Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз теңіз әміршісі (1884–1963)
French Navy admiral (1884 1963)
Жан Деку (5 мамыр 1884 – 21 қазан 1963) – француз теңіз әміршісі, 1940 жылдың шілдесінен 1945 жылдың 9 наурызына дейін Виши француз үкіметін өкілдік етіп, Француз Индокитайының генерал-губернаторы болды.
Jean Decoux (5 May 1884 – 21 October 1963) was a French Navy admiral who was the Governor General of French Indochina from July 1940 to 9 March 1945, representing the Vichy French government.
Ерте өмір және теңізшілік мансап
Деку Бордода туған, Жоғарғы Савойядан шыққан отбасының үш баласының бірі. 1901 жылы, шамамен 16 жасында, ол École navale-ге қабылданды. 1903 жылы екінші сынып оқырманы, келесі жылы бірінші сынып оқырманы, 1906 жылы желілік лейтенант (кіші лейтенант), 1913 жылы корвет капитаны (лейтенант-коммандер), 1923 жылы фрегат капитаны (коммандер), 1929 жылы желілік капитан және 1935 жылы контр-адмирал (бір жұлдызды контр-адмирал) шеніне көтерілді. 1938 жылы Тулон қорғаныс секторының командирі болып тағайындалды және вице-адмирал (екі жұлдызды контр-адмирал) шеніне өкізді.
Decoux was born in Bordeaux, one of three children of a family originally from Upper Savoy. In 1901, at about 16, he entered the École navale. He was promoted to aspirant second class in 1903, to aspirant first class the following year, ship of the line ensign (sub lieutenant) in 1906, ship of the line lieutenant (lieutenant) in 1913, corvette captain (lieutenant commander) in 1920, frigate captain (commander) in 1923, ship of the line captain in 1929 and rear admiral (one star rear admiral) in 1935. He was appointed commander of the defence sector at Toulon in 1938 and promoted to vice admiral (two star rear admiral).
Француздық Индокитай
1939 жылдың 13 қаңтарында Декку президент Альберт Лебрунның Қашық Шығыстағы Әскери-теңіз күштерінің Бас қолбасшысы болып тағайындалды. Ол 12 мамырда эскадрон вице-адмиралы (вице-адмирал) шенімен жаңа тағайындалуын қабылдады. 1939 жылдың 15 маусымында Оңтүстік Қытай теңізінде оқу-жаттығу кезінде француз теңіз суасты кемесі «Феникс» барлық экипажымен бірге суға батып кеткен кезде, ол жеңіл крейсер «Ламотт Пике» кемесіне «L'Espoir» суасты кемесімен бірге іздеу жұмыстарына қосылу үшін теңізге шығуға бұйрық берді. 16 маусымда ол іздеуді жеке басқару үшін «L'Espoir» кемесіне өтті, ал сол күні кешке «Феникс» суастында табылды. 1940 жылдың 25 маусымынан бастап ол генерал Жорж Катрудың орнын басып, Виши Франциясының Индокитайдағы уақытша генерал-губернаторы болып қызмет етті. Оның лауазымы сол жылдың 29 тамызында бекітілді. Алдыңғысы сияқты, Декку бастапқыда Осі державаларына қарсы күресті жалғастыруды қалаған, бірақ оның шағын қарулы күштерінің жапондықтарға тең емес екенін түсінгеннен кейін Петан режиміне адалдық ант берді. Декку тамыздың басында жапондықтардан Тонкин (кейін Вьетнам) арқылы әскерлерді өткізуге және одақтастардың Қытайға жабдықтау жолдарын кесуге рұқсат беру туралы талаптар алды. Декку Вишидегі басшыларынан көмек сұрады, бірақ көмек келмеген соң, ол 1940 жылдың 20 қыркүйегінде Хайфон портын жапондықтарға ашатын және оларға аймақта әскер орналастыру құқығын беретін келісімге қол қойды. Декку француз отаршылары мен вьетнамдықтар арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға тырысты. Ол француздықтарға қарағанда екі есе көп вьетнамдық мүшелері бар Ұлы Федералдық Кеңес құрды және француз шенеуніктерімен тең жалақымен мемлекеттік қызметке вьетнамдықтарды тағайындады. Индокитай Федералдық Кеңесі, тек индокитайлықтардан құралған, ал кейіннен Ұлы Федералдық Кеңес, Декку Индокитай федералды санасын элитаның көтерілуімен бірге дамыту үшін құру қажет деп ойлаған ресми құрылымдар болды. Федералдық Кеңес заң шығарушы немесе атқарушы орган емес, екі нысанында да сайланбаған жергілікті элиталардан тұратын орган болды. Олар шешім қабылдауға көмектесу үшін өз пікірлерін генерал-губернаторға жеткізді және осы элиталар мен билік арасындағы қарым-қатынасты нығайту үшін платформа болды. 1943 жылы GFC IFC-ті 23 француз өкілінен (экономиканың негізгі салаларынан, Деккудың сөзіне сүйенсек, бұл оны көбірек өкілдік етеді) және бес жергілікті мүшеден тұратын құраммен алмастырды, осылайша индокитайлықтардың саны еуропалықтардан басым екенін қамтамасыз етті. Декку мұның жергілікті халықтың ынтымақтастық саясатын қабылдауға қарсылығын жеңілдетеді деп сенді. Сонымен қатар, ол Рузвельттің Индокитайдағы француз егемендігі АҚШ-тың басты мақсаты емес екендігі туралы мәлімдемесінен кейін Индокитай халықтарына ізгі ниет білдіруді қалаған сияқты. Француз отаршылдық билігі бұл саясат туралы BBC хабарлары арқылы білді. Деккудың бірінші әйелі Сюзанна Юмберт 1944 жылы жол апатынан қайтыс болды. Ол Да Латтағы Домен де Мари шіркеуінің монастырында жерленген. Декку галлистер мен масондарға қарсы Вишидің дискриминациялық заңдарын, сондай-ақ Вишидің еврейге қарсы заңнамасын күшіне енгізді, бірақ ол француз отаршылдық режимі мен қоғамға тигізген әсерін сынады. Бір автор Декку 1945 жылғы ашаршылыққа бейжай қарады деп мәлімдейді. Автор Декку үкіметінің вьетнамдық элиталарды шақырып, оларға жақындауына қарамастан, вьетнамдық шаруалар мен кедейлерге көмектесу үшін ештеңе істемегенін айтады. Алайда, мұрағаттық деректер одақтастардың темір жолдарды бомбалауы және жапондықтардың қайықтарды тартып алуы күрішті Кохинхинадан Тонкинге тасымалдауды мүмкін емес еткенін көрсетеді. 1945 жылдың 9 наурызында жапондықтар тікелей үкіметті бақылауға алып, Деккуды қызметтен шеттету арқылы Вьетнам империясын құрды. Қайтарсыздар сотта Декку тұтқынға алынып, үй қамауына алынды. Сол жерде бұрынғы француз коммунистік партизандары оны екі күн бойы азаптап, өлгендей қалдырды. Париждегі Валь-де-Грация әскери госпиталінде емделген ол 1949 жылы барлық айыптан ақталды және бұрынғы шені мен құқықтарына қайта орнатылды. Кейіннен ол «À la barre de l'Indochine» кітабын жазды. 1963 жылы Парижде қайтыс болды және Аннесиде жерленді.
