Кіріспе

Американың Аппалачи таулары аймағының дәстүрлі музыкасы

Аппалачи музыкасы – Америка Құрама Штаттарының шығысындағы Аппалачи аймағының музыкасы. Дәстүрлі Аппалачи музыкасы әр түрлі ықпалдардан құралған, соның ішінде Британ аралдарының (әсіресе Шотландияның) балладалары, гимндері және скрипка музыкасы, сондай-ақ континенттік Еуропа музыкасы. Алғаш рет 1920 жылдары жазылған Аппалачи музыканттары ескі уақыт музыкасының, кантри музыкасының, блюграсс пен рок-н-роллдың дамуына зор үлес қосты және 1960 жылдардағы американдық халық музыкасының қайта жаңғыруының маңызды бөлігі болды. Аппалачи музыкасын орындау үшін әдетте банджо, американдық скрипка, лады бар дульцимер және кейінірек гитара қолданылады. Алғаш жазылған Аппалачи музыканттарының ішінде Фидлин Джон Карсон, Г. Б. Грейсон және Генри Уиттер, Баском Ламар Лансфорд, Картер отбасы, Кларенс Эшли және Док Боггс бар, олардың барлығы 1920 және 1930 жылдары жазылған. 1950-1960 жылдардағы халық музыкасының қайта жаңғыруы кезінде Жан Ричи, Роско Холкомб, Ола Белл Рид, Лили Мэй Ледфорд, Хеди Уэст және Док Уотсон сияқты бірнеше Аппалачи музыканттары танымал болды. Лоретта Линн, Рой Акуфф, Долли Партон, Эрл Скруггс, Чет Аткинс, Стэнли Бразерс және Дон Рено сияқты кантри және блюграсс әртістері дәстүрлі Аппалачи музыкасының күшті ықпалына түсті. ), соның ішінде Камберленд аймақтарынан келген, және олармен бірге ағылшын және шотланд балладаларынан тұратын музыкалық дәстүрлерін әкелді – бұл әдетте сүйемелдемесіз айтылатын әңгімелер, сондай-ақ скрипкамен орындалатын рельс сияқты би музыкасы еді. Олардың көптегені 19 ғасырда Фрэнсис Джеймс Чайлд жинаған танымал Child Ballads-тың нұсқалары. "Cumberland Gap" биі әуені "Bonnie George Campbell" шотланд балладасына қосатын әуеннен шыққан болуы мүмкін. Музыка зерттеушісі Сесил Шарптың сөзіне сәйкес, Аппалачи балладалары, оның ішінде олардың әуендері, көбінесе "Англияның солтүстігіне немесе Шотландияның таулы аймақтарына қарағанда, төмендіктеріне жақын еді, себебі олар [адамдар] бастапқыда осы елден көшіп келген". Аппалачи әуендері гаэль тілінде сөйлейтін таулықтардың әуендеріне қарағанда ағылшын халық әуендерімен көбірек байланысты.

Скрипкалық күйлер

Бірнеше Аппалачи скрипка күйлерінің бастауы Ирландия мен Шотландияның гэль тілінде сөйлейтін аймақтарында, мысалы, "Ледер Бритчес" күйі "Лорд Макдональдтың ролигіне" негізделген. Бұл күйлер тікелей гэль аймақтарынан емес, XVIII ғасырда Британ империясының барлық аймақтарында кең таралған баспа нұсқалары арқылы Аппалачияға келген болуы мүмкін. 18-ғасыр шотланд скрипкашысы Нил Гоудың стилі, қуатты және ырғақты, қысқа садақпен тартылатын әдісі, Аппалачи скрипка өнерінің негізі болды делінеді.

Дін музыкасы

Британдық иммигранттар сонымен қатар, "жолдарды айту" немесе "шақыру" деп аталатын шіркеу әнін әкелді, онда бір адам псалм немесе ән жолын орындайды, ал қауымның қалғаны жауап береді. Бұл қауымдық ән айту түрі, бір кезде колониялық Американың барлық аймақтарында кең таралған, қазір көбінесе Оңтүстік-Батыс Вирджинияның, Оңтүстік Батыс Вирджинияның және Шығыс Кентуккидің таулы аймақтарындағы Ескі Регулярлық баптист шіркеулерімен ғана шектеледі.

