Кіріспе

Дәстүрлі ән
1953 жылғы американдық фильм

"On Top of Old Smoky" (көбінесе "Smokey" деп жазылады) – Америка Құрама Штаттарының дәстүрлі халық әні. The Weavers тобы жазған нұсқасы 1951 жылы поп-музыка тізіміне енді. Ән Roud халық әндері каталогында 414 нөмірмен тіркелген.

Әннің басқа күйлері мен сөздері

Аппалачи дәстүрі әдетте бір әннің көптеген нұсқаларын тудыратын. Ең шекті жағдайда, бірдей сөздер бірнеше әуенге салынуы мүмкін, немесе бір әуенге мүлдем басқа сөздер қосылуы мүмкін. "On Top of Old Smoky" әнінің қазіргі стандартты әуені, 1917 жылы Шарп пен Карпельс Аппалачиге қайта оралғанда кездескен, мүлдем басқа әуенмен бәсекелесті. Осы әуеннің нұсқаларын кейінгі зерттеушілер де тапқан. "On Top of Old Smoky" әнінің бүгін көпшілікке таныс әуені "The Little Mohee" деп аталатын халық әнінде мүлдем басқа сөздермен де қолданылған. Бұл ән шекарашының үнді қызына (немесе кейбір нұсқаларда, теңізшінің Оңтүстік теңіздердің қызына) ғашық болуы туралы айтады. Бұл әуенді американдық зерттеушілер Лорейн Уайман мен Говард Броквей 1916 жылы Кентукки штатының Пайн-Маунтин аймағында Мэри Энн Багли деген әншіден жинап, жариялаған, бұл жоғарыда аталған Шарп/Карпельс нұсқасынан бір жыл бұрын болған. Далалық зерттеулерде жиналған нұсқалардың көптеген айырмашылықтарына байланысты, "On Top of Old Smoky" әнінің "нақты" немесе "түпнұсқа" нұсқасы деп есептелетін ешқандай нұсқа жоқ. Шарп пен Карпельстің Мемори Шелтоннан жинаған нұсқасын онлайн оқуға болады (Шарп пен Карпельс (1917), төмендегі сілтемелерді қараңыз), ал Пит Сигердің осы әнді қазіргі заманда кеңінен танымал еткен нұсқасы да онлайн қолжетімді.

"Ескі түтінді" орналасқан жері

Оллд Смоки, әдетте, Оңтүстік Аппалачи тауларындағы биік тау болып саналады, себебі далалық зерттеушілер жазған көптеген нұсқалар осы аймақта жиналған. Мүмкіндіктердің бірі – жергілікті шотланд-ирланд тұрғындары "Смоки-Купол" деп атаған Клинманс-Купол. Алайда, бұл таудың нақты қайсысы екендігі тарихтың терегіне еніп кеткен болуы мүмкін.

Әннің халық музыкасында пайда болуы

Сесил Шарп Аппалачи халық әндерін сол музыка сыртқы әлемге «ашылғанға» және жаңадан құрылған жазба индустриясы оны коммерциялық өнім ретінде сатқанға дейін жинады. Осы даму ақырында қазіргі заманғы кантри музыка жанрын құрады. «On Top of Old Smoky» әнін коммерциялық тұрғыда алғаш жазған Джордж Рено, «Сымды таулардың соқыр музыканты», ол Аппалачи тауларының батысында, Теннесси штатының Ноксвилл қаласында көшпелі музыкант ретінде жұмыс істеген. 1925 жылы Рено Нью-Йоркке барып, Vocalion (Vo 15366) үшін осы әнді және басқаларын жаздырды. Оның «On Top of Old Smoky» нұсқасында жоғарыда көрсетілген балама мелодия қолданылды. 1940-шы жылдардан 1960-шы жылдардың ортасына дейін Америка Құрама Штаттарында халық музыкасының қайта жандануы болды, оның басшысы Пит Сигер еді. Оның музыкасы, оның бір бөлігі Шарп сияқты ғылыми көздерден алынған, танымал болды және коммерциялық жазбаларда кеңінен таратылды. Сигер Аппалачи тауларында үйренген «On Top of Old Smoky» әнінің нұсқасын өзгертті, жаңа сөздер мен банджоға арналған музыка жазды. Әннің ноталарында Сигер «жаңа сөздер мен музыкалық аранжировка» үшін көрсетілген. Ол Decca Records компаниясы арқылы 27515 каталогтық нөмірмен шығарылды, Billboard чартында 2-орынға, ал Cash Box чартында 1-орынға ие болды және миллионнан астам данасы сатылды. Осы жазбалардың (және олардан кейін жарық көргендердің) үлкен танымалдылығы әннің қайтадан халықтық мәртебеге ие болуына әкелді. Бұл ән көптеген американдықтар бала кезінен білетін әндердің бірі, ал көптеген адамдар оны кеңінен таратқан орта ғасырлық жазбалар туралы білмейді.

