Кіріспе

Ойыншы басқаратын кейіпкер (ойналатын кейіпкер немесе ОК) – ойын ережелері емес, ойыншының басқаруымен әрекет ететін бейнеойын немесе үстелдік рөлдік ойындағы ойдан шығарылған тұлға. Ойыншы басқармайтын кейіпкерлер ойыншы емес кейіпкерлер (ОЕК) деп аталады. Ойыншы емес кейіпкерлердің әрекеттерін бейнеойындарда ойынның өзі немесе үстелдік рөлдік ойындарды реферилікпен жүргізетін ойын жетекшісінің ережелері арқылы басқарады. Ойыншы кейіпкері, кейіпкерді басқаратын ойыншы үшін ойдан шығарылған, балама дене рөліндегі құрал болып табылады. Бейнеойындарда әдетте ойын ойнайтын әрбір ойыншыға бір ойыншы кейіпкері беріледі. Кейбір ойындар, мысалы, көп ойыншы онлайн соғыс аренасы, батырлар атқысы және жекпе-жек ойындары, ойыншыға бір уақытта біреуін басқаруға мүмкіндік беретін ойыншы кейіпкерлерінің тобынан таңдауға рұқсат береді. Егер бірнеше ойыншы кейіпкері болса, олардың ерекше қабілеттері мен әртүрлі ойын стилі болуы мүмкін.

Аватарлар

Кейде ойыншы кейіпкері нақты адамға негізделуі мүмкін, әсіресе спорттық ойындарда нақты спортшылардың есімдері мен келбеттері қолданылады. Тарихи тұлғалар мен көшбасшылар да кейде кейіпкерлер ретінде пайда болуы мүмкін, әсіресе стратегиялық немесе империя құру ойындарында, мысалы, Сид Мейердің «Цивилизация» сериясында. Мұндай ойыншы кейіпкері, әдетте, аватар болып табылады, себебі ойыншының аты мен суретінің өзі ойынға көп әсер етпейді. Аватарлар казино ойындарының модельдеуінде де жиі кездеседі.

Бос таңбалар

Көптеген бейнеойындарда, әсіресе бірінші тұлғадан атушыларда, ойыншы кейіпкері ешқандай ерекше қасиеттері немесе тіпті өмірбаяндық мәліметтері жоқ "бос парақ" сияқты болады. Pac Man, Chrono Trigger-дегі Crono, The Legend of Zelda-дағы Link, Portal-дағы Chell және Grand Theft Auto III-дегі Claude – осындай кейіпкерлердің мысалдары. Бұл кейіпкерлер көбінесе үнсіз басты кейіпкерлер болып табылады. Кейбір ойындар одан да әрі барып, ойыншы кейіпкерін мүлдем көрсетпейді немесе есімдемейді. Бұл Myst сияқты бірінші тұлғадан ойындарда кездеседі, бірақ Dune 2000, Emperor: Battle for Dune және Command & Conquer сериялары сияқты стратегиялық ойындарда жиірек қолданылады. Мұндай ойындарда ойыншының кейіпкері бар екенін (әлемдік мәртебе орнына) көрсетудің жалғыз жолы – кейіпкерге тапсырма берілетін немесе тапсырмадан кейін хабарлама берілетін кескіндер арқылы болады; ойыншы көбінесе "генерал", "командир" немесе басқа әскери шенмен аталды. Ойын мәдениетінде мұндай кейіпкерге жасы жоқ, жүзі жоқ, жынысы белгісіз, мәдени тұрғыдан түсініксіз оқиғалы тұлға деп аталады, оның аббревиатурасы AFGNCAAP; бұл термин Zork: Grand Inquisitor ойынында пайда болған, онда ол ойыншыға сатиралық мағынада қолданылады.

Карапкерлік ойын ойындары

Кейіпкерлік әрекет ойындары (кейде кейіпкерге негізделген ойындар, кейіпкерлік ойындар немесе жай ғана әрекет ойындары деп те аталады) – ойыншы кейіпкерлерінің физикалық әрекеттерімен басқарылатын әртүрлі ойындарды қамтитын кең ойын санаты. Бұл термин 1980 жылдардың басында аркадалық бейнеойындардың алтын дәуірінде пайда болды, сол кезде "әрекет ойындары" және "кейіпкерлік ойындары" терминдері 1970 жылдардың соңында аркадаларда танымал болған ғарышқа атқыштардан ерекшеленетін, кейіпкерге негізделген жаңа әрекет ойындарын бөліп көрсету үшін қолданыла бастады. Осы кезеңдегі кейіпкерлік әрекет ойындарының классикалық мысалдары – Пак-Ман, Донки-Конг және Фроггер сияқты лабиринт ойындары. Бүйірлік прокрулдық кейіпкерлік әрекет ойындары (сондай-ақ "бүйірлік прокрулдық әрекет ойындары" немесе "бүйірлік прокрулдықтар" деп те аталады) – 1980 жылдардың ортасынан 1990 жылдарға дейін танымал болған кейіпкерлік әрекет ойындарының кең санаты, онда ойыншы кейіпкерлері әлсіз жаулардың үлкен топтарын жеңеді. Мысалдарға Соник және Rolling Thunder сияқты "атып, жүгіру" ойындары жатады.

