Кіріспе

Құпия емес ақпарат, әдетте, үкімет іс-әрекетіне қатысты Қоғамдық жазбалар - бұл құпия болып саналмайтын және әдетте үкімет іс-әрекетіне қатысты құжаттар немесе ақпараттар. Құқық саласына байланысты, мемлекеттік жазбалардың мысалдары туылғандар, қайтыс болғандар, некеге тұрғандар және мемлекеттік органдармен құжаттандырылған мәмілелерге қатысты ақпаратты қамтиды. Қандай ақпараттың жариялануы керектігіне қатысты көзқарастар мен күтулер зерттелді.

Тарих

Алғашқы ұйымдасқан қоғамнан бастап салық салу, дау-дамайлар және т.б. сияқты жазбалар қажет болды. Ежелгі Бабылда жазбалар құмыралы жазумен балшықтан жасалған тақташаларға жазылып сақталған. Оңтүстік Америкадағы жазуы жоқ Инка империясында жазбалар арқандағы түйіндердің күрделі түрі арқылы сақталған, оның мәні жоғалған. Батыс Еуропадағы орта ғасырдың аяғында халықтық жазбаларға халық санағы, сондай-ақ туу, өлім және неке туралы жазбалар кірді; мысал ретінде 1086 жылы Жеңімпаз Уильямның Domesday Book кітабы. Сондай-ақ, халықаралық келісімге айналған патшалық неке келісімдерінің егжей-тегжейлері де жазылған. 1838 жылы Ұлыбританияның мемлекеттік тіркеу қызметі туралы заң қабылданды, ол мемлекеттік тіркеу қызметін құру арқылы тіркеуді ресмилендірді.

Мемлекеттік деректерге қол жеткізу

Қоғамдық деректемелер - бұл мемлекеттік бизнестің деректері, бірақ олар шектеусіз қол жетімді болуы мүмкін емес, бірақ 1960 жылдан бастап көптеген юрисдикцияларда біртіндеп енгізілген Ақпараттық еркіндік туралы заңнама (ААЖ) оған қол жетімділікті жеңілдетті. Әр үкіметтің мемлекеттік деректемелердегі ақпараттың қол жетімділігін реттейтін саясаты мен ережелері бар. Жалпы шектеу - бұл адам туралы мәліметтер әдетте басқаларға қол жетімді емес; мысалы, Калифорнияның қоғамдық жазбалар туралы заңына (PRA) сәйкес, "айқын ерекшеліктерден басқа, жеке адам туралы жеке ақпарат адамның келісімінсіз ашылмайды". Мысалы, Калифорнияда ерлі-зайыптылар некеге тұру туралы өтінішті толтырғанда, неке "құпия" (жазба жабылады, және жазылғаннан кейін жұртшылыққа ашылмайды) немесе "жария" (жазба жазылғаннан кейін жұртшылыққа жарияланады) деген қойындыны таңдай алады. Неке туралы куәлік мемлекеттік болып табылса, оның көшірмесін некеге тұрған аймақтан алуға болады. Ұлыбританияда Министрлер кабинетінің құжаттары отыз жылдық ережеге сәйкес болды: ХАҚ заңнамасы енгізілгенге дейін Министрлер кабинетінің құжаттары отыз жыл бойы қол жетімді болмады; кейбір ақпарат одан да ұзақ сақталуы мүмкін. 2011 жылдан бастап ереже кейбір ақпараттарға, мысалы, Министрлер кабинетінің отырыстарының хаттамаларына әлі де қолданылады. Кейбір компаниялар интернет арқылы көпшілікке қол жетімді көптеген деректерді тегін ұсынады. Олардың көбісі белгілі бір ақпарат түрлеріне маманданған, ал кейбіреулері әртүрлі салалардағы мамандарға әртүрлі жазбаларға қол жеткізуді ұсынады. Кейбір компаниялар бағдарламалық қамтамасыз етуді сату арқылы мемлекеттік деректерге шексіз қол жеткізуді уәде етеді, бірақ олар қол жетімді және жалпы тегін мемлекеттік веб-сайттарға қалай кіру туралы негізгі ақпараттан басқа ештеңе бермеуі мүмкін. Жыл сайын ақпарат құралдары, азаматтық ұйымдар, кітапханалар, коммерциялық емес ұйымдар, мектептер және басқа да қызығушылық танытқан топтар "Күн сәулесі апталығын" қолдап отырады. Күн сәулесі аптасы наурыздың ортасында Джеймс Мэдисонның туған күнімен және 16-сы күні Ұлттық ақпарат бостандығы күнімен сәйкес келеді. Аптаның мақсаты - "әкімшілік ашық түрде жұмыс істегенде жақсы жұмыс істейді" деген ойды атап өту. Көптеген штаттарда мемлекеттік заң шығарушы органдар мемлекеттік атқарушы және жергілікті лауазымды адамдарға қатысты қоғамдық деректер туралы заңдардан босатылады. 2016 жылы Ассошиэйтед Пресс барлық 50 штаттағы мемлекеттік заң шығарушы басшылардың (мемлекеттік палаталардың спикерлері мен мемлекеттік сенаттардың президенттері) электрондық пошталары мен күнделікті кестелерін сұраған; көпшілік өтінішті қабылдамады.

