardcore" ойыншыларға арналған, әдетте бірінші тұлға атыс ойындары, олар жылдам реакция мен үйлесімділік, немесе стратегиялық макро және микробасқарудың жоғары деңгейін талап ететін нақты уақыт стратегиялық ойындары, немесе оның екеуін де талап ететін MOBA ойындары болып табылады.

Жаттығу ойыны (сауықтыру ойыны)

Эксергейм ( "жаттығу" және "ойын" сөздерінің қосындысы) – жаттығу жасауға мүмкіндік беретін бейне ойын. "Эксергеймдер" екі негізгі түрге бөлінеді: біріншісі – жаттығу құрылғысын пайдалануға арналған ойындар (мысалы, Wii Balance Board-ты қолданатын Wii Fit ойыны), екіншісі – ойын жанры арқылы іске асырылатын түрлер. Ойындар ойын-сауыққа жатады, ал "эксергеймдер" – "экстертейнмент" ( "жаттығу" және "ойын-сауық" сөздерінен құралған) санатына жатады. "Экстертейнмент" жаттығу кезінде ойын-сауық элементтерін қосудың бір аспектісін білдіреді.

Жеке ойын

Жекеленген ойындар әдетте сыйлық ретінде, нақты бір ойыншыға немесе ойыншылар тобына арналып жасалады. Олар қолмен дайындалып, сыйлық алатын адамның өмірінен алынған нақты есімдерді, орындарды және оқиғаларды қамтиды. Мұндай ойындарға туған күн, жылдық мерейтойлар және құдалық ұсыныстары жиі себеп болады.

Қатаң аңшылық

Серіезді ойындар ойыншыны білім беруге немесе оқытуға бағытталған. Мұндай ойындар "білім, ғылым, әлеуметтік өзгерістер, денсаулық сақтау, тіпті әскери сала" сияқты мәселелерді ілгерілетеді. Олардың кейбіреулерінде нақты аяқталу немесе мақсат болмайды. Ойыншы ойын арқылы нақты өмірлік сабақ алады. Мысалы, Newsgaming.com және Gamesforchange.org сияқты сайттардағы ойындар, ойынның ерекше қасиеттерін пайдаланып, саяси мәселелерді көтеріп қана қоймай, талқылайды.

Тікелей интерактивті ойын

Тікелей интерактивті ойындар, сондай-ақ "оқтар экраны" интерактивті ойындары деп те аталады, – тікелей эфир платформаларында құрылған ойындар жанры. Тікелей эфир барысында, жүргізуші ойынды бастайды, ал көрермендер командалар құрып, ұнату арқылы, сыйлықтар жіберіп және пікірлер жазып қатыса алады. "Оқтар экраны" механизмі осы әрекеттерді ойын ішіндегі ресурстарға немесе эффекттерге айналдырады, соның арқасында тікелей эфир бірден көпке бағытталған форматтан көрермендердің бір-бірімен де әрекеттесетін кеңістікке айналады.

Құмдық / ашық әлем ойындары

Құмдық ойындар мен ашық әлем ойындары — нақты бейне ойын жанрлары емес, себебі олар көбінесе ойын процесінің ерекшеліктерін сипаттайды. Бірақ, көп жағдайда ойындар құмдық немесе ашық әлем ойыны деп, оларды анықтайтын жанр сияқты сипатталады. Оларды осы ерекшеліктерін атау үшін осында келтірдік.

Құмдық

Құмдық ойын – ойыншыға ойын ішіндегі мақсатқа жету үшін, егер мұндай мақсат болса, үлкен шығармашылық еркіндігін беретін ойын элементтері бар бейнеойын. Кейбір ойындар мақсатсыз, таза құмдық ойын түрінде кездеседі; олар ойын емес немесе бағдарламалық ойыншықтар деп те аталады. Көбінесе құмдық ойындар басқа жанрларға осы шығармашылық элементтерді қосу арқылы және ойынның дамуына мүмкіндік беру нәтижесінде пайда болады. Құмдық ойындар көбінесе ойыншыға ойын әлемінде еркін қозғалу және даму мүмкіндігін беретін ашық әлем концепцияларымен байланысты. "Құмдық" термині балаларға өздері қалағандай нәрсені жасауға мүмкіндік беретін құм қорабының сипатынан туындайды. Алғашқы құмдық ойындар 1984 жылғы Elite және 1989 жылғы SimCity сияқты ғарыш саудасы және ұрыс ойындарынан, сондай-ақ қала құрылысы симуляциялары мен экономикалық стратегиялық ойындардан пайда болды. The Sims (2000) және Grand Theft Auto III (2001) ойындарының шығуы, ойыншылардың тәжірибелерін ынталандыратын өте егжей-тегжейлі және өзара байланысты жүйелерге ие ойындардың да құмдық ойындар ретінде қарастырылатынын көрсетті. Құмдық ойындар әлеуметтік өзара әрекеттесу және Second Life (2003) сияқты Интернет арқылы пайдаланушылар жасаған контентті бөлісу мүмкіндігі арқасында дамыды. Minecraft (2011) – құмдық ойынның ең табысты мысалдарының бірі, онда ойыншылар шығармашылық режимде де, мақсатқа бағытталған аман қалу режимінде де ойнауға мүмкіндік алады.