"Кейіпкерлік әрекет ойындары" термині Devil May Cry үлгісінде жасалған 3D хак-энд-слэш ойындарын да сипаттау үшін қолданылады, олар аркадалық кейіпкерлік әрекет ойындарының эволюциясын көрсетеді. Осы жанрдың басқа мысалдары – Ninja Gaiden, God of War және Bayonetta.

Ұрыс ойындары

Жауынгерлік ойындарда әдетте таңдауға көптеген ойыншы кейіпкерлері болады, олардың барлығына немесе көпшілігіне бірнеше қарапайым қимылдар қолжетімді, ал бірегей қимылдар тек бір немесе бірнеше кейіпкерде ғана болады. Мұндай ойындарда үлкен ойын тәжірибесін жасау үшін әртүрлі қимылдар мен қабілеттерге ие көптеген ерекше кейіпкерлер болуы қажет.

Батыр атушылар

MOBA-ға ұқсас, кейіпкерлік атқыштарда (hero shooters) басқа кейіпкерлерге қол жетімді емес, ерекше қабілеттері мен қарулары бар, алдын ала жасалған "батыр" кейіпкерлерге баса назар беріледі. Кейіпкерлік атқыштар командадағы ойыншылардың бірлесіп жұмыс істеуін күшті түрде қолдайды, ойыншыларды тиімді батырлар комбинациясын таңдауға және матч барысында батырлардың қабілеттерін үйлестіре пайдалануға бағыттайды.

Көп ойыншықты онлайн-сайыс алаңы

Көп ойыншылы онлайн-сайыс ареналары ойыншыға таңдау үшін көптеген мүмкіндігі бар ойыншы кейіпкерлерін ұсынады, олардың әрқайсысының ерекше қабілеттері, күшті және әлсіз жақтары бар, бұл ойын стилін әртүрлі етеді. Кейіпкерлер матч барысында тәжірибе ұпайларын жинау арқылы жаңа қабілеттерді үйрене алады немесе қолданыстағыларын күшейте алады. Ойыншы өз командаластарына толықтыратын және қарсыластарына қарсы тұратын кейіпкерді таңдау, матч басталмас бұрын стратегиялық мүмкіндіктерді ашады. Ойналатын кейіпкерлер түрлі фантастикалық сюжеттерді біріктіреді, сондай-ақ танымал мәдениет пен мифологияға көптеген сілтемелерді қамтиды.

Рөлдік ойындар

Dungeons & Dragons сияқты үстелдік ролдік ойындарда да, Final Fantasy сияқты ролдік бейнеойындарда да ойыншы көбінесе өзімен ешқандай ортақ белгісі жоқ кейіпкерді жасайды немесе оның рөлін қабылдайды. Кейіпкерлер әдетте белгілі бір (көбінесе ойдан шығарылған) нәсіл мен кластан (мысалы, зомби, берсеркер, мылтықшы, эльф немесе дін қызметкері) болады, олардың әрқайсысының өз күшті және әлсіз жақтары бар. Кейіпкерлердің қасиеттері (мысалы, магия мен күресу дағдысы) сандық көрсеткіштермен беріледі, оларды ойыншы алға жылжып, мақсаттарға жеткенде немесе жаулармен шайқасқанда дәрежесін көтеріп, тәжірибе ұпайларын жинау арқылы арттыруға болады.

Спорттық ойындар

Көптеген спорттық ойындарда ойыншы кейіпкерлері көбінесе нақты спортшылардың үлгісімен жасалады, ал емес, ойдан шығарылған кейіпкерлердің. Бұл әсіресе спорттық симуляция ойындары үшін тән, ал аркада стиліндегі спорттық ойындарда көбінесе ойдан шығарылған кейіпкерлер кездеседі.

Құпия таңбалар

Құпия немесе ашылатын кейіпкер — видео ойындағы ойналатын кейіпкер, ол ойынды толық аяқтағаннан кейін немесе басқа шарттарды орындағаннан кейін ғана қолжетімді болады. Кейбір видео ойындарда, құпия емес, бірақ тек ойыншы басқармайтын кейіпкерлер, мысалы, бас бос немесе жаулар, белгілі бір талаптарды орындағаннан кейін немесе кейде алдау арқылы ойналатын кейіпкерлерге айналуы мүмкін.