Йоханн Якоби: Несәйқас еркіндік күрескері және Германия демократиясының жолындағы адал жақтасы

Кіріспе

Иоганн Якоби (1 мамыр 1805 – 6 наурыз 1877) – солшыл либералды неміс-еврей саясаткері.

Өмірбаян

Кенигсберг (қазіргі Калининград) саудакерінің ұлы Герсон Якоби және оның әйелі Леа Джонас Кенигсбергтің Альбертина университетінде медицинаны оқып, 1830 жылы туған қаласында тәжірибесін бастады. Бірақ ол көп ұзамай либералдық бағыттағы саяси қызметке қатысып, осының салдарынан сотталып, бүкіл Германияда танымал болды. Оның алғашқы жарияланған брошюралары еврейлердің эмансипациясын талап етті. Осы мәселедегі замандас жазушыларынан өзгеше, ол еврейлерге тең құқық берудің ерекше жайлылық емес, адам ретінде олардың табиғи құқығы екенін қатаң түрде айтты. Кейінгі жазбаларында ол Пруссиядағы медициналық қызметті реформалауды ұсынды, басқыншылық деп санайтын сот жүйесіне және мемлекеттік цензураға шабуыл жасады, сондай-ақ «Пруссия халқының Конституция құқығын» қолдады. Осы жазбалары үшін ол мемлекеттік қадір тұтпаушылық жасады деген айыппен сотталды, бірақ ақырында ақталуға қол жеткізді. 1848-1849 жылдардағы революциялық көтеріліс кезінде оның беделі едәуір артты. Ол Пруссия Ұлттық ассамблеясының және Франкфурт Парламентінің делегаты болды, екеуінде де солшылдардың көрнекті басшыларының бірі саналды. Оның есімімен байланысты ерекше оқиға – 1848 жылы Пруссия королі Фридрих Вильгельм IV-нің Пруссия Ұлттық ассамблеясының депутаттарының сын-ескертпелерін тыңдаудан бас тартқан сәт. Депутаттардың бірі, Якоби (кейбір мәліметтерде ол делегацияның жетекшісі болған) патшаға: «Патшалардың бақытсыздығы – олар шындықты тыңдамайды!» деген батыл сөзді айтты. Бұл сөздер кеңінен жарияланып, көп ұзамай оны халық арасында танымал етті. Франкфурт Парламенті таратылып, мүшелері Франкфурттан қуылғаннан кейін, Якоби ең радикалды мүшелердің бірі болды. Олар Штутгартқа қашып, сол кезде өте революциялық идея саналған неміс республикасын жариялау мақсатымен сонда қалдық парламент құрды. Бұл орган Вюртемберг әскері таратып жібергеннен кейін, Якоби оған қатысқандығы үшін тағы да сотталды, бірақ ақталуға қол жеткізді. Кейіннен Якоби Отто фон Бисмарктің ашық қарсыласы болды. Пруссия заң шығарушы органының мүшесі ретінде ол Германияның Прогресс партиясының радикалды сол қанатында болды. 1864 жылы ол патшаның қатысуымен Бисмаркке қарсы күшті сөз сөйлеп, салық төлеуден бас тартуға шақырды. Осы үшін ол сотталып, алты ай түрмеде отырды. Германияның бірігуіне Бисмарктің қол жеткізгенінен кейін «Темір канцлерге» деген көзқарасы жұмсаған басқа либералдардан өзгеше, Якоби Бисмарктің соғыс саясатына қарсы тұрып, әсіресе Эльзас-Лотарингияны аннексиялауға қарсы наразылық білдірді, осы үшін ол қайтадан түрмеге жабылды. Жаңа Германия империясы құрылғаннан кейін ол Германияның Социал-демократиялық партиясына қосылды. 1874 жылы, өліміне үш жыл қалғанда, ол оның атынан Рейхстагқа сайланды, бірақ саяси наразылық ретінде өз орнына отырудан бас тартты. Якоби еврейлердің ішкі мәселелеріне де қатысты. Мысалы, 1838 жылы ол Кенигсбергтегі еврей қауымы синагогтағы құлшылықты реформалау мәселесін қарастыру үшін тағайындаған комиссияның мүшесі болды. Алайда, оның беделі негізінен пруссиялық және неміс саяси белсендісі ретінде жалпы неміс саяси және әлеуметтік мәселелерімен айналысқандығында. Ол Кенигсбергте қайтыс болды.