Сот деректері

Әсіресе, "сот деректеріне қол жеткізу, оларды тексеру және көшіру" құқығының дамуы ерекше мәнге ие болды. Сот деректеріне қол жеткізуге құқық туралы жалпы заңға сәйкес, кез келген адам жұмыс уақытында сот кеңсесіне келіп, сот деректеріне қол жеткізуді сұрай алады. Мұндай құқық соттардың адалдығының басты кепілі болып табылады. Сот деректерін жасыру туралы шешімді бекіту туралы бұйрық қажет етеді. Сот жазбаларына қол жеткізу құқығы да азаттық үшін маңызды: Сот жазбаларына қол жеткізудің жоқтығы туралы мәлімдемеде Хабиас Корпус құқығын жүзеге асырудың мүмкін емес тәсілі, марқұм судья Бреннан оны АҚШ Конституциясының "басқашасы" деп санайды. Құрама Штаттарда "сот деректеріне қол жеткізу және көшірме жасау" туралы жалпы құқық АҚШ Жоғарғы Соты Никсонның Warner Communications, Inc. (1978) ісінде расталды, онда сот сот деректеріне қол жеткізу құқығының әртүрлі бөліктерін Бірінші, Төртінші, Алтыншы және Он төртінші түзетулерге тән деп тапты. Құрама Штаттарда сот деректеріне қол жеткізу ақпарат еркіндігі туралы заңмен емес, Құрама Штаттар Конституциясына енгізілген түзетулердегі Азаматтық құқықтармен реттеледі. Сот деректері онлайн режимінде қолжетімді бола бастағандықтан, жеке ақпаратты бұзу мәселесі маңызды мәселеге айналды. Бұрын сот деректерін алу үшін адамдар сот ғимаратына барып, құжаттарды сұраған. Алайда, адамдардың осы деректерге қатынасы оңай болғандықтан, өте құпия ақпарат (мысалы, құрбандардың аты-жөні, әлеуметтік сақтандыру нөмірлері және т.б.) пайдалану қаупі бар.

АҚШ-та

АҚШ-тың ұлттық мемлекеттік деректеріне қол жеткізуге Ақпараттық еркіндік туралы заң (FOIA) басшылық етеді. Егер сұралған ақпараттан босату талап етілсе, немесе кейбір ақпараттар редакциялануы (жойылуы) мүмкін болса, FOIA-ға сәйкес деректерге қол жеткізу туралы өтініштерді федералды агенттіктер бас тарта алады. Ұлттық FOIA-дан басқа, барлық мемлекеттерде FOI заңнамасының қандай да бір түрі бар. Мысалы, Колорадода Колорадоның ашық жазбалар туралы заңы (CORA) бар; Нью-Джерсиде заң ашық қоғамдық жазбалар туралы заң (OPRA) деп аталады. Мемлекеттер арасында мемлекеттік деректерге қол жетімділіктің көптеген деңгейлері бар, кейбіреулері құжаттарды сұратып алуды және алуды оңайлатады, ал басқалары көптеген ерекшеліктер мен құжаттар санаттарын шектейді. Мемлекеттік жазбалар туралы сұранысқа өте ыңғайлы жауап беретін штат - Нью-Йорк, ол ашық үкімет жөніндегі комитетті пайдаланып, азаматтарға өз сұраныстарын орындауға көмектеседі. Пенсильванияда мемлекеттік деректерді алу туралы талаптарға жауап беруде шектеулер болды, мұнда заң бұрын барлық құжаттар, егер олар басқаша дәлелденбесе, жарияланудан босатылады деп болжаған. Бұл 2008 жылы қабылданған заңмен өзгертілді, ол 2009 жылы күшіне енді. Калифорнияның қоғамдық дерекқорлар туралы заңы (Калифорнияның мемлекеттік кодексі §§6250 6276.48) Калифорния штатының түрмелері мен түрмелерінде тұтқындарды тұтқындау және есепке алу туралы деректерді қамтиды, олар Бірінші түзету құқықтарына (сөз және баспасөз бостандығы) жатпайды. Тұтқындалу және тұтқындау туралы деректерге қол жеткізу еркіндікті қорғаудың маңызды бөлігі болып саналады.

Қоғамдық деректерді пайдалану

Интернет пен ақпарат дәуірінің пайда болуымен Құрама Штаттарда оларды көргісі келетін кез келген адамның мемлекеттік деректерге қол жетімділігі күрт өсті. Ақпараттық брокерлік индустрия сияқты үшінші тараптар миллиондаған адамдардың бейіндерін оңай жинақтау үшін мемлекеттік деректерді үнемі пайдаланады және деректерді қайта жинақтау мен өндіру қызметінен пайда табуы мүмкін. Қоғамдық деректерді алу көптеген мақсаттарда қолданылады, мысалы, сот шешімінде көрсетілгендей, балаларды асырау ақысын төлеуді қамтамасыз ету, кредиттік бюроларға деректерді дұрыс сақтауға көмектесу және зейнеткерлерге зейнетақы төлемдерін төлеуге көмектесу.

Құрама Штаттардағы қылмыстық деректерге қол жеткізу

Жеке қылмыстық тарихтар, әдетте, АҚШ-та қоғамдық деректемелер болып саналады және көбінесе қылмыстық тарихты тексеру арқылы қол жетімді болады, бірақ "ФБР-дің қылмыстық тарих туралы мәліметтеріне қол жетімділігі мен пайдалануы дәстүрлі түрде шектелген және деректерді иеленген адамдардың жеке өмірін қорғау үшін көп жағдайда бақыланады". Федералды әділ несиелік есептілік туралы заң "қызмет алу мақсатында қылмыстық тарих деректері сияқты мемлекеттік деректерді, яғни қылмыстық тарих деректерін, хабарлайтын тұтынушыларды есепке алу агенттіктерінің әділ ақпарат практикасы талаптарын" және кейбір мемлекеттік тұтынушыларды қорғау заңдары бұдан да қатаң ережелерді жүктейді. Баспасөз бостандығын қорғау жөніндегі журналистер комитетінің айтуынша, Құрама Штаттарда тұтқындалу туралы мәліметтер "әдетте, егер олар белсенді немесе жүргізіліп жатқан тергеуге қатысты болмаса, жұртшылыққа ашық. Бірнеше штаттар тұтқындалу туралы жазбадан алуға болатын ақпаратты шектейді, әсіресе бұл ешқашан айыпталмаған, ақталған немесе олардың жазбалары өшірілген адамдарға қатысты. Бұл жағдайда да, көп жағдайда, жеке адамның жеке өмірін қорғау мүддесіне қарсы, жария ету мүддесін салыстыратын теңгерімдеу сынағы болады". Керісінше, қорғаушы қамқорлық пен жасөспірімдер қылмысы туралы жазбалар көптеген мемлекеттік ашық жазбалар заңдарынан босатылады, яғни оған "жасөспірім, оның ата-анасы немесе қамқоршылары немесе заңды мәселеге тікелей қатысы бар басқа да тараптар ғана" кіре алады.

Мемлекеттік деректерді жою

2018 жылдың басында Ұлттық мұрағат "Федералды деректерді заңсыз жою" деген веб-бетті ашып, деректерді заңсыз жою туралы барлық тергеулерді жариялады.