Нанттағы жаппай өлім: Франция революциясы кезіндегі террордың құрбандары. 1793-94 ж. Лойр өзеніндегі суға батыру арқылы 4000-қа жуық адам қаза болды. Тарих, революция, Нант.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нанттағы жаппай өлім-жұбылу (1793–94)
Series of mass executions in Nantes, France, during the Reign of Terror (1793–94)
Нанттағы суға батыру – 1793 жылдың қарашасынан 1794 жылдың ақпанына дейін Францияның Нант қаласындағы Үрей заманында жаппай өлім-жұбылудың бір сериясы. Осы кезеңде революцияны тұрақты қолдамағаны үшін немесе роялисттік көзқарастары бар деген күдікпен тұтқындалған және түрмеге қамалған, әсіресе католик дін қызметкерлері мен кесіптер, Жан Батист Каррьердің, Нанттағы миссия өкілінің бұйрығымен Луара өзеніне тасталып, суға батырылды. Суға батыру тоқтағанға дейін төрт мыңнан астам адам, оның ішінде әйелдері мен балалары бар күнәсіз отбасылар Каррьердің өзі "ұлттық ванна" деп атаған жерде қаза тапты.
The drownings at Nantes were a series of mass executions by drowning during the Reign of Terror in Nantes, France, that occurred between November 1793 and February 1794. During this period, anyone arrested and jailed for not consistently supporting the Revolution, or suspected of being a royalist sympathizer, especially Catholic priests and nuns, was cast into the river Loire and drowned on the orders of Jean Baptiste Carrier, the representative on mission in Nantes. Before the drownings ceased, as many as four thousand or more people, including innocent families with women and children, died in what Carrier himself called "the national bathtub".
Өмірбаян
Католик дінбасылары мен эмигранттар 1791 жылдың 17 қарашасындағы Жарлық күшіне енгеннен бері республикашыл зорлық-зомбылық пен мәжбүрлі түрде депортация құрбандары болды. Алайда, 1793 жылдың 17 қыркүйегінде Француз Республикасының Ұлттық конвенциясы бекіткен "Күдіктілер туралы заң" елді "революциялық паранояға" тоңдырды. Бұл жарлық ең жоғары дәлдіксіздікпен көптеген мінез-құлықтарды күдікті деп анықтады және адамдарға өзін қорғауға ешқандай мүмкіндік бермеді. Әсіресе, Нант қаласын Вендедегі француз азаматтық соғысының трагедиялары қоршап алды. Эпидемия мен аштық қаупі әрдайым болды. Соғыстар, шайқастар мен полициялық операциялар салдарынан он мыңнан астам әскери тұтқын қамалды, оларды тамақтандыру қала тұрғындары үшін ауыр жүкке айналды. Жағдайды бақылау үшін Ұлттық конвенция басшылары Овернь аймағынан шыққан Жан Батист Карьерді Нант қаласындағы республикалық әскерлерге азық-түлік жеткізуге тағайындады. Көп ұзамай ол жергілікті халықтың барлығын азық-түлікпен қамтамасыз етуге, тәртіпті сақтауға және күдікті монархисттік бүліктерді басуға жауапкер болды. 1793 жылдың күзінде тұтқындардан жұқпалы аурулардың, әсіресе тифтің таралуы мүмкіндігінен туған қорқыныш үрейге айналды. Әскери қызметкерлер, дәрігерлер, медбикелер, тіпті судьялар тіркеген тұтқындардың көптеген өлімдері қоғамдық басшыларды оятып, аурудың одан әрі таралуын тоқтату үшін барлық шараларды қолдануға итермеледі. Соңында олар қала орталығындағы түрмелерді босатып, тұтқындарды портодағы Кофе қоймасының түрмесіне және портодағы кемелерге орналастырды.