Африкалық американдықтар

Сесил Шарп ақ баллада орындаушылары арасындағы "мелодияның белгілі бір ноталарында, әдетте ең әлсіз үн акценттерінде ерікті түрде тоқталу" тәжірибесін сипаттады, осы ерекшеліктің Африкада, афроамерикалықтар мен Батыс Африкада кең таралғанын білмеді. Ертедегі Аппалачияда қара және ақ скрипкашылар әндермен алмасып, ырғақтары мен үйлесімдеріне бір-бірінің әсерін тигізді. Олар Аппалачи музыкасына гармониялық (үшінші және жетінші "көк" ноталар, сонымен қатар жылжитын дыбыстар) пен сөздік шеберлікті әкелді. Док Боггс және Хобарт Смит сияқты көптеген ерте Аппалачи музыканттары ХХ ғасырдың басында қара музыканттардың өнер көрсетуін көрудің үлкен әсерін еске алды. Док Боггс, Док Картер және Док Уотсон олардың өнерлерінде афроамерикалық блюз элементтері болғандықтан "ақ блюз" музыканттары деп сипатталды.

Кейінгі дамуы

Солтүстік Америкада жазылған балладалардан тұратын «Жаңа әлем» балладалары дәстүрі, Аппалачи музыкасының дамуына Ескі әлем дәстүрімен бірдей ықпал етті. Жаңа әлем балладалары көбінесе сол күнгі жаңа оқиғаларды бейнелеу үшін жазылып, жиі жарияланған парақтар түрінде таратылды. Техас Гладден сияқты көптеген баллада орындаушылары «Жоғары жалғыздық дыбысы» деп аталатын, өткір, мұрынды дауыс тембрын, көбінесе есептелмеген ырғақпен және аралықтары бар (яғни пентатоникалық) гаммаларды пайдаланды. Бұл стильдің қашан және қалай қалыптасқаны белгісіз. 19 ғасырдың соңында гитара, мандолина және автогарп сияқты аспаптар пошта арқылы тапсырылатын каталогтардың арқасында Аппалачиде танымал болды. Бұл аспаптар банджо мен скрипкаларға қосылып, алғашқы аспаптар тобын құрады. Олар музыканттардың қолдарымен немесе саусақпен аспаптың рифтерін тартып ойнау арқылы дыбыс шығарады. Бұл аспаптар барабанның орнына соқпалы дыбыстарды жасау үшін қолданылады. Аппалачи музыкасында ыдыс басқа да танымал аспап. «Құрт» деп те аталатын (немесе басқа елдерде «газ багы басқасы» немесе «кір жуғыш машина басқасы»), ол әдетте металл жуу ыдысынан, таяқтан және кемінде бір, бірақ көбінесе төрт немесе одан да көп ішектерден жасалады. Басқа құлақтар да болуы мүмкін. Ыдыс басқа Аппалачидегі афроамерикандық қауымдастықтарда пайда болып, кейіннен ақ аспаптар тобында қолданыла бастады.

