Француз генералы Антуан Шанзи өмірі мен әскери жолы

Кіріспе

Француз генералы Антуан Эжен Альфред Чанзи (18 наурыз 1823 – 4 қаңтар 1883) – Франко-Пруссия соғысы кезіндегі табыстарымен және Алжирдегі губернаторлық қызметімен танымал француз генералы.

Өмірбаян

Франциядағы Арденн департаментіндегі Нуартта туған, ат әскері офицерінің ұлы, Чанзи Бресттегі теңіз мектебінде білім алған, бірақ артиллерияға оқуға түсті. Кейіннен ол Сент-Сир әскери академиясына оқуға түсіп, 1843 жылы Зуавтар құрамында қызмет атқарды. Ол Алжирде көптеген шайқастарға қатысып, 1848 жылы лейтенант, ал 1851 жылы капитан болды. 1856 жылы батальон шебері болды, екінші Италия Тәуелсіздік соғысында қызмет етті, Маджента мен Солферино шайқастарына қатысты. Ол 1860-61 жылдары Сирия жорығына подполковник ретінде қатысып, 1864 жылы Римде 45-ші полкке қолбасшылық етті. Ол Алжирге бригада генералы болып оралды, арабтар көтерілісін басуға көмектесті және 1868 жылы Бел-Аббес пен Тлемсеннің бөлімшелеріне қолбасшылық етті. Чанзи кәсіби жағынан жақсы беделге ие болғанымен, баспасөзге қосқан үлесі үшін соғыс кеңсесінде жағымсыз болды, ал Пруссиямен соғыс басталғанда оған бригада командалығынан бас тартты. Революциядан кейін ұлттық қорғаныс үкіметі оны Алжирден шақырып алды, оны дивизияның генералы етіп тағайындады және оған Луара армиясының XVI корпусының командалығын берді. Луара армиясы бүкіл соғыс кезінде француздардың ең үлкен жеңісін Кульмиерде жеңді, содан кейін Патайда тағы бір жеңіске жетті; екі жақта да генерал Чанзи корпусы жақсы нәтиже көрсетті. Екінші Орлеан шайқасынан кейін және француз армиясының екі қанатының бөлінуінен кейін, Чанзи батыстағы, Луараның екінші армиясы деп аталатын, командалық міндетке тағайындалды. Оның жаулары, Мекленбург-Швериннің Ұлы герцогы Фридрих Франц II, Пруссияның принці Фридрих Карл және генерал фон дер Танн, барлығы Чанзиді ең қорқынышты қарсыласы деп санады. Чанзи Богенси шайқасынан Луараға дейінгі шайқаста техникалық шеберліктен кем емес, айқын моральдық батылдық пен тұрақтылықты көрсетті. Алайда оның нашар қаруланған әскері 1871 жылдың қаңтар айында Ле-Ман шайқасында жеңіліске ұшырады. Чанзи Лавальға Майенн артына сәтті оралды, бірақ оның күштері қатты сарқылып қалды. Ол Құрмет легионының ұлы офицері болды және Ұлттық Ассамблеяға сайланды. Коммуна көтерілісінің басында, Парижде болған Чанзи көтерілісшілердің тұтқындауына ұшырап, оларға қарсы қызмет етпеу үшін шартпен босатуға мәжбүр болды. Әйтпесе, ол Патрис Макмахонның орнына Версаль армиясына қолбасшылық етуге тағайындалмақ еді. Оның орнына үкімет 40,000 фунт стерлинг төледі. 1872 жылы Чанзи қорғаныс комитетінің мүшесі және VII корпустың қолбасшысы болды, ал 1873 жылы Алжир губернаторы және XIX корпустың қолбасшысы болып тағайындалды, онда ол алты жыл болды. 1875 жылы ол өмір бойы сенатор болып сайланды, 1878 жылы Құрмет легионының үлкен крестін алды, ал 1879 жылы өзінің келісімісіз республика президенттігіне ұсынылды, жалпы дауыс санының үштен бір бөлігін алды. 1879 жылдан 1882 жылға дейін Чанзи Ресейге елші болды, сол кезде ол ресейліктерден ғана емес, сонымен қатар неміс императоры Вильгельм I мен принц Бисмарктан да көптеген құрмет белгілерін алды. Ол Леон Гамбеттадан бірнеше күн өткен соң, Шалон-сюр-Марнда (қазіргі Шалон-ан-Шампан) VI корпусқа (неміс шекарасына жақын орналасқан) басшылық еткенде кенеттен қайтыс болды және мемлекеттік жерлеу рәсімі өтті. Чанзи "Луараның екінші армиясы" (1872) атты кітаптың авторы болды. Генерал Чанзидің мүсіндері Нуарт пен Ле-Манда орнатылған. Чанзи Анатоль Франстың "Жырмашы әйел" классикалық көркем шығармасында мәңгілікке қалдырылды.