On 13 January 1939, Decoux was appointed Commander in Chief of the Naval Forces in the Far East by President Albert Lebrun. He assumed his new appointment, with the rank of squadron vice admiral (vice admiral), on 12 May. When the French Navy submarine French submarine Phénix sank with the loss of all hands in the South China Sea during a training exercise on 15 June 1939, he ordered the light cruiser French cruiser Lamotte Picquet to put to sea to join the submarine French submarine L'Espoir in searching for her. On 16 June he embarked on L'Espoir to take personal command of the search, and Phénix′s wreck was discovered on the sea bed later that day. From 25 June 1940 he served as interim Vichy French Governor General of Indochina, succeeding General Georges Catroux. His functions were established on 29 August the same year. Like his predecessor, Decoux initially wished to continue the fight against the Axis powers, but he swore allegiance to Pétain's regime after realizing that his meager armed forces were no match for the Japanese. Decoux reportedly received demands from the Japanese in early August for permission to move troops through Tonkin (later Vietnam) in order to build air bases and block Allied supply routes to China. Decoux cabled his Vichy superiors for aid, but when no help was forthcoming, he signed a treaty on 20 September 1940 that opened Haiphong Harbour to the Japanese and gave them the right to station troops in the region. Decoux worked to improve relations between French colonists and the Vietnamese. He established a grand federal council containing twice as many Vietnamese members as Frenchmen and installed Vietnamese in civil service positions with equal pay to that of French officials. The Indochinese Federal Council, which was composed only of Indochinese, and later the Grand Federal Council were the formal structures that Decoux felt he needed to build to develop the Indochinese federal consciousness simultaneously with the elevation of the elite. Rather than a legislative or executive body, the Federal Council in both its forms was a body consisting of non elected indigenous elites. They gave their opinions to the Governor General to assist him in his decision making and served as a forum to strengthen relations between these elites and the authorities. The GFC replaced the IFC in 1943 by introducing 23 French representatives (from the economy's principal sectors, making it, according to Decoux, more representative) and adding five local members, thereby ensuring that the Indochinese presence outnumbered the European. Decoux believed that would reverse the reluctance of the local population to accept the politics of collaboration. In addition, he apparently wished to show goodwill toward the Indochinese peoples after Roosevelt's public statement that maintaining French sovereignty in Indochina was not a principal objective of the United States. The French colonial authorities learnt of the policy through BBC broadcasts. Decoux's first wife, Suzanne Humbert, died in a traffic accident in 1944. She is buried in the Domaine de Marie Church convent in Da Lat. Decoux enforced the discriminatory Vichy laws against Gaullists and Freemasons, as well as the Vichy anti Jewish legislation, but he decried the impact on the French colonial regime and society. One writer claims that Decoux remained unconcerned by the famine of 1945. Over one million Vietnamese died of starvation in the countryside and urban cities and the author asserts that the Decoux government did nothing to help the Vietnamese peasants, farmers, and poor, despite soliciting and courting the Vietnamese elite. However, archival records show that Allied bombardment of railways and the requisitioning of boats by the Japanese made it impossible to transport rice from Cochinchina to Tonkin. On 9 March 1945, the Japanese took direct control of the government and ousted Decoux, establishing the Empire of Vietnam. Arrested, Decoux was tried by Justice High Court and placed under house arrest. There, he was tortured for two days by former French Communist partisans and left for dead. Cared for in the Val de Grâce Military Hospital in Paris, he was declared innocent of all charges in 1949 and restored to his former rank and privileges. He later wrote the book À la barre de l'Indochine. He died in Paris in 1963 and is buried in Annecy.