Басқа нұсқалар

Бірқатар суретшілер Уиверлердің жетістігінен кейін өздерінің нұсқаларын шығарды. Перси Фейт және оның оркестрі, Берл Айвстың орындауындағы нұсқасы 1951 жылы Billboard тізімінде 10-шы орынға ие болды. Бұл Бёрл Айвстың ең танымал әндерінің біріне айналды. Vaughn Monroe & His Orchestra да әнмен сәттілікке жетті, 1951 жылғы маусымда тізімде 8-ші орынға қол жеткізді. Уиверлердің Америкаға қайта таныстырғаннан кейін, ән Бинг Кросби, Перри Комо, Джин Отри және тіпті (қысқаша үзіндіде) Элвис Пресли сияқты әншілердің репертуарына енді. Кантри әншісі Кенни Роджерс концерттерде әзіл ретінде "On Top of Old Smoky" әнінің алғашқы бөлігін жиі пайдаланатын. Ол өзінің хиті "Лусилл" әнінің алғашқы тақырларын ойнап, көрермендерге "Ешқайсыларыңыз бұл ән екенін білмейсіздер" деген сияқты сөздер айтқан. Көрермендер "Иә, білеміз" деп жауап бергенде, Роджерс "Олд Смокидің үстінде" әнін орындауға кірісетін. Келесі онжылдықтарда одан да көптеген нұсқалар пайда болды. Төмендегі тізім хронологиялық тәртіппен берілген. 1951 жылы шведтік ревю тобы Flickery Flies, Брита Боргпен бірге швед тілінде ән жазды. Бұл шоу-бизнес импресариосы және әнші-күйші Повел Рамельмен бірлесіп жұмыс істеген кезде болды, ол ревюде оны "Högt uppe på berget, jag har till en vän, förlorat en femma, jag lär nog aldrig se den utigen" (Таудың үстінде биік, мен досыммен, бес кроналық монетаны жоғалттым, оны қайта көретініме күмәнім бар) деп өңдеді. Дейв Ван Ронк әнді өзінің "The Mayor of McDougal Street: Rarities 1957–1969" альбомына енгізді. Бұл нұсқа көбірек кельттік мәдениетіне жақын, әуендік безендірулерге толы және ырғағы азат. Телевизиондық жүргізуші Джек Нарз 1959 жылы "Sing the Folk Hits With Jack Narz" альбомына ән жазды. "The Many Loves of Dobie Gillis" телесериалының #3.13 "Blue Tail Fly" эпизодында (шамамен 1961 жыл), Доби, Зелда және Мейнард әуенді пайдаланып, әннің сөздерін "The Name's Dobie Gillis" деп өзгертіп, оны Добидің студенттік кеңес сайлауына арналған үгіт әні ретінде қолданды. Бинг Кросби әнді 1961 жылғы "101 Gang Songs" альбомына қосты. Гарри Белафонт 1962 жылы "The Midnight Special" альбомында әннің нұсқасын жазды. Альбомның қаптамасында "Ол 1961 жылғы жазғы турнесі кезінде "Old Smokey" әнін жазып, сынақтан өткізді" деп жазылған. Alvin and the Chipmunks әнді 1962 жылғы "The Chipmunk Songbook" альбомына енгізді. Германияда әннің әуені әнші Мануэланың 1963 жылы шыққан "Ich geh' noch zur Schule" хитінің қосымша бөлігі ретінде қолданылды. Жазудың түпнұсқалық әннің дәстүрлі мұрасымен ешқандай байланысы жоқ: "Ich geh' noch zur Schule" ("Мен әлі де мектепке барамын") жасөспірім қыздың талантты іздеушінің ұсыныстарын қабылдамай, алдымен мектепті бітіруді қалайтынын, бірақ емтиханнан кейін келесі жылы жазба келісімшартына келісуі мүмкін екенін айтады. "The Loco Motion" әншісі Кішкентай Ева 1963 жылы "Old Smokey Locomotion" деп аталатын нұсқаны жазды, оның сөздері Олд Смоки тұрғындарының The Locomotion-ға қалай қызығуын сипаттайды. 1964 жылы Beatlemania кезінде Al Fisher & Lou Marks "Paul George John and Ringo (All The Way to the Bank)" әнін "Old Smoky" әуенімен орындады (Swan LP 514). 1975 жылы "Sesame Street" альбомында "Bert & Ernie Sing Along", Гровер әннің нұсқасын орындайды, бірақ сөздерін киімдерін, түскі асын және басқа да заттарын жоғалту туралы өзгертеді, бірақ ақырында үйге жол тауып, анасын жоғалтқан барлық заттарымен кездеседі. 1978 жылы "On Top of Old Smokey" әні шведтік поп-тобы ABBA (жетекші вокалда Фридамен) "Pick a Bale of Cotton" және "Midnight Special" әндерін қосатын попурридің бөлігі ретінде шықты. Попурри топтың "Summer Night City" синглінің B-жағында болды. Брюс Спрингстин 1980 жылы Сент-Хеленс тауының атқаннан кейін Портленд, Орегон қаласында "The River Tour" турнесі кезінде әнді орындады. 1990 жылы американдық "Twin Peaks" телесериалының бір эпизодында "Big Ed" Херли (Эверетт МакГилл) ауруханада жатқан әйелі Надинге (Венди Роби) ән айтады. Англиялық футбол клубының жанкүйерлері ойын кезінде "Менің арбам болды, дөңгелегі түсіп қалды" деген сөздерге әнді шырқады. 1991 жылы шведтік комедиялық тобы Galenskaparna och After Shave "Grisen i Säcken" ревюінде әннің нұсқасын орындады. Альтернативті кантри тобы The Gourds 1998 жылы шыққан "Gogitchyershinebox" альбомында "I'm troubled" әнінде "On Top of Old Smoky" әнінің сөздерін өзгертті.

Классикалық музыкада қолдану

1953 жылы Эрне Дохнани осы әуенді (сондай-ақ тағы екі американдық халық әнін) өзінің соңғы шығармасы «Американдық рапсодия»сында пайдаланды.