Catholic clergy and émigrés had been victims of angry pro republican violence and forced deportations by sans culottes since the Decree of 17 November 1791 went into force. However, it was the Law of Suspects approved by the National Convention of the French First Republic on 17 September 1793 that swept the nation with "revolutionary paranoia". This decree defined a broad range of conduct as suspicious in the vaguest terms, and did not give individuals any means of redress. Nantes, in particular, was besieged by the tragedies of the French civil war in the Vendée at its doorstep. Threats of epidemics and starvation were always present. Battles, skirmishes, and police actions led to the incarceration of more than ten thousand prisoners of war within its confines, and simply feeding them became enormous burden for the city's residents. To control the situation, the leaders of the National Convention put Jean Baptiste Carrier, a native of the Auvergne region, in charge of obtaining food supplies for Republican soldiers in Nantes. He soon became responsible for furnishing provisions to the entire local population, as well as for maintaining order and putting down suspected royalist revolts. Fear that contagious diseases, particularly typhus, would spread from prisoners to the general population reached levels of panic in the autumn of 1793. Heavy losses of inmates' lives recorded by military personnel, physicians, nurses, and even judges, shocked civic leaders and pushed them to try anything to stop the further spread of illness. Ultimately, they chose to empty the jails in the city center and to place the inmates at the Coffee Warehouse jail at the port and on vessels moored in the harbor.
Басталуы
Алғашқы суға бату 1793 жылғы 16 қарашада (Француз Республикасының II жылының 26 Брумері) болды. Қаза тапқандар – сол аймақта тұтқындалған, «мойын бұрушы діндарлар» деп аталған 160 католик священник. Олар бастапқыда Сен-Клемент монастырында ұсталғаннан кейін, 1793 жылдың жазында Нант қаласындағы Кармелиттер миссиясына көшірілді, себебі ол түрмеге айналдырылған еді. 5 шілдеде олар Нанттан батысқа қарай орналасқан Шантен-сюр-Луар ауданына жіберілді, онда олар «La Thérèse» баржасында қамауда болды. Топ күннің ыстығы мен жазғы температурадан қатты зардап шекті. 19 шілде мен 6 тамыз аралығында священниктердің көпшілігі Пети Капуциндер монастырына және Эрмитажға көшірілді, бұл орындар да түрмелер болды. Бірақ 25 қазанда Нанттың революциялық комитеті священниктерді «La Gloire» баржасына қайтаруға бұйрық берді. Суға бату түнде генерал-адъютант Гийом Ламберти мен Фуке кемежайда кеме жасаушылар арнайы жабдықтаған баржаны тоқтатып, бекітті. Олар қару шебері О’Салливан мен оның адамына «La Gloire» баржасынан 90 тұтқынды жабдықталған баржаға көшіруді тапсырды. Баржа содан кейін өзенге сүйреліп шығарылды, онда священниктер өлімге жіберілді. Көбі жоспарланғандай суға батып кетті, алайда үш адамды «L’Imposant» соғыс кемесінің теңізшілері құтқарып алып, оларға ішімдік және жылы көрпелер берді. Капитан Лафлуриге оларды Нанттың революциялық комитетіне қайтару бұйырылды. Түрмеге қайтарылғаннан кейін, үш адам келесі түнде суға батырылған священниктердің екінші тобымен бірге қаза тапты. Тек бір священник, әке Ландо есімді, ғана аман қалды, себебі ол өте жақсы жүзуші болғандықтан, күрескен кезде қашуға тырысып, баржадан Луарға секіріп, қауіпсіз жерге жүзіп кетті. Осы алғашқы суға бату туралы жалғыз куәлік «La Samaritaine» кемесінде қызмет еткен Уайли есімді кеме артиллерисі берді. Ол өлтіруді бақылаған Ламберти мен Фукемен кездескенін айтты. Сондай-ақ, ол суға батып бара жатқан адамдардың аяусыз айқайларын естігенін, осы дауыстардан оның әріптестері оянғанын және олар Луарда қайтыс болғаннан кейін орнаған үнсіздікті баяндады. Мәліметтерге сәйкес, осы голланд кемелерін пайдаланып жасалған соңғы суға батуды Кариердің өзі ұйымдастырды, ол Кафе-Газовик түрмесін барлық тұтқындардан толығымен босатты. Бұл өлім жазалары 1794 жылғы 29 және 30 қаңтарда (II жылдың 10 және 11 Плувиозы) түнде орындалды және шамамен төрт жүз адам қатысты.
