Кіріспе
Солтүстік Израильдегі араб жерсінді мекені Иксал (إكسال, Iksal; , Kislot Tavor) – Солтүстік Израильдегі араб жергілікті кеңесі, Назарет қаласының оңтүстік-шығысында шамамен орналасқан.
Iksal (إكسال, Iksal; , Kislot Tavor) is an Arab local council in northern Israel, about southeast of Nazareth.
Тарих
Иосиф Иксалды Халот деп білген. Иксалдағы археологиялық қазбалар Палестинадағы Рим және Византия үкімдігі кезеңіне жататын заттарды ашты. Тасқа қазылған жерлеу үңгірлерінен саркофагтар мен сүйек сақтау ыдыстары, сондай-ақ керамикалық ыдыстар, шыныдан жасалған құмыралар мен әшекейлер табылған. Византия кезеңіне жататын ауыл шаруашылығы құрылыстары да табылды, олар тасқа қазылып, жабынмен қапталған, ал ішінде шарап қысу машинасының бөліктері болған.
Орта ғасырлар
536 жылы Иерусалимде Антиохиялық Северус және оның ізбасарларын айыптау үшін собор өткізілді. Бұл кеңеске Палестинаның 45 епискобы қатысты, олардың ішінде Екзалустың епискобы Парфений болды, ол Иксалмен теңестіріледі. Осылайша, 6 ғасырда қалада епископ тағайындауға жеткілікті христиандар болғанын білеміз. Умайя кезеңіне (7 ғасыр) қатысты қалдықтар қазылып алынды, оның ішінде керамикалық ыдыстар мен кремді ыдыстар бар. 946 жылдың 22 желтоқсанында Мысырдың Ихшидид әулеті Иксалда Сейф әл-Даула әскерлерін жеңді. Соңғылары Алеппоға шегінді, ал Ихшидид әскерлері Дамаскқа қарай жылжыды. Палестинада крестшілер немесе мамлюктер билігі тұсында Иксалда қамал салынды, оның қираған қалдықтары бүгінге дейін көрініп тұр. Крестшілер, мүмкін, Аббасидтер, содан кейін Фатимидтер кезеңінде салынған ескі құрылысқа қосымшалар жасаған. Ауылдың жанындағы үлкен зират Мукбарат әл-Афранж ("Франктер зираты") деп аталды. Якут әл-Хамави осы жерді (ол Ақсал деп атады) «Иордания провинциясындағы Тибериядан Ар-Рамлаға қарай 5 лига қашықтықтағы ауыл. Абу Футрус өзені жақын жерде орналасқан» деп сипаттады. Мамлюк кезеңіне жататын ғимараттардың қалдықтары да қазылып алынды.
Осман империясы
1517 жылы ауыл Палестинаның қалған бөлігімен бірге Осман империясына қосылды, ал 1596 жылғы салық тізімінде Сафад санджағының Табария нахиясында орналасқан Ксал деп тіркелді. Халық саны 17 шаңырақ және 1 жалғыз ер адам, барлығы мұсылман. Олар ауыл шаруашылығы өнімдерінен – бидай, арпа, жаздық дақылдар, жеміс ағаштары, сондай-ақ ешкілер мен аралардан түскен табысқа 25% салық төледі; жалпы сомасы 6 633 акче. 1738 жылы Ричард Покок бұл жерге соғып өтіп, оны Заль деп атады. Ол бұл жерде "тасқа қазылған көптеген қабірлер" бар екенін, олардың кейбіреулері жер бетіндегі тас лақаттар сияқты, ал енді біреулері жартасқа қазылған қабірлерге ұқсайтынын, ал кейбіреулерінің үстіне тас жамылғылар қойылғанын, сондықтан бұл жердің бұрын маңызды орын болғанын айтты. Пьер Жакотиннің 1799 жылғы Наполеон жорығынан жасаған картасында бұл жер Иксад деп көрсетілген. 1838 жылы ауылдан өткен Эдвард Робинсон Покок айтқандай, Иксалда көптеген қабірлер бар екенін қайталады. 1863 жылы Генри Бейкер Тристрам Иксалда "крестоносшылар" мұнарасының қираған қалдықтарын көрді, ал 1875 жылы Виктор Герин мұнда 400 тұрғын бар екенін анықтады, олардың барлығы мұсылман. 1881 жылы PEF-тің Батыс Палестинаны зерттеуі (SWP) Иксалды "жайлауда салынған, айқын төртбұрышты мұнарасы бар, бау-бақшалармен қоршалған және 400-ге жуық мұсылман, көптеген үңгірлер мен су сақтағыштары бар үлкен тас ауыл" деп сипаттады. Шамамен 1887 жылғы халық санағында Иксалда 600-ге жуық мұсылман тұрғыны бар екені көрсетілді.
Британдық мандат
1922 жылғы Палестина халқының санағында Ықсалдың халқы 621 мұсылманды құрады, 1931 жылғы санақта ол сәл өсіп 752 адамға жетті, барлығы мұсылмандар, жалпы 166 үй болды. 1945 жылғы статистика бойынша халық саны 1110 адамды құрады, барлығы мұсылмандар, ал ресми жер және халықты санау деректеріне сәйкес, жалпы жер ауданы 16 009 дунамды құрады. Оның ішінде 581 дунамы бау-бақшалар мен суғаруға жарамды жерлерге, 13 029 дунамы дәнді дақылдарға, ал 47 дунамы салынған (қалалық) аймақтар ретінде жіктелді.
Израиль
1948 жылғы Араб-Израиль соғысынан кейін Ғалилеядағы көптеген араб қалалары мен ауылдарының қатарында Иксал да қарсылық көрсетпей Израиль әскерлеріне берілді. Израиль құрылмас бұрын сионисттік шенеуніктермен байланыс жасаған адамдар, жаңа әскери үкімет басқаруына өту және капитуляциялау шарттарын келісті.
Демография
Израильдің Орталық статистика бюросының мәліметтері бойынша, қала елдің әлеуметтік-экономикалық индексінде төмен рейтингке ие болды (10-нан 3-орын) (2001 жылдың желтоқсаны). 12-сыныпты бітірген оқушылардың бар болғаны 65,3%-ы