The son of a Königsberg (now Kaliningrad) merchant, Gerson Jacoby, and his wife, Lea Jonas, Jacoby studied medicine at the Albertina University of Königsberg and in 1830 started practicing in his native city, but soon became involved in political activities in a liberal interest, which involved him in prosecutions and made him well known throughout Germany. His first published brochures called for Emancipation of the Jews. Unlike some other contemporary writers on that subject, he vehemently held that granting equal right to Jews was not a special favor, but their natural right as human beings. In later writings he called for reform of the medical services in Prussia, attacked the judicial system which he considered oppressive as well as the state censorship, and upheld "The Right of the Prussian People for a Constitution". These writings got him prosecuted on charges of Lèse majesté, but he was eventually acquitted. His reputation as a man of fearless honesty was greatly enhanced during the revolutionary upheaval of 1848–1849. He was a delegate in both the Prussian National assembly and the All German Frankfurt Parliament, and was reckoned among the conspicuous leaders of the Left in both of them. A particular event connected with his name was when King Frederick William IV of Prussia refused to listen to the criticism made by deputies of the Prussian National assembly during an audience in 1848. Jacoby, one of the deputies (some accounts described him as leader of the delegation) had the courage to say to the King: It is the misfortune of Kings that they will not listen to the truth!, a saying which got widely published and soon made him very popular in the public. After the Frankfurt Parliament was dissolved and its members driven out of Frankfurt, Jacoby was among the most radical members, who fled to Stuttgart and there set up a rump parliament with the aim of proclaiming a German republic – considered at the time a highly revolutionary idea. After this body was dissolved by the Württemberg military, Jacoby was prosecuted again for his membership in it, but was acquitted. Later, Jacoby distinguished himself as an outspoken opponent of Otto von Bismarck. As a member of the Prussian Legislature he was in the radical left of the German Progress Party. In 1864 he delivered, in the presence of the King, a strong anti Bismarck speech calling for tax refusal. For that, he was prosecuted and served six months behind bars. Unlike other German Liberals, whose attitudes towards the "Iron Chancellor" were mollified after Bismarck's success in achieving the Unification of Germany, Jacoby remained steadfast in opposing Bismarck's warlike policies and was especially conspicuous in protesting against the annexation of Alsace Lorraine, for which he was again imprisoned. After the creation of the new German Empire, he joined the German Social Democratic Party. In 1874, three years before his death, he was elected on its behalf to the Reichstag but demonstratively refused to take his seat as an act of political protest. Jacoby was also involved in internal Jewish affairs. Among other things, in 1838 he had been a member of a commission appointed by the Königsberg Jewish Community to look into reforms in public worship at the synagogue. However, his reputation is mainly as a Prussian and German political activist dealing with general German political and social issues. He died in Königsberg.

Жакоби тікелей демократия туралы

Жакобидің тікелей демократияға қосқан үлесі толыққанды құжатталмаған, бірақ бірнеше дереккөздерді табуға болады. Жалпы алғанда, ол тікелей демократияға жағымды көзқарас білдірген, мысалы, өзінің сөздерінде (Gesammelten Reden und Schriften von 1872): Оның пікірінше, соңғы шешімдерді бүкіл егемендік / халық қабылдауы тиіс (Bd. 2, S. 25). Азаматтардың заң шығарудың барлық саласына белсенді қатысуға құқығы бар (Bd. 2, S. 56). Ол: өзін-өзі басқаруды, барлық қоғамдық мәселелерге қатысуды, заң шығаруға және үкіметке жалпы және тікелей қатысуды қалаған (28 мамыр 1868 ж., Bd. 2, Sl 336–339). Егер заң мен басқару тікелей бекіту мен шешімге байланысты болса, азаматтар егеменді болады (17 маусым 1868 ж., Bd. 2, S. 340–342). Өзін-өзі басқару – заңның әрбір сөзін талқылау және оны жасау емес, заңды қабылдау, жою немесе қайта қарау құқығы! (Bd. 2, S. 341).

Неміс тіліндегі әдебиеттер

Адам, Р.: "Жоханн Якобидің саяси жолы". "Тарихи журнал" журналы, 143, 1931. Энгельман, Бернт: "Бостандық. Құқық. Жоханн Якоби және демократиямыздың бастауы". Голдман Мюнхен, 1987. сол жерде, "Жоханн Якоби. Қоғамдық қызметтегі радикал". Бармер, Вильфрид (ред.): "Демократиядағы әдебиет". Вальтер Йенске 60 жыл толуына орай, Мюнхен, 1983, 345–354 беттер. Гамбургер, Эрнст: Германияның қоғамдық өміріндегі еврейлер. Монархиялық кезеңдегі үкімет мүшелері, шенеуніктер және парламентарийлер, 1848–1918. Тюбинген, 1968. Хелмс, Ханс Г.: "Жоханн Якоби – Бисмарк дәуіріндегі либерал саясаткер". "Марксистік жаңару журналы". Төрт айлық журнал. Forum Marxistische Erneuerung e. V. (FFM), IMSF e. V. (ред.), 35-нөмір, 97–109 беттер, 1998. Матулл, Вильгельм: "Жоханн Якоби және Эдуард фон Симсон. Салыстыру". Кенигсберг/Пр Альбертус университетінің жылдығы, фон Хоффман, Фридрих/Селле, Готц фон (ред.). 21-том, 1971, 18–35 беттер. Майер, доктор Густаф: "1848 жылға дейінгі Пруссиядағы саяси радикализмнің бастауы". "Саясат журналы" (1913), 6-том, Берлин, 1–91 беттер. Сильбернер, Эдмунд: Жоханн Якоби. Саясаткер және адам. Бонн Бад Годесберг: Neue Gesellschaft, 1976. Вебер, Рольф: Жоханн Якоби. Биография. Кёльн, 1988.