Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шака 1299 жылдан 1300 жылға дейін Болгарияның патшасы болды. Ол Моңғол көшбасшысы Ноғай ханның Алак есімді әйелінен туған ұлы. 1285 жылдан кейін Шака Георгий Тертер I Болгарияның Елена есімді қызымен үйленді. 1290-шы жылдардың аяғында Шака әкесі Ноғайды Алтын Орданың заңды ханы Тоқтаға қарсы соғыста қолдады. Тоқта 1299 жылы Ноғайды жеңіп, өлтірді. Шака өзінің жақтастарын Болгарияға бастап келді, Иван II регенттігін бас қаладан қашуға мәжбүр етіп, 1299 жылы Тарновода билеуші ретінде өзін орнатты. Ол Болгарияның императоры ретінде билік еткені немесе әйелінің інісі Теодор Светославтан жоғары билік құрғаны әлі толық белгісіз. Болгар тарихнамасында ол Болгарияның билеушісі ретінде танылады. Шака жаңа билік орнынан ұзақ уақыттан бері қуанбады, өйткені Тоқтаның әскері оның соңынан Болгарияға кіріп, Тарновоны қоршады. Шаканың билікке ие болуына көмектескен Теодор Светослав 1300 жылы Шаканы тақтан түсіріп, түрмеде өлімге кестіру жоспарын жасады. Оның басын Тоқтаға жіберді, бұл Теодор Светославтың Болгарияның жаңа императоры ретінде бекітілуіне әкелді. Теодор Светославтың ынтымақтастығы Болгария ісіне монғолдардың араласуын тоқтатуға септігін тигізген сияқты.
Chaka reigned as tsar of Bulgaria from 1299 to 1300. He was the son of the Mongol leader Nogai Khan by a wife named Alaka. Sometime after 1285 Chaka married a daughter of George Terter I of Bulgaria, named Elena. In the late 1290s, Chaka supported his father Nogai in a war against the legitimate khan of the Golden Horde, Toqta. Toqta defeated and killed Nogai in 1299. Chaka had led his supporters into Bulgaria, intimidated the regency for Ivan II into fleeing the capital, and imposed himself as ruler in Tărnovo in 1299. It is not completely certain whether he reigned as Emperor of Bulgaria or simply acted as the overlord of his brother in law Theodore Svetoslav. He is accepted as a ruler of Bulgaria by Bulgarian historiography. Chaka did not long enjoy his new position of power, as the armies of Toqta followed him into Bulgaria and besieged Tărnovo. Theodore Svetoslav, who had been instrumental in Chaka's seizure of power, organized a plot in which Chaka was deposed and strangled in prison in 1300. His head was sent to Toqta, which in turn secured Theodore Svetoslav's position as the new emperor of Bulgaria. It seems that Theodore Svetoslav's cooperation contributed to the withdrawal of Mongol interference in Bulgaria.
Отбасы
Шаканың Болгарияның Георг I-нің қызы Еленадан балалары болғаны белгісіз. Оның кем дегенде бір ұлы, Қара Кішік болған, ол, мүмкін, бір әйелден туған. Қара Кішік 1301 жылдан кейін Ноғай Ордасының бір бөлігіне жетекшілік етті. Шака қайтыс болғаннан кейін, Қара Кішік 3000 татар аттысымен бірге Ордадан қашып, Видиннің Шишманға қызмет етуге ұсыныс жасады.
It is not known if Chaka had children from Elena, the daughter of George I of Bulgaria. He had at least one son, Kara Küçük, likely from a concubine. Kara Küçük led a fragment of the Nogai Horde until sometime after 1301. After the death of Chaka, Kara Küçük fled the Horde with 3000 Tatar horsemen and
offered to take service with Shishman of Vidin.