Кіріспе

Парламент өкілеттігі - бұл депутаттық мәжілістерде іс жүргізудің (парламент рәсімінің) ережелері. Заң шығарушы жиналыстар мен ұйымдардың қарарлық органдары бірнеше түрлі кітаптарды қолданды.

Ұйымдарға қолдану

Топ өздерінің парламенттік ережелерін жасап, өздерінің ережелерінде қамтылмаған отырыс тәртібін қамтуға өкілеттікті қабылдауы мүмкін немесе керісінше. Парламент өкілеттігінің ережелері топтың конституциясымен немесе ішкі ережелерімен немесе қабылданған рәсімдік ережелермен (бірнеше ерекшеліктермен) алмастырылуы мүмкін. Қабылданған іс жүргізу ережелерін арнайы тәртіп ережелері деп атауға болады. Барлық көздерден жинақталған ережелерді парламенттік рәсім деп атайды. Парламент өкілеттігін қабылдамайтын жиналыстар әдеттегідей парламент өкілеттігін пайдалана алады немесе өздерін "жалпы парламенттік заң" немесе "жалпы парламенттік рәсім туралы заң" арқылы реттеледі деп санай алады. Парламент өкілеттігін белгілемейтін өз ережесін қабылдаған қоғам арнайы тәртіп ережелерін қабылдау үшін қажетті дауыспен оны қабылдауы мүмкін. Нәтижелер 2000 жылы Парламент журналында, Америка парламентарийлер институтының ресми журналында жарияланды: 90 пайызы Роберттің жаңадан қаралған тәртіп ережелерін (RONR) қолданды, 8 пайызы Парламент процедурасының стандартты кодексін (бұрынғы Стержис, қазір AIPSC) қолданды, ал 3 пайызы басқа да билікті қолданды, соның ішінде Деметердің Парламент заңдары мен процедурасы жөніндегі нұсқаулығы (Деметер), Риддиктің тәртіп ережелері (Риддик / Касапшы), Буриноның тәртіп ережелері (Бурино) және тәртіп ережелері (Дэвис).

Роберттің тәртіп ережелері

Роберттің тәртіп ережелері алғаш рет 1876 жылы Генри Мартин Роберт жариялады. Оны алғашқы автор және одан кейін оның орынбасарлары бірнеше рет қайта қарады. 2020 жылдың қыркүйегінде жарияланғаннан бастап, Роберттің тәртіп ережелерінің жаңадан қаралған 12-ші басылымы "Роберттің тәртіп ережелері" деп аталатын жұмыс құрамының қазіргі ресми басылымы болып табылады. Бұл жұмыс тобы - АҚШ-тағы ең танымал және танымал парламенттік орган.

Деметердің парламенттік құқық пен рәсімдер туралы нұсқаулығы

Деметердің Парламент заңдары мен тәртібі туралы нұсқаулығы, алғаш рет 1948 жылы Джордж Деметер жариялаған, Солтүстік Америкадағы тағы бір парламенттік орган. Оны көбінесе Солтүстік Америкадағы еңбек одақтары мен грек ұйымдары қолдайды. 2016 жылдан бастап Деметрді Америка парламентарийлер институты жариялайды.

Заң шығарушы жиналыстар

Барлық елдердің заң шығарушы жиналыстары, олардың табиғатына байланысты, клубтар мен ұйымдар қолданатын парламенттік рәсімнен ерекшеленетін арнайы ережелерге ие болады.

Парламенттер

Ұлыбритания Парламенті Эрскин Мейдің Парламенттің заңдары, артықшылықтары, іс жүргізуі және қолданылуы туралы трактатын (Erskine May: Parliamentary Practice деп те аталады) ұстанады. Сонымен қатар әр палатаның Регламенті бар. Канаданың Төменгі палатасы Боучесннің Парламенттік ережелері мен формаларына сәйкес келеді. Буриноның тәртіп ережелері - ағылшын тілді Канадада қолданылатын тағы бір кітап. Квебекте, Procédure des assemblées délibérantes (көбінесе Le Code Morin деп аталады) француз тіліндегі тәртіп ережелері болып табылады. Австралияның Өкілдер палатасы Өкілдер палатасының практикасын ұстанады. Австралия Сенаты Одгерстің Австралия Сенаты практикасын ұстанады. Парламенттің әрбір австралиялық штаты мен аумағының өз ережесі бар. Австралиядағы басқа ұйымдар бірқатар процедуралық анықтамалық құралдарды пайдаланады.

АҚШ-тағы заң шығару органдары

АҚШ Сенаты АҚШ Сенатының тұрақты ережелерін, ал АҚШ Өкілдер Палатасы Джефферсонның нұсқаулығын қамтитын өз процедураларын ұстанады. АҚШ-тағы 99 мемлекеттік заң шығару палатасының (бір палаталы заң шығарушы орган бар Небраскадан басқа әр штаттың екісі) 70інде Мейсонның заң шығару рәсімдері нұсқаулығы, 13інде Джефферсонның нұсқаулығы, ал төртеуінде Роберттің тәртіп ережелері қолданылады. Мейсонның нұсқаулығы, бастапқыда 1935 жылы конституциялық ғалым және Калифорния Сенатының бұрынғы қызметкері Пол Мейсон жазған, ал оның өлімінен кейін Мемлекеттік заң шығарушы органдардың ұлттық конференциясы (NCSL) қайта қарады және жариялады, мемлекеттік конституция, мемлекеттік жарғылар және палатаның ережелері үнсіз болған жағдайларда заңнамалық рәсімдерді реттейді. NCSL-ге сәйкес, көптеген мемлекеттік заң шығарушы органдар Роберт ережелерінің орнына Мейсонның нұсқаулығын пайдаланудың көптеген себептерінің бірі - Роберт ережелері жеке ұйымдар мен күнделікті қоғамдық сессияларда кездеспейтін азаматтық топтарға ең жақсы қолданылады. Ал Мейсонның нұсқаулығы мемлекеттік заң шығару органдарына арналған. Жергілікті деңгейдегі заң шығарушы органдар, мысалы, қалалық кеңес немесе округтік комиссия қоғамдар кеңестеріне ұқсас жұмыс істейді және сол сияқты Роберттің тәртіп ережелерін қолданды.

Салыстырмалы

RONR (11-ші), AIPSC, Demeter's Manual (Blue book ed.) -ға негізделген өзін-өзі зерттеу тестілеу кітабы. және Риддиктің іс жүргізу ережесі. Жеті Парламенттік өкілеттілікті салыстырады; алайда, ол RONR (9-шы редакция) қолданады. және ТСК (3-ші редакция) салыстыруға болады.