Шығармашылық

Шығармашылық ойындар – басқа жанрларға негізделген, бірақ құмдық және/немесе ашық әлемде ойнау мүмкіндігін беретін ойын режимдері бар ойындар. Көбінесе "шығармашылық" ойын режимі ата-аналық ойынның бірдей элементтерін, ресурстарын, механикасын және т.б. пайдаланады. Дегенмен, мұндай болмайтын жағдайлар да бар, кейбір ойындарда негізгі ойында қолжетімсіз ресурстар қолданылады. Мұндай режимдерде көбінесе сюжет желісі болмайды немесе ол толыққанды дамытылмайды. Алайда, сирек кездеседі, бірақ шығармашылық режимдер негізгі ойыннан тәуелсіз сюжетке ие болуы немесе тіпті толыққанды дербес ойын болып табылуы мүмкін.

Ашық әлем

Видеоойындарда ашық әлем – ойыншының виртуалды әлемді еркін зерттеуіне және мақсаттарға қол жеткізуіне мүмкіндік беретін ойын механикасы, бұл сызықтық және құрылымдалған геймплейге қарағанда ерекшеленеді. Ойындар 1980 жылдардан бері ашық әлем дизайнын пайдаланса да, Grand Theft Auto III (2001) ойынындағы іске асыру сол кезден бері стандартты белгіледі. Ашық немесе еркін жүріс-тұрыс әлеміндегі ойындарда әдетте қабырғалар, құлыпталған есіктер сияқты деңгейлік құрылымдар болмайды, сондай-ақ ойыншының одан шығуына кедергі келтіретін көрінбейтін қабырғалар да жоқ; ашық әлем ойынында ойыншылар тек географиялық ерекшеліктермен – мысалы, ұлы мұхиттар немесе өтпейтін таулармен шектеледі. Ойыншылар ойын әлемінде қозғалғанда, сызықтық деңгей дизайнында жиі кездесетін жүктеу экранына тап болмайды, себебі ашық әлем ойыны ойын әлемін динамикалық және үздіксіз жүктеу үшін стратегиялық сақтау және жад техникаларын қолданады. Ашық әлем ойындары әлі де ойын ортасында көптеген шектеулерді сақтайды, бұл абсолютті техникалық шектеулерге немесе ойынның сызықтығынан туындаған шектеулерге байланысты болуы мүмкін. Ойын әлемінің ашықтығы ашық әлемді ұсынатын ойындардың маңызды жағы болғанымен, ашық әлем ойындарының басты артықшылығы – ойыншыға автономияны ұсыну, яғни ойын ішінде қалағанын жасау еркіндігі емес (қазіргі есептеу технологиясымен бұл дерлік мүмкін емес), бірақ ойыншының қалауынша, ойын ережелерімен шектеліп, ойынға және оның қиындықтарына қалай қарау керектігін таңдау мүмкіндігі. Компьютерлік ойындарда автономияның жоғары деңгейіне мысалдар көп ойыншылы онлайн-рольдік ойындарда (MMORPG) немесе Fallout сериясы сияқты ашық әлем тұжырымдамасын ұстанатын бір ойыншылы ойындарда кездеседі. Ашық әлем геймплейінің басты тартымдылығы – ол нақты симуляцияланған ортаны ұсынады және ойыншыларға өз кейіпкерлерін және оның мінез-құлқын өздері қалаған бағытта және қарқынмен дамытуға мүмкіндік береді. Мұндай жағдайларда ойынның нақты мақсаты немесе соңы болмауы мүмкін, бірақ The Elder Scrolls V: Skyrim сияқты ойындардағыдай, негізгі сюжет желісі болуы мүмкін.

Ғылыми зерттеулер

Видео ойындар ғылыми зерттеулердің көбірек тақырыбына айналғандықтан, ойын жанрлары да зерттеу нысаны болуде. Экшн және приключение жанрларын талдауға жасалған алғашқы тырастың бірі 2000 жылғы "Ойын әзірлеушілер конференциясы"-нда жарияланған "Көптеген қолдары жоқ: 3D әлемді ұстау" атты мақала болды. Бұл мақалада приключение және экшн ойындарының әртүрлі түрлері саяхат, экшн және гибрид жанрлары бойынша ойын процесі мен өзара әрекеттесуді жіктеу мақсатымен сынға алынды. Онда "тұрақтылық" және "күрделілік" остары бойынша жанрлардың графигі ұсынылды, сондай-ақ приключение және экшн ойындарын қамтитын және байланыстыратын ойын процесі үшін "идеалды аймақ" көрсетілді. Мақалада осы жанрларда кездесетін әртүрлі өзара әрекеттесу стильдері егжей-тегжейлі сипатталды және осы және басқа жанрлар үшін болашақ пайдаланушы интерфейсі мен ойын мүмкіндіктеріне болжам жасалды. Осы мүмкіндіктердің кейбірі тұрақты әлемдерде қолданысқа енді. Мысалы, Second Life мақаланың 4-бөлімінде сипатталған ойын процесінің кейбір элементтерін және интерфейс элементтерін пайдаланады. Квинсленд университетінде жүргізілген зерттеуде ойынға деген қызығушылық, ойынға батыру, әлеуметтік өзара әрекеттесу және мақсаттардың сипаты сияқты факторлармен байланысты болды. Бұл факторлар ойын жанрларын ажыратудың негізгі себептері болуы мүмкін. 2007 жылғы Siggraph бейне ойындары симпозиумында таныстырылған зерттеуде ойынның ұқсастығына қатысты субъектілердің бағалауларын ойын жанрларының визуалды карталарына айналдыру үшін статистикалық масштабтау әдістері қолданылды. Аталған карталар бірінші тұлғадан ату және құдай ойындары сияқты кең таралған жанрларды көрсетті. Мичиган мемлекеттік университетінде жүргізілген зерттеуде ерлер әйелдерге қарағанда бәсекелестік пен үш өлшемді навигация мен манипуляцияны қажет ететін жанрларды ұнататыны анықталды.