Кіріспе

Кино өндірісінің әдісі

Студиялық жүйе – фильмдердің өндірісі мен таралуын бірнеше ірі киностудиялар бақылайтын кино түсіру әдісі. Көбінесе ол Голливудтың алтын ғасырының алғашқы жылдарында (1927 жылдан бастап – дыбысты киноның енгізілуі, 1948 жылға дейін – студиялық жүйенің құлдырауының басталуы) Голливуд киностудияларына қатысты қолданылады. Осы кезеңде студиялар көбінесе ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша шығармашылық қызметкерлерді жұмысқа алып, өздерінің кино түсіру алаңдарында фильмдер түсірді және тік интеграция арқылы көрсетілімді бақылады, яғни дистрибьюторлар мен көрсетілім пункттеріне меншік құқығын немесе тиімді бақылауды жүзеге асырып, блок-букинг сияқты манипулятивтік брондау техникаларын пайдаланып фильмдердің қосымша сатылуын қамтамасыз етті. «Алтын ғасыр» деп аталатын кезеңде сегіз компания Голливуд студиялық жүйесін қалыптастырған ірі студияларды құрады. Осы сегіз компанияның бесеуі – түпнұсқалық «Үлкен Бес» деп аталған толық интеграцияланған конгломераттар болатын. Олар өндірістік студия, тарату бөлімі және үлкен театрлар желісіне иелік етті, сондай-ақ актерлермен және кино жасаушылармен келісімшарт жасады: Metro Goldwyn Mayer (Американың ең ірі театрлар желісіне ие болған Loews Incorporated компаниясына тиесілі), Paramount Pictures, Warner Bros., 20th Century Fox (кейіннен Disney компаниясы сатып алғаннан кейін «20th Century Studios» деп аталды, бұл «Үлкен Бес» аталымын қайта жаңғыртты) және RKO Radio Pictures. Осы уақытта «Кіші Үш» ірі екінші дәрежелі компаниялардың екеуі (Columbia Pictures және Universal Pictures) да ұқсас құрылымға ие болды, бірақ олардың театрлар желісі шағын болды. Ал үшіншісі (United Artists) аз ғана театрларға ие болды және басқарушы серіктестік тобының мүшелеріне тиесілі екі өндірістік нысанды пайдалануға мүмкіндік алды, бірақ ол негізінен тәуелсіз өндірістерді қаржыландыратын және олардың фильмдерін шығаратын қолдаушы дистрибьютор ретінде жұмыс істеді. Студиялық жүйе 1948 жылы Жоғарғы Соттың монополияға қарсы заң бойынша шешімімен сынға алынды, ол өндірісті таратудан және көрсетілімнен бөлуге тырысты және осындай практикаларды тоқтатты, осылайша студиялық жүйенің аяқталуын жеделдетті. 1954 жылға қарай, теледидар көрермендер назары үшін бәсекелесіп, ірі өндірістік студия мен театрлар желісі арасындағы соңғы операциялық байланыс үзілген кезде студиялық жүйенің тарихи дәуірі аяқталды.

Мұрағат

Голливудтық монополияға қарсы іс, яғни Paramount антимонополиялық ісі – Тәуелсіз киноөндірушілер қоғамының зерттеу архивінен алынған толық тарих.