Далалық жұмыс

ХХ ғасырдың басында Аппалачи тауының тұрғындары сақтап қалған және дамытқан бай музыкалық мұраны, әсіресе халық әндерін жазуға бағытталған кең ауқымды қозғалыс пайда болды. Бұл музыка жазбада болған жоқ; әндер ауызша беріліп, көбінесе отбасылар ішінде, ұрпақтан ұрпаққа жеткізілді. Аппалачи музыкасын жазу бойынша далалық зерттеулер (алғашқыда музыкалық нотациямен, кейіннен жазғыш құралдармен) түрлі ғалымдар тарапынан жүзеге асырылды. Аппалачи балладаларын жинаған алғашқылардың бірі Кентуккиде туған Джон Джейкоб Найлс (1892–1980) болды, ол 1907 жылдан бастап отбасылық өмір, әлеуметтік орта және жұмыс барысында үйренген балладаларды жазып алды. Плагиат қорқынышы және сол кездегі аймақта белсенді болған басқа коллекционерлерді еліктемеу үшін Найлс 1960 жылға дейін өзінің алғашқы 110 балладасын «Джон Джейкоб Найлстің баллада кітабында» жариялады. Баллада кітабындағы картаға сәйкес, Найлстың жинаған аймағы Тазевелл, Вирджиниямен шектелген; оңтүстікке қарай Бун және Салуда, Солтүстік Каролина, сондай-ақ Гринвилл, Оңтүстік Каролина; батысқа – Чикамауга, Джорджия; солтүстікке – Чаттануга және Дейтон, Теннесси арқылы Сомерсет, Кентукки; солтүстік-батысқа – Бардстаун, Франкфурт және Лексингтон, Кентукки; шығысқа – Батыс Вирджиния шекарасына дейін және Тазевеллге дейін созылды, осылайша Смокис, Камберленд платосы, Жоғарғы Теннесси аңғары және Лоукаут тау аймағы қамтылды. 1916 жылдың мамыр айында сопрано Лорайн Уайман және оның пианист әріптесі Говард Броквей Кентуккидің шығысындағы Аппалачи тауларына барып, халық әндерін жинау үшін 300 мильдік қашықтықты жаяу жүріп өтті. Олар жинаған әндерін Нью-Йоркке алып оралды, онда қалалық тыңдарманға дәстүрлі халық әндерін орындау бойынша сәтті жұмыстарын жалғастырды. Уайман мен Броквейден кейін бір айдай өткен соң, британдық фольклоршылар Сесил Шарп пен Мод Карпелз Оңтүстік Аппалачи аймағын аралап, Солтүстік Каролинадағы Ыстық бұлақтар, Теннессидегі Флаг-Понд, Кентуккидегі Харлан және Батыс Вирджиниядағы Гринбриер округі сияқты жерлерге, сондай-ақ Берея колледжі мен Кентуккидегі Хиндман қоныстану мектебі және Гатлинбургтегі Пи Бета Фи қоныстану мектебі сияқты білім ошақтарына сапар шекті. Олар үш жаз бойы (1916–1918 жж.) зерттеулер жүргізіп, аймақтағы 200-ден астам «Ескі әлем» балладаларын жинады, олардың көпшілігі Британ аралдарындағы нұсқаларынан көп өзгешелік танытпады. Апалачиядағы алғашқы зерттеулерінен кейін Шарп пен Карпелс «Оңтүстік Аппалачиядан ағылшын халық әндері» атты еңбегін жариялады. Шарп пен Карпелс Апалачияда тапқан балладалардың арасында «Эльфин рыцарі» және «Томас мырза мен Әдемі Эллинор» сияқты ортағасырлық тақырыбы бар әндер, сондай-ақ «Меркелі қалашықта» және «Жас Бейчан» сияқты теңізшілік және оқиғалы әндер болды. Олар «Барбара Алленнің» 16 нұсқасын және «Даймонның сүйіктісі» (Апалачияда көбінесе «Үй балташысы» деп аталады) 22 нұсқасын жазды. Шарп пен Карпельс жүргізген жұмыс көптеген фольклоршылар күдіктенгенін растады – Аппалачи тауларының шалғай аңғарлары мен ойыстары музыканың ескі түрлерінің мол қоймасы екенін көрсетті. ХХ ғасырдың соңында Жан Ричи, Техас Гладден, Нимрод Уоркман, Фрэнк Проффитт және Хортон Баркер сияқты көптеген орындаушылар ауызша дәстүрде үйренген дәстүрлі әндер мен балладаларды жаздырып алды.

Коммерциялық жазбалар

Халықтық музыканы зерттеу жұмысы гүлденгеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, коммерциялық жазу индустриясы дамып, Аппалачи музыкасын көпшілікке тарату үшін жазу пайдалы кәсіпке айналды. 1923 жылы OKeh Records компаниясының талант іздеушісі Ральф Пир Атланта қаласында (Джорджия штаты) Аппалачи аймағының музыканттары үшін алғашқы жазу сессияларын өткізді. Осы сессияларда Fiddlin' John Carson, Солтүстік Джорджиядан шыққан скрипкада ойнаудың чемпионы жазылды. Аппалачи музыканттары Ньюпорт фольклорлық фестивалінен бастап, Чикаго және Берклидегі Калифорния университеттеріндегі фольклорлық фестивальдарға тұрақты қатысушыларға айналды. Коэннің "High Lonesome Sound" сияқты фильмдері, Кентукки банжошысы және баллада орындаушысы Роско Холкомб туралы, әуесқойларға Аппалачи музыканттарының өнер көрсетуін көрудің қандай екенін сезінуге көмектесті.

Көмір өндіру және наразылық музыкасы

Үлкен көлемдегі көмір өндіру 19 ғасырдың соңында Аппалачияға келді және кішігірім шаруа қожалықтарын тастап, көмір өндіру қалаларында жалақымен жұмыс істеуді таңдаған адамдардың өмірінде күрт өзгерістерге әкелді. Аппалачияда еуропалықтар келгеннен бері қалыптасқан ежелгі баллада дәстүрі, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы кенші қалаларында жиі кездесетін төмен жалақы, кен апаттары және ереуілдер сияқты әлеуметтік мәселелерге оңай бейімделді. Аппалачиядағы кен өндірісімен байланысты алғашқы әндердің бірі – «Coal Creek March», оған 1891 жылғы Теннесси штатының Андерсон округіндегі Coal Creek соғысы ықпал еткен. 1914 жылы Батыс Вирджиниядағы кеншілер арасындағы еңбек дауы мен 1931 жылғы Кентуккидегі Харлан округіндегі соғыс Ральф Чаплиннің «Solidarity Forever» және Флоренс Ристің «Which Side Are You On?» сияқты әндерді тудырды. Джордж Корсон 1940 жылы Конгресс кітапханасы үшін кеншілердің әндерін жазды. Аппалачия кен өндірісінің ең коммерциялық сәтті әні – Мерл Трэвистің «Sixteen Tons», оны Теннесси Эрни Форд, Джонни Кэш және басқа да ондаған артистер орындаған. Басқа да танымал көмір өндіруші әндерге Жан Ричидің «The L&N Don't Stop Here Anymore», Сара Оган Гуннингтің «Come All You Coal Miners» және Хейзел Дикенстің «Clay County Miner» әндері жатады. Классикалық орындаулары мен заманауи каверлері Джек Райттың 2007 жылғы «Music of Coal» жинақ альбомына енген. 1990 жылы таудың жоғарғы бөлігін алып тастау (Mountain Top Removal - MTR) деп аталатын жаңа кен өндіру әдісі қолданыла бастады. Бұл Аппалачияда тұратын көптеген адамдарды ренжітті, себебі олар тауларды қасиетті орындар деп есептеді және олардың Құдайдың сыйы екеніне сенеді. Кейбір адамдар бұл сезімдерін музыка арқылы білдірді. Мысалдарға Тодд Бердждің «What Would Moses Climb», Донна Прайс пен Грег Тредуэйдің «The Mountains of Home», Жан Ричидің «Now Is the Cool of the Day», Ширли Стюарт Бернстің «Leave Those Mountains Down» және Rising Appalachia-ның «Scale Down» әндерін жатқызуға болады. Көптеген әндерде а капелла және струнный аспаптардың дыбысы қолданылып, оларға дәстүрлі атмосфера сыйлады.

Контри музыкасы

1927 жылғы Бристоль сессиясы "Кантри музыкасының Ұлы Жарлысы" деп аталды, себебі кейбір музыка тарихшылары оны қазіргі заманғы кантри музыкасының бастауы деп есептейді. Картер отбасы сияқты музыканттардың танымалдылығы, олар алғаш рет осы сессияларда жазба жасады, индустрия басшыларына "тау" немесе "hillbilly" музыкасына сұраныс бар екенін көрсетті. Аппалачиядағы 1920 жылдарға тән басқа да ықпалды жазба сессиялары – Джонсон-Сити және Ноксвилл сессиялары болды. Ертедегі жазылған кантри музыкасы (яғни 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басы) көбінесе скрипка мен банджода орындалатын музыкадан және Аппалачи тамырларын көрсететін струнный ансамбль форматынан тұратын. 1940 жылға қарай кантри музыкасының орталығы Гранд Оле Опридің сәттілігіне байланысты Нешвиллге көшті. Кейінгі онжылдықтарда кантри музыка индустриясы кең танылуға ұмтылғанда, музыканттар мен индустрия басшылары жанрдың Аппалачимен байланысын әлсіретуге тырысты, ең алдымен "hillbilly" музыкасы терминін "кантри" терминімен алмастырды. 1980 жылдардың соңында Долли Партон, Рикки Скаггс және Дуайт Йоакам сияқты әртістер кантри музыкасына дәстүрлі Аппалачи әсерлерін қайта әкелуге көмектесті. Музыканың тууы көбінесе Билл Монро мен оның "Blue Grass Boys" тобына байланысты. Блюграсс музыкасының ерекше белгісі – үш саусақпен банджоны жылдам тарту стилі Монроның банджошысы, Солтүстік Каролинада туған Эрл Скруггспен әзірленді. Кейіннен "Flatt and Scruggs and the Foggy Mountain Boys" тобының құрамында Скруггс "Foggy Mountain Breakdown" атты ең танымал блюграсс инструменталдық шығарманың авторы болды. Блюграсс Аппалачиядағы Стэнли бауырлары, Осборн бауырлары және Джимми Мартин сияқты көптеген музыканттар арасында жылдам танымал болды. Ол аймақтың ішіндегі және сыртындағы түрлі музыкалық формалардың ықпалына ұшыраса да (Монроның өзі Батыс Кентуккиден шыққан), көбінесе Аппалачиямен байланысты және Аппалачи халықтық фестивальдерінде ескі және дәстүрлі музыкамен бірге орындалады. Аппалачи халық әндерін орындаған Боб Дилан Роско Холкомбты "ең жақсылардың бірі" деп санады, ал гитарист Эрик Клэптон оны өзінің сүйікті кантри музыканты деп атады.