Born in Nouart in the department of Ardennes, France, the son of a cavalry officer, Chanzy was educated at the naval school at Brest, but enlisted in the artillery. He subsequently attended the military academy Saint Cyr, and was commissioned in the Zouaves during 1843. He participated in a good deal of fighting in Algeria, and was promoted lieutenant in 1848, and to captain in 1851. He became chef de bataillon in 1856, and served in the Second Italian War of Independence, being present at the battles of Magenta and Solferino. He participated with the Syrian campaign of 1860–61 as a lieutenant colonel, and as colonel commanded the 45th Regiment at Rome in 1864. He returned to Algeria as general of brigade, assisted to quell the Arab insurrection, and commanded the subdivisions of Bel Abbes and Tlemçen in 1868. Although Chanzy had acquired a good professional reputation, he was in disfavor at the war office because of suspected contributions to the press, and when the war with Prussia began he was refused a brigade command. After the revolution, however, the government of national defence recalled him from Algeria, made him a general of division, and gave him command of the XVI Corps of the Army of the Loire. The Loire army won the greatest success of the French during the entire war at Coulmiers, and followed this with another victorious action at Patay; in both engagements General Chanzy's corps performed the best. After the Second Battle of Orléans and the separation of the two wings of the French army, Chanzy was appointed to command that of the west, designated the second army of the Loire. His enemies, Grand Duke Friedrich Franz II of Mecklenburg Schwerin, Prince Frederick Charles of Prussia, and General von der Tann, all regarded Chanzy as their most formidable opponent. Chanzy displayed conspicuous moral courage and constancy, not less than technical skill, in the fighting from the Battle of Beaugency to the Loire. Nevertheless, his army of badly armed conscripts suffered a great defeat at the Battle of Le Mans in January 1871. Chanzy successfully retired to Laval behind the Mayenne but his forces had been depleted severely. He was made a grand officer of the Legion of Honour, and was elected to the National Assembly. At the beginning of the Commune rebellion, Chanzy, then in Paris, was captured by the insurgents, by whom he was forced to give his parole not to serve against them. It was said that he would otherwise have been appointed instead of Patrice MacMahon to command the army of Versailles. A ransom of £40,000 was also paid by the government for him. In 1872, Chanzy became a member of the committee of defence and commander of the VII Corps, and in 1873 was appointed governor of Algeria and commander of XIX Corps, where he remained for six years. In 1875, he was elected a life senator, in 1878 received the grand cross of the Legion of Honour, and in 1879, without his consent, was nominated for the presidency of the republic, receiving a third of the total votes. From 1879 to 1882 Chanzy was ambassador to Russia, during which time he received many tokens of respect, not only from the Russians, but also from the German emperor, William I, and Prince Bismarck. He died suddenly, while commanding the VI Corps (stationed nearest to the German frontier), at Châlons sur Marne now Châlons en Champagne, only a few days after Leon Gambetta, and he received a state funeral. Chanzy was the author of La Deuxième Armée de la Loire (1872). Statues of General Chanzy have been erected at Nouart and Le Mans. Chanzy was immortalized in Anatole France's classic fiction The Wicker Work Woman.