Кіріспе

Санта-Паула, Калифорнияның жанындағы тарихи ранчо. Rancho Camulos, қазір Rancho Camulos Museum деп аталады, Санта-Клара өзенінің аңғарында орналасқан ранчо, Калифорнияның Пиру қаласынан шығысқа қарай 4 шақырым жерде және Санта-Клара өзенінің солтүстігінде, Вентура округінде орналасқан. Бұл 19 ғасырда Лос-Анджелес Пуэблосының калифорниялық әкімі Игнасио дель Валленің үйі болды, кейін Калифорния штатының заң шығарушы жиналысының мүшесі болып сайланды. Ранчо "Рамонаның үйі" деп белгілі болды, себебі ол Хелен Хант Джексонның 1884 жылғы танымал "Рамона" романының оқиғасының орны деп кеңінен есептелді. Роман Калифорнияның өмір салтын таныстыруға және "Калифорния тарихының миссия және ранчо дәуірін" романтикалық бейнелеуге көмектесті. Бұл жерде Татавиам халқының Камулус (мағынасы "жәнібек") деген ауылы болған. Бұл аймақ 1804 жылдан бастап Сан-Фернандо-Рей-де-Эспания миссиясы егін өсіру және мал жаю үшін пайдаланылды. 1839 жылы миссияны тексеру кезінде Уильям Эдвард Петти Хартнелл жазғандай, бұл салыстырмалы түрде оқшауланған аймақтың халқы (тек El Camino Real жолымен өтетін) 416 адамды құрады. 22 қаңтар 1839 жылы Губернатор Хуан Б. Альварадо Миссия Сан-Фернандоның әкімшісі Антонио дель Валленің әкесіне Сан-Франциско ранчосын берді. 1841 жылы Антонио қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Игнасио Сан-Франциско ранчосын мұрагерлік етті. Әкесінің екінші әйелі бұл әрекетке сотта наразылық білдірді. Дегенмен, 1853 жылы Дель Валле Камулоста төрт бөлмелі саз үй және қора салды. 1857 жылы жер дауы шешілді. Игнасио батыс бөлігін алды, ал қалған бөлігі Антонионың балалары мен екінші әйелі арасында бөлісті. Дель Валле отбасынан кейбір бөліктерді, сондай-ақ солтүстікке қарай орналасқан көршілес Ранчо Темескалды сатып алып, кеңейтілген аумақта мал шаруашылығын бастады. Жасырақ Дель Валле және оның отбасы бастапқыда ранчода тұрмады, оның орнына Лос-Анджелестегі қазіргі Ольвера көшесіндегі үйге қоныстанды. Дель Валле отбасы 1861 жылға дейін кеңейткен Камулосқа қайта оралмады. Осы кезеңде ферманы Хосе Антонио Салазар, Дель Валленің майордомы басқарды. Ранчо "Рамонамен" және Мексикалық Калифорниямен байланысты болғанымен, үй АҚШ аумақты сатып алғаннан және Калифорния штат ретінде қабылданғаннан кейін ғана салынды. Дель Валле отбасы Мексика билігі тұсында онда тұрмаған. 1880 жылы қайтыс болған кезде ол үйді жиырма бөлмеге дейін кеңейтті, ал кешен кірпіштен жасалған шарап зауытымен, шіркеумен, қорамен және жұмысшыларға арналған үйлермен толыққан. 1870 жылы бұл ранчо аймақтағы ең ірі шарап өндіруші болып табылды. Негізгі үй 1996 жылы қалпына келтірілсе де, кіші ғимараттарды қалпына келтіруге қаражат 2006 жылға дейін табылмады, құрылыс 2007 жылдың көктемінде аяқталды. Ранчо 126 мемлекеттік тас жолында орналасқан, бірақ тас жолдан көп нәрсе көрінбейді. Көшеге кіреберіс/тұрақ және тас жолға жақын жер 1970 жылы түсірілген "Сүйіспеншілік соғысы" атты ғылыми-фантастикалық телефильміне түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды.

Ауыл шаруашылығын дамыту

Дель Валле өзінің алғашқы Валенсия апельсині көшеттерін 1857 жылы досы Уильям Вольфскиллден алды. Бұл ағаштардың жемісі қазіргі Вентура округінде коммерциялық мақсатта өсірілген алғашқы жемістер болды, бірақ бұл салыстырмалы түрде шағын көлемде болды, себебі өнімдерді Лос-Анджелеске арбамен тасымалдауға тура келді. 1876 жылы Саугуста, шығысқа қарай он жеті шақырым (27 км) жерде Оңтүстік Тынық мұхиты теміржолы ашылды, бұл көліктің ыңғайлы түрін ұсынып, жеңілдетті. Жылдар өте келе жүзімдіктердің орнына басқа жемістер өсіріле бастады. Бүгінде шамамен [мәнді қосу керек] гектар жер өңделеді, оның көп бөлігі апельсин, бірақ лимон, грейпфрут және авокадо да өсіріледі. Бұл Камулосты цитрус шаруашылығының сирек сақталған мысалы етеді. 1920–1945 жылдары цитрус өнеркәсібі үлкен өсімді бастан өткерді. Аймақтың табиғи шөл сияқты жағдайларына қарамастан, "цитрус белдеулерінің" суреттері жарияланып, Оңтүстік Калифорнияның ел үшін идилликалық шаруашылық жер ретіндегі бейнесін қалыптастыруға көмектесті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалалық және қала маңындағы құрылыс Оңтүстік Калифорнияның цитрус өндірісінің көп бөлігін ығыстырды, бірақ Санта-Клара өзені аңғары осыдан ерекшеленді.

Рамона

1884 жылы жарық көрген «Рамона» романының негізінде Хелен Хант Джексонның 1882 жылы Ранчо Камулосқа жасаған сапары барысында алған тәжірибелері жатыр. Джексон ранчода бар болғаны екі сағат өткізді және Изабель дель Валлемен кездеспеді, бірақ ол егжей-тегжейлі мәліметтерге аса назар аударды және романға көптеген байқауларын енгізді. Мысалы, ранчоның шіркеуіндегі алтарь матасының кішкентай жыртығы жөнделген болатын. Романда Маргарита кейіпкері алтарь матасын жыртып алады, ал Рамона оны тігіп жабады. Кітап өте танымал болды және туризмнің өркендеуіне ықпал етті. Дегенмен, ойдан шығарылған Морено ранчосының орналасқан жері – «Сан-Фернандо және Сан-Бонавентура миссияларына бұрын тиесілі болған, шығыс және батыс жерлері арасындағы аңғардың ортасы» – Ранчо Камулостың орналасқан жерімен сәйкес келеді. Сондай-ақ, ойдан шығарылған ранчодағы ғимараттардың сипаттамасы Камулостағы ғимараттарды дәл бейнелейді. Бірақ, роман бойынша басқа орындармен салыстырғанда (Рамонаның Сан-Диегода үйленуі және Алессандроның отбасы Темекула аймағынан шыққандығы), Камулос нақты орын болуы үшін тым алысқа орналасқан сияқты көрінеді. Джексон 1885 жылы қайтыс болды және кітап үшін қай жерлерден шабыттанғандығын жария етпеді. Қазіргі тарихшылар Морено ранчосының тарихи орын болғанына көз жеткізе алмайды. 1886 жылға қарай көптеген оқырмандар мен сарапшылар Камулосты романның оқиғасы орын алған жер деп есептеді. Эдвард Робертс «Рамонаның үйі: Камулос ранчосына сапар және «Х. Х.» суреттеген орындар» деген мақаласын 1886 жылғы 13 мамырдағы «Сан-Франциско Хроника» газетінде жариялады. Қызықтысы, ол шындық пен қиялдың қосындысын жасаған алғашқылардың бірі болды. Оның мақаласын романның кейінгі басылымдарына қосымша ретінде енгізу осы байланысты нығайтты. Луммис романының басқа мүліктермен байланысын жоюды көздеді. Осы мақсатта Адам Кларк Вроманның «Рамонаның бейнеленуі: Рамона тарихының бастауы» атты еңбегінде ранчоның ғимараттары мен айналасын роман мәтінімен және бәсекелес орындардың суреттерімен салыстырды. 1909 жылы Джордж Уортон Джеймс Камулостың «басты кейіпкердің мойындалған және қабылданған үйі» екенін сеніммен мәлімдеді. Ранчоға жету қиын болғанымен және жақын маңайда тұруға орын болмағанына қарамастан, туристер көптеп келді. 1887 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының құрылысы аяқталғаннан кейін келушілер саны арта түсті, себебі темір жол компаниясы өз жарнамаларында ранчоны бәсекелестерінен ерекшелеу үшін пайдаланды. Ранчо туризмдік мақсатта дамытылмаса да, Дель Валлестер, калифорниялық қонақжайлық дәстүрін сақтай отырып, келушілерді ынталы түрде қабылдады. 1888 жылдың қазан айына қарай қонақтарды орналастыру отбасы үшін қымбатқа түсіп, Регинальдо дель Валле анасына қонақжайлылықты тоқтатуға шақыруға мәжбүр болды. Туристер көбінесе мазасыздық тудыратын, үйден сувенир ретінде заттар ұрлап, бақтағы жемістерді рұқсатсыз жеп алатын. Камулос есімі романмен тығыз байланысып, көптеген адамдар романды сөз еткенде бастапқы «Морено ранчосы» орнына осы атауды қолдана бастады. 1897 жылы кітап негізінде қойылған пьеса «Рамона немесе Камулос қоңырауы» деп аталды. Вирджиния Калхунның 1905 жылғы сахналық бейімделуінде пьесадағы кейіпкерлер де ранчоны Камулос деп атады. Д.У. Гриффит 1910 жылы түсірген нұсқаусыз фильмінің бір бөлігін ранчода түсірді, шіркеу, адуб, аула және жақын маңдағы тауларды фон ретінде пайдаланды. Адам Кларк Вроман, Генри Сэндхэм (Джексонның алғашқы сапарында бірге болған), Генри Чапман Форд және Александр Хармер сияқты белгілі суретшілер салған суреттер мен фотосуреттер романның кейінгі басылымдарын безендірді. Туризм Дель Валлестерге көп қиындықтар келтіргенімен, олар жаңадан қол жеткізген даңқтарынан пайдаланып, шараптары мен апельсиндерін «Рамона үйінің таңбасы» деп сатты. Туристер тіпті 1903 жылы SP негізгі желісін Санта-Сусана асуы арқылы Камулосты айналып өтіп, басқа жерге көшіргеннен кейін де келуді жалғастырды. 1940 жылдарға дейін күндізгі екі пойыз Камулоста тоқтап тұрды, содан кейін автомобильмен саяхаттау әлдеқайда ыңғайлы болып кетті. 1924 жылы Рубельдер иелігіне өткеннен кейін, олар қонақтарды аз санда қарсы алуды жалғастырды және шарапхананың екінші қабатын Дель Валле отбасынан қалған заттармен кішкентай мұражайға айналдырды. Ранчо қазан айында жыл сайын «Рамона күндері» фестивалін өткізеді.

Негіздер

Рачо Камулос мұражайының бөлігі ретінде он бес ғимарат жұртшылыққа ашық, олардың барлығы 1930 жылға дейін салынған және бастапқы орналасқан жерлерінде сақталған. Олар көбінесе испандық отарлық немесе миссиялық жаңару стилінде салынған (екіншісі біріншісінен туындаған). Кейінірек салынған ғимараттар сол кезеңнің сәулеттік ерекшеліктерін көрсететін әртүрлі стильдерде жобаланды. Газон, гүлзар, әшекей ағаштары және жолдар сияқты ландшафтық элементтер тұрғын аймақтарды шаруашылық бөлімдерінен бөліп тұрады. Басты адубе, сондай-ақ Игнасио дель Валле адубе деп аталатын ғимарат, 10 000 шаршы фут (929 м²) аумақты алып жатқан, жиырма бөлмелі, U пішіндес құрылыс. 1853 жылы салынған кезде ол испандық отарлық стиліне тән сыртқы дәлізбен (ішкі дәлізден өзгеше) жалғастырылған L пішіндес төрт бөлмелі үй болды. Осы кезең үшін бұл ерекше, себебі сол уақытта Монтерей стилі басым болды, бұл туралы Санта-Барбарадағы сол замандағы ғимараттар куәлік етеді. 1930 жылы салынған мектеп ғимараты мүліктің соңғы құрылысы болды. Оны Рюбель өзінің және оның бухгалтерінің отбасылары үшін салған, ал дизайны басты адубенің стиліне ұқсас етілген. 1916 жылы Дель Валле отбасы салған үш шаруа жұмысшыларының коттеджі бөлім үйінің батыс жағында орналасқан.