The first drownings happened on the night of 16 November 1793 (26 Brumaire Year II of the French Republic). The victims were 160 Catholic priests known as 'refractory clergy' who had been arrested in the area. After being initially held at Saint Clément Convent, they were moved in the summer of 1793 to the Carmelite Mission in Nantes because it had been converted into a prison. On 5 July, they were sent to Chantenay sur Loire, a district of the town immediately west of Nantes, where they were held on the barge La Thérèse. The group suffered miserably from the sun and summer heat. Between 19 July and 6 August, most of the priests were transferred to the friary of the Petits Capucins and the Hermitage, which also were prisons. But on 25 October, the Revolutionary Committee of Nantes ordered that the priests be sent back to the docks to be held on the barge La Gloire. On the night of the drownings, Adjutant General Guillaume Lamberty and Fouquet moored a barge that had been specially customized by shipwrights at the docks. They directed O'Sullivan, a master of arms and his men, to transfer 90 prisoners from the La Gloire onto the adapted barge. The barge was then pulled out into the river where the priests were executed. Nearly all drowned as planned; however, three men were rescued by sailors on the warship L'Imposant who gave them spirits and warm blankets. Captain Lafloury was ordered to hand them back to the Revolutionary Committee of Nantes. After being returned to jail, the three perished with the second group of priests who were drowned the next night. Only one priest, named Father Landeau, survived the killings because, as an excellent swimmer, he managed to escape during a struggle, jumped from the barge into the Loire, and swam to safety. The only first person account of these first drownings was a ship's gunner named Wailly, who served on the boat La Samaritaine. He described meeting Lamberty and Fouquet who oversaw the killings. He also described hearing the desperate screams of the drowning men, rousing his comrades who heard the same cries, and the silence that came after they had died in the Loire. Records indicate that the last drownings using these Dutch vessels were organized by Carrier himself, who completely emptied out the Coffee Warehouse jail of all prisoners. These executions were perpetrated on the nights of 29 & 30 January 1794 (10 & 11 Pluviôse, Year II) and involved about four hundred people.
Бурнеф шығанағындағы суға батулар
Соңғы жаппай суға батыру 1794 жылдың 27 ақпанында (9 Ventôse, II жыл) орын алды. 1794 жылдың 12 қазанында Париждегі Ұлттық конвенцияда оқылған ресми құжаттарға сәйкес (21 Vendémiaire, III жыл), осы суға батыруды генерал-адъютант Лефвр бұйырған, нәтижесінде 41 адам қаза тапты: 78 жастағы соқыр ер адам, тағы бір ер адам, 12 әйел, 12 қыз және 15 бала, олардың ішінде 10-ы 6-10 жаста болса, 5-еуі нәресте еді. Осы жазалау Боурнеф шығанағында болды.
The final mass drownings took place on 27 February 1794 (9 Ventôse, Year II). According to official documents read to the National Convention in Paris on 12 October 1794 (21 Vendémiaire, Year III), these drownings were ordered by Adjutant General Lefèbvre resulting in 41 deaths: one 78 year old blind man and another man, 12 women, 12 girls, and 15 children, including 10 who were only 6 to 10 years old and 5 infants. This execution took place in Bourgneuf Bay.
Құрбандар
Жәбірленушілердің нақты саны белгісіз. Роджер Дюпуйдің мәліметінше, суға батырып өлім жазасынан 7-ден 11-ге дейін адамдар зардап шекті, әр ретінде 300-ден 400-ге дейін адам қаза тапты. Жак Хуссенеттің сөзінше, 1800-нан 4800-ға дейін адам Карьердің бұйрығымен, ал тағы 2000-ға жуық адам Нанттағы басқа революционерлердің бұйрығымен суға батырылды. Жан Клемент Мартин 1800-нан 4000-қа дейін адамның жаппай суға батырылып қайтыс болғанын жазды. 1879 жылы Альфред Лалли 4860 адамның суға батырылғанын хабарлады. Рейнальд Сехердің айтуынша, 1793 жылдың күзінде ғана 4800 адам суға батырып өлім жазасына кесілді. Гастон Мартин үшін шамамен 1800 адам қаза тапты, Фуке үшін 9000, ал Мельнине үшін 3500 адам өлтірілді. Тарихшы Рейнальд Сехердің пікірінше, бұл кісі өлтірулер – революциялық Қоғамдық қауіпсіздік комитеті жоспарлаған, Вендея тұрғындарын жоюдың жүйелі саясатының бір бөлігі, және 1793 жылдың 1 қазанында Париждегі Ұлттық конвенттің дауыс беруімен бекітілген.
