Кіріспе

Ұлыбритания үкіметі бағдарламасы

1980 жылы Ұлыбританияда консервативтік үкімет «Қосалқы орындар» бағдарламасын құрды. Осы бағдарламаға жататын балаларға жеңілдікпен немесе тегін оқу орындары берілді, бұл оқуға қабылдау емтиханының нәтижелеріне негізделді (оқу ақысының мөлшері отбасының жылдық табысына байланысты есептелді). Бағдарламаны алғаш рет Бристольдегі Клифтон колледжі енгізді, ал алғашқы оқушылар 1981 жылы оқуын бастады. Әр мектепте ұсынылған орын саны әртүрлі болды: Чартерхаус және Стоу сияқты жекеменшік мектептерде оқушылардың 2% азы ғана осы бағдарлама бойынша оқыды, ал Батли грамматикалық мектебі мен жаңадан тәуелсіздік алған Висбеч грамматикалық мектебі (Англиядағы ең көне мектептердің бірі) жыл сайын қабылдайтын оқушылардың шамамен жартысы осы бағдарлама арқылы оқыды. 1985 жылға қарай бағдарлама жылына 6000-ға жуық студентке қызмет етті. Бұл бағдарлама 1945-1976 жылдар аралығында жұмыс істеген тікелей гранттық гимназиялардың әсерін қайталады. 1981-1997 жылдар аралығында шамамен 80 000 бала бағдарламаға қатысып, оның жалпы құны 800 миллион фунт стерлингтен асты. 1981 жылы 4185 оқушыға көмек көрсетілді. 1997 жылға қарай бағдарламаға 34 000 оқушы мен 355 мектеп қатысты. Бұл практиканы элиталық және мемлекеттік қаражатты ысырап ету деп сынап, Тони Блэрдің лейбористік үкіметі 1997 жылы сайланғаннан кейін «Қосалқы орындар» бағдарламасын жойды. Үкімет бұл қаражатты мемлекеттік балабақшалардағы сыныптардың санын азайтуға жұмсайтынын хабарлады. Дегенмен, бұрыннан көмек алып оқып жатқан балалар білім алудың сол кезеңін аяқтауға рұқсат етілді. Кейбір сарапшылардың пікірінше, бағдарламаны жою нәтижесінде жекеменшік мектептерде білім алатын оқушылардың әлеуметтік құрамы өзгерді. Басқалары, «таңдалған балалардың 10 пайызынан кемінің әкесі жұмысшы мамандықта еңбек етсе, 50 пайызы мұғалімдер сияқты қызмет саласында жұмыс істейді. Жалғыз ата-анасы бар отбасылардан шыққан балалардың саны ең көп болғанымен, басқа да әлеуметтік жағдайы нашар топтар, атап айтқанда жұмыссыз және қара және азиялық отбасылар жеткіліксіз өкілдік етілген» дейді.

Мұра

Кейбір тәуелсіз мектептер, олардың көпшілігі қайырымдылық мәртебесіне ие, стипендиялар беру арқылы нашар отбасылардан келген оқушыларды қабылдауға маңызды қаржы жұмсайды. Көптеген зерттеулер "Көмектесу схемасы" бағдарламасының тарихын зерттеді. Олардың арасында Саттон Траст есебі де бар.