Жан де Оффевиль: Француз физигі және өнертабысшысы
Jean de Hautefeuille
Жан де Офёй – француз физигі, өнертапқыш, аббат. 1647-1724 ж. өмір сүрген. Италия мен Англияда саяхаттаған, Буйон Герцогинясының қолдауымен рухани қызметкер болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жан де Отефюй (Jean de Hautefeuille, 20 наурыз 1647 - 18 қазан 1724) - француз аббаты, физик және ойлап табушы.
Jean de Hautefeuille (ʒɑ̃ də otfœj, 20 March 1647 – 18 October 1724) was a French abbé, physicist and inventor.
Өмірбаян
Хаутфеюль Франциядағы Орлеан қаласында дүниеге келген. Жас кезінде оның тәжірибелік ізденістері Мари Энн Манчини, Буйон герцогинясының назарына ілігіп, ол оның қамқоршысы болды және оны өзінің төңірегіне жақын жіберді. Осылайша ол Италия мен Англияға саяхаттау мүмкіндігіне ие болды. Герцогиняның қолдауы арқасында ол Рим-католик шіркеуінің дін қызметкері болып бекітілді. Дегенмен, оның құштарлығы діни мәселелерге емес, ғылымға, әсіресе инженерлік жобалау саласына еді. Гаутфеюльдің ең маңызды жетістіктерінің бірі – сағатты басқару үшін маятник орнына серпімді спираль және теңгерім дөңгелегін пайдалану туралы ұсынысы болды. 1670 жылдары ол Роберт Гукпен бірге басымдыққа таласқан Кристиан Гюйгенспен дауға түсті. Бүгінде Гюйгенс осы өнертабыстың авторы деп есептеледі, өйткені ол оны жетілдіріп, алғашқы сағат оның басшылығымен жасалды. Гаутфеюль акустика саласында да зерттеулер жүргізіп, дауыс күшейткіш мүйіздердің (speaking trumpets) әрекетін зерттеді, сондай-ақ 1718 жылы Бордо академиясы жүлде берген эхоның себебі туралы эссе жазды. Ол линзаларды жетілдіріп, ұңғылы ұнтақтың жарылғыш күші арқылы су көтеру әдісін ұсынды. Ол сондай-ақ толқындар құбылысына қызығушылық танытып, оларды тіркеуге арналған талассометр деп аталатын құралды ойлап тапты. Зеректі деп есептелгенімен, Гаутфеюль өзінің өнертабыстарын сирек аяқтап, идеяларын мерзімінен бұрын жариялап, кейін жаңа ізденістерге көшуге бейім болды. Париж Ғылым академиясы оның көптеген жаңалықтарының құндылығын және пайдалылығын мойындады, бірақ оны мүше етіп сайлау құрметін бермеді. Алайда ол 1687 жылы Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол түрлі тақырыптар бойынша көптеген мақалалардың авторы болды.
Hautefeuille was born in Orléans, France. While still young, his experimental activities came to the attention of Marie Anne Mancini, Duchesse de Bouillon, who became his patroness and brought him into her entourage. In this way, he was able to travel through Italy and England. Through the Duchess' patronage, he came to be ordained as a priest of the Roman Catholic Church. His passion, however, was for the sciences rather than religious matters, and he focused on the field of engineering design. One of Hautefeuille's most important achievements was his proposal to use a spiral spring with a balance wheel in place of a pendulum to control a clock. In the 1670s, he was involved in a dispute with Christiaan Huygens, who along with Robert Hooke claimed priority. Huygens is today generally credited with the invention as he managed to perfect it and the first watch using one was made under his direction. Hautefeuille also conducted investigations in acoustics, investigating the action of speaking trumpets, and wrote an essay on the cause of echoes which was awarded a prize by the Academy of Bordeaux in 1718. He also made improvements in lenses, and suggested a method of raising water using the explosive action of gunpowder. He was also interested in the phenomenon of the tides, and invented an instrument called a thalassometer to register them. Though considered intelligent, Hautefeuille rarely perfected his inventions, and was inclined to prematurely publish ideas and then abandon them in favour of new pursuits. The Paris Academy of Sciences attested the value and usefulness of many of his discoveries, but it never conferred on him the honour of electing him as a member. He was however elected a Fellow of the Royal Society of London in 1687. He was the author of a number of essays on a variety of subjects.