The precise number of victims is not known. According to Roger Dupuy, there were between 7 and 11 drowning executions, with 300 to 400 victims each time. According to Jacques Hussenet, 1,800 to 4,800 people drowned on the orders of Carrier, and perhaps 2,000 others drowned on the orders by other Republican revolutionaries in Nantes. Jean Clément Martin wrote that between 1,800 and 4,000 people died in mass drownings. In 1879, Alfred Lallie reported that 4,860 people were drowned According to Reynald Secher, 4,800 victims suffered execution by drowning just during the autumn of 1793. For Gaston Martin, about 1,800 died, for Fouquet 9,000 died, for Mellinet 3,500 were killed. According to historian Reynald Secher, these murders are one component of a systematic policy of extermination (genocide) of the residents of the Vendée planned by the revolutionary Committee of Public Safety, and approved by a vote of the National Convention in Paris on 1 October 1793.
Жан-Батист Карьердің соты
Жан Батист Карьердің жасаған қылмыстарының көпшілігі Нант қаласындағы жаппай суға батыруды ұйымдастырумен байланысты болғанымен, ол сондай-ақ Нантқа жақын Гиганттағы карьерде 1800-ден 2600-ға дейін адамды ату арқылы өлтіруге жауапты болды. Оның ерекше параноясы «132 Нанттың орташа жандар» ісінде айқын көрінді – бұл трагикомедиялық сот процесінде саяси орталықшылдықпен күдіктелген 132-ден астам түрлі әлеуметтік топтан шыққан адамдар тұтқындалып, Парижде сотталып, кейін барлық айыптамалардан ақталды. Карьер 1794 жылдың басында Робеспьердің ісіне қатысу үшін Парижге шақырылды. Алғашында Термидорлықтар Карьерге тиіспеді, бірақ Нанттың революциялық комитетінің мүшелері оны тез арада сөкпекке алып, айыптаулар тақты. Көптеген дәлелдер негізінде ол 1794 жылдың 3 қыркүйегінде Парижде тұтқындалып, 27 қарашада айыпталды. Сотта ол өзін тақымдап, айыпталып отырған нәрсе туралы ештеңе білмейтінін мәлімдеді. Алайда, оған ең жақын адамдары дереу қарсы шығып, суға батыру, өлім жазасын орындау, әйелдер мен балаларды өлтіру, ұрлық және ашкөздік әрекеттері, сондай-ақ Нанттағы ахуалды ушықтыруда айып тақты. Бірауыздан Карьерді өлім жазасына кесу туралы шешім қабылданды және ол 1794 жылдың 16 желтоқсанында гильотинаға алынды.
Although most of the crimes committed by Jean Baptiste Carrier are his direction of the mass drownings at Nantes, he also was responsible for the execution by firing squad of 1,800 to 2,600 victims at a quarry in Gigant, near Nantes, and he collaborated on other criminal and repressive acts that he justified by the Law of Suspects. His extreme paranoia was no more apparent than in the Affair of 132 Nantes Moderates , a "tragicomedy of justice" that involved the round up of more than 132 men from all walks of life vaguely accused of politically moderate 'federalism', who were imprisoned, tried in Paris, and subsequently acquitted of all charges. Carrier was recalled to Paris in early 1794 to participate in the trial of Robespierre. At first, the Thermidorians left Carrier in peace, but members of the Revolutionary Committee of Nantes soon covered him with insults and accusations. Based on overwhelming evidence, he was arrested in Paris on 3 September 1794 and indicted 27 November. At his trial, he clumsily and sarcastically stated that he knew nothing about what he was accused of. However, he was immediately denounced by those closest to him and charged with the drownings, executions, butchering of women and children, thefts, and acts of greed, as well as exacerbating the strife that Nantes suffered. A unanimous vote called for Carrier's execution, and he was guillotined on 16 December 1794.