Классикалық музыка

Классикалық композиторлар Ламар Стрингфилд және Курт Вейл өз композицияларында Аппалач халық музыкасын қолданды. 1924 жылдан бері үздіксіз өткізіліп келе жатқан Union Grove, Солтүстік Каролинадағы фестиваль жыл сайын Еске алу күніне орайластырылады. 1928 жылы Аппалачи музыканты және коллекционер Баском Ламар Лансфорд, Солтүстік Каролина тауларының тумасы, банджо ойнаушы және скрипкашы, тамыздың бірінші демалыс күндері жыл сайын Солтүстік Каролинаның Ашвилл қаласында өткізілетін Тау биі және халық фестивалін ұйымдастырды. Тағы бір фестиваль Батыс Вирджиния штатының Клифтоп қаласында өтеді. Бұл фестиваль аутентикалық ескі заманғы струнды музыкалық топтарды, сондай-ақ дәстүрлі жалпақ аяқ биін және шаршы биін сақтауға арналған. Онда жарыстар, қойылымдар мен семинарлар өтеді. Дәстүрлі ескі заман музыкасы, жалпақ аяқпен билеу, сондай-ақ блюграсс музыкасы үшін тағы бір танымал фестиваль - Теннесси алқабындағы ескі заман скрипкашыларының конгресі, жыл сайын қазан айының бірінші демалыс күндері Афинада (Алабама штаты) өткізіледі. Солтүстік Каролина штатының Маунт-Эйри қаласында Маунт-Эйри скрипкашылар конгресі жыл сайын маусымның бірінші демалыс күндері өткізіледі. Блафф тау фестивалі Солтүстік Каролина штатының Хот-Спрингс қаласында жыл сайын маусым айында бірінші жұмадан кейінгі екінші сенбіде өткізіледі. Бұл фестивальде ескі заман, блюграсс және дәстүрлі баладалық музыка, сондай-ақ командалық тосқауыл және жеке жалпақ аяқ биі көрсетіледі. Басқа да жыл сайынғы фестивальдарға Солтүстік Каролинаның Каллоухи қаласындағы Батыс Каролина университетінде Тау мұрасы күні және Берея колледжінде дәстүрлі музыка мерекесі кіреді, екеуі де алғаш рет 1970 жылдары өткізілген. Тағы бір маңызды фестиваль - Апалачия мұражайының Теннесси күзгі үйге оралуы. Ол жыл сайын Клинтон қаласында, Теннесси штатында, музей аумағында өткізіледі. White Top Folk Festival 1930 жылдары кең таралған фестиваль болатын. Джон Пауэлл осы фестивальді құруға және ұйымдастыруға көмектесті. Музыканттар жүлделер үшін жарысты. Бұл фестиваль халыққа танымал болды, өйткені ол фольклорлық зерттеушілерді, музыкологтарды және журналистерді қызықтырды. Үшінші жылы фестивальге 12000-нан астам адам келді. 1939 жылы ұйымдастырушылар арасындағы проблемалар мен ақшасы жоқ адамдарға жаман қарау салдарынан фестиваль тоқтатылды. Күзгі фестиваль мен шошқа пісіруді Аппалачиан тауларының музыка қауымдастығы (AHMA) ескі Аппалач музыкасын сақтау мақсатымен ұйымдастырды. Фестиваль билеттерінің бағасы төмен болды (6 доллар). Фестивальге негізінен Батыс Вирджиния тұрғындары келді, сонымен қатар Огайо, Мэриленд, Алабама және Вирджиниядан да адамдар қатысты. Фестивальге Принстон қаласынан Country Charm және Country Pride, ал Блюфилд пен Принстоннан Gospel Grass сияқты топтар қатысты. Бұл фестиваль соңғы рет 2013 жылы өткізілді.

Музыкалық лейблдер

Тағы бір танымал коммерциялық жазбалар лейблі Чикагодағы Flying Fish лейблі болды. 1970 жылы олардың Батыс Вирджиниядан шыққан музыканттардың 3 альбомы болды. Олар Critton Hollow String Band тобымен жұмыс істеді. Бұл топ Морган округінде, W. V. орналасқан. Олар өз музыкаларын жазу үшін көп еңбек етті және жаңа ән шығармаса да, Ола Белл Рид жазған "Possum Up a Gum Stump", "Ragged But Right", "High On a Mountain" сияқты әндердің кавер-нұсқаларын жасады.