Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық кәсіпкер әйел (1802-1889)
American businesswoman (1802 1889)
Хуана Брион де Миранда (шамамен 1802-1889) – Калифорниялық ранчеро, медицина қызметкері және саудагер, Сан-Франциско қаласының (бұрын Йерба-Буэна деп белгілі болған) алғашқы дамуына елеулі үлес қосқандығы үшін "Сан-Францисконың негізін қалаушы анасы" деп еске алынады. Өмірінің соңында ол қазіргі заманғы Пало-Альтоны дамытуда да маңызды рөл атқарды.
Juana Briones de Miranda (c. 1802 – 1889) was a Californio ranchera, medical practitioner, and merchant, often remembered as the "Founding Mother of San Francisco", for her noted involvement in the early development of the city of San Francisco (then known as Yerba Buena). Later in her life, she also played an important role in developing modern Palo Alto.
Ерте өмір
Хуана Брионес и Тапия шамамен 1802 жылы Санта-Крус миссиясының жанындағы Вилла Брансифортеде дүниеге келді. Ол әр түрлі нәсілдік құрамы бар отбасыдан шыққан, оның ішінде үндістер, африкалық-американдықтар және еуропалықтар (оның ішінде испандықтар) болды. Оның ата-бабалары, ата-аналары және отбасының басқа да мүшелері Гаспар де Портола және Хуан Баутиста де Анза экспедицияларымен Альта-Калифорнияға келген. 1820 жылы Хуана солдат Аполинарио Мирандаға үйленді және 1821 мен 1841 жылдар аралығында он бір бала дүниеге келді, олардың жетісі ересекке дейін өмір сүрді: Презентация, Томас, Нарсиса, Рефухио, Хосе де Хесус, Мануэла және Хосе Долорес Миранда. Олар сондай-ақ жетім үнді қызын да асырап алды. Сан-Францисконың Президиосына жақын жердегі Эль-Полин бұлағында шаруашылық құрғаннан кейін, ол жер сатып алып, қазіргі Сан-Францисконың Солтүстік Шығанағы деп аталатын Ерба Буэнада үй салды. Табиғатынан кәсіпкерлікке бейім болған ол сүт пен өнімдерін кит аулау кемелерінің теңізшілеріне немесе тері және май саудасымен айналысу үшін келгендерге сатты. Брионес тек бизнес пен шаруашылықта ғана емес, меймандостығымен, дәстүрлі медицина және акушерлік шеберлігімен де көзге түсті. Ол немере інісі Пабло Брионесті (кейіннен Болинас (Калифорния) дәрігері ретінде танымал болды) медицина өнеріне үйретті, бірақ ол ешқашан формалды білім алмады және оқи да, жаза да алмады.
Juana Briones y Tapia was born in c.1802 at Villa Branciforte near the Mission Santa Cruz. She was of a mixed race family, which included Native American, African American, and European descent (including Spanish). Her grandparents, parents and others of her family members had arrived in Alta California with the Gaspar de Portolà and the Juan Bautista de Anza expeditions. In 1820 Juana married a soldier, Apolinario Miranda, and she bore eleven children between 1821 and 1841, seven of whom lived to adulthood: Presentación, Tomás, Narcisa, Refugio, José de Jesús, Manuela and José Dolores Miranda. They also adopted an orphaned Indian girl. After establishing a farm at El Polín Spring near the Presidio of San Francisco, she bought land and built a house at Yerba Buena, the area of San Francisco today known as North Beach. A natural entrepreneur, she marketed her milk and produce to the sailors from whaling ships or those who arrived in port for the hide and tallow trade. Briones excelled not only in business and farming: her reputation for hospitality and skills in herbal medicine and midwifery were widely recognized. She trained her nephew, Pablo Briones — who was later known as the Doctor of Bolinas (California) — in medicinal arts, although she never received a formal education and could not read or write.
Ранчо
1844 жылы Хуана, оның бірнеше үйі болған, зорлық-зомбылық көрсетіп, ішімдікке құмар күйеуінен заңды түрде ажырасып, оның тегін тастады. Сол жылы ол екі калифорниялық жергілікті тұрғынынан (Хосе Горгонио және оның ұлы Хосе Рамон, Санта-Клара-де-Асис миссиясынан) Санта-Клара округіндегі Ла Пурисима-Консепсьон ранчосын сатып алды, бұл аймақ қазіргі Пало-Альто және Лос-Альтос-Хиллз қалаларымен шектеседі. 1850-ші жылдардың соңынан бастап 1860-шы жылдарға дейін ол Сан-Франциско және Санта-Клара округтеріндегі жерінің құқығын қорғау үшін күресті, бірақ адвокат Генри Уэгер Халлектің көмегімен сәтті аяқтады. Ол ранчоның бір бөлігін Мерфи отбасының мүшелеріне сатты, олар Стивенс Таунсенд Мерфи тобымен Калифорнияға келген. Ал қалған бөліктерін балаларына сыйлады. Оның ранчо үйінің бір бөлігі 2011 жылға дейін Калифорния штатының Пало-Альто қаласының маңындағы 4155 Old Adobe Road мекенжайында, Арастрадеро жолы мен Футхилл автожолының қиылысынан батысқа қарай екі блоктай жерде сақталды. Үйдің көп бөлігі ХХ ғасырдың басында салынған болса да, ең көне бұрышындағы екі қабырғасы бастапқы ранчо үйінің құрылысын көрсетті. Бұл қабырғалар тарихи маңызы зор, себебі олар сирек кездесетін құрылыс әдісін сақтаған: көлденең қызылша тақтайшалардан жасалған тіреу құрылымын сазбен толтыру. Бұл техника оның үйіне саздың (Adobe) тамаша жылу сақтау қасиеттерін сыйлап, сонымен бірге жаңбырлы маусымда тозудан және жер сілкінісінен қорғады, бұл дәстүрлі саз үйлердегі екі мәселе еді. Материалдарды пайдаланудың ерекше тәсілінен басқа, бастапқы үйде дәстүрлі саз үйлерге тән орналасуы болды: сыртқы дәлізбен байланысқан бөлмелер. Ұзақ заңдық талас-тартыстан кейін үй 2011 жылдың маусым айында бұзылды. Бастапқы қабырғаның бір бөлігі қалпына келтіріліп, Сан-Францискодағы Калифорния тарихи қоғамына көшірілді, ол 2014 жылдың қаңтарында Хуана Брионес туралы көрме ашты: "Хуана Брионес и Су Калифорния: Пионера, Құрушы, Емші", бұл көрме Стэнфорд университеті, Банкрофт кітапханасы және Президио Трастпен бірлесіп ұйымдастырылды.
In 1844 Juana, who already had more than one home, gained a clerical separation from her physically abusive alcoholic husband and dropped his surname. That same year, she bought from two Native Californians (José Gorgonio and his son José Ramon, from the Mission Santa Clara de Asís) the Rancho La Purísima Concepción in Santa Clara County, an area overlapping present day Palo Alto and Los Altos Hills. From the late 1850s through the 1860s she had to fight to retain the title to her land in both San Francisco and Santa Clara counties but succeeded with the help of attorney Henry Wager Halleck. She sold part of the rancho to members of the Murphy family, who came to California with the Stephens Townsend Murphy Party. Other sections she gave to some of her children. A portion of her rancho home remained until 2011 in the foothills above Palo Alto, California at 4155 Old Adobe Road, two blocks west of the intersection of Arastradero Road and Foothill Expressway. Although most of the house dated from the early twentieth century, two walls in the oldest corner of the home exhibited the original rancho home's construction. These walls were historically significant, as they preserved a rare construction method: infilling a crib of horizontal redwood boards with adobe. This technique provided her dwelling with the excellent insulating characteristics of Adobe while protecting that building material from erosion problems during the rainy season, and destruction by earthquake, two problems with traditional adobe construction. Other than the unusual method of using materials, the original home exhibited the familiar layout of the traditional adobe: a strip of connected rooms with an external corridor. After a long legal battle with preservationists, the house was demolished in June 2011. A section of the original wall was restored and moved to the California Historical Society, San Francisco, which opened an exhibition about Juana Briones in January 2014: "Juana Briones y Su California: Pionera, Fundadora, Curandera," presented in partnership with Stanford University, the Bancroft Library and the Presidio Trust.
Өлім және мұра
Ол 1889 жылы Мейфилд қаласының жанында (қазір Пало-Альтоның бөлігі, Калифорния) қайтыс болды. Ол Калифорниядағы Менло Парктегі Holy Cross зиратында жерленген. Ол қалған ранчосын балаларына қалдырды, олардың әкесінің аты Миранда еді. Оның есімі Пало-Альто аймағында, оның ранчосы орналасқан жерге жақын, Хуана Брионс бастауыш мектебінде, Хуана Брионс паркінде және Миранда немесе оның балаларының есімдерін қамтитын бірнеше көше атауларында сақталған. Сан-Франциско Пресидиосы мен Миссиясынан тыс орналасқан алғашқы қоныс – Ерба Буэнаның ерте карталарында Плайя де Хуана Брионес (Хуана Брионес жағажайы) деп белгіленген аймақ бар. Ол Сан-Францискодағы Вашингтон алаңындағы тарихи тақтамен еске алынған. Стэнфорд университетінің 2006 және 2009 жылдары Кэрол МакКиббен оқытқан "Қоғамдық тарих және қоғамдық қызмет" курсы Брионс және оның Пало-Альтодағы үйі туралы зерттеулер жүргізді, нәтижесінде 2010 жылы Жасыл кітапханада көрме ұйымдастырылды және кітапхананың арнайы коллекциясында Хуана Брионс мұрағаты құрылды. Стэнфорд университетінің тарих профессоры Альберт Камарильо Брионс туралы қосымша зерттеулер жасады және Калифорния тарихи қоғамында 2014 жылғы көрменің қонақ кураторы болды.
She died in 1889 nearby the city of Mayfield (now part of Palo Alto, California). She is buried at Holy Cross Cemetery in Menlo Park, California. She left the remaining portions of her rancho to her children, who bore their father's name, Miranda. Her memory is preserved in the Palo Alto area around where her rancho stood in Juana Briones Elementary School, Juana Briones Park, and several street names incorporating either Miranda or first names of her children. Early maps of Yerba Buena, the first settlement outside the Presidio and Mission of San Francisco, include an area labeled Playa de Juana Briones (Juana Briones Beach). She is commemorated by an historical plaque in San Francisco's Washington Square. Stanford University classes in "Public History and Public Service" in 2006 and 2009, taught by Carol McKibben, conducted research on Briones and her Palo Alto house which led to an exhibit in the Green Library in 2010 and a Juana Briones Archive within the library's Special Collections. Stanford University history professor Albert Camarillo has done additional research on Briones and served as guest curator of the 2014 exhibition at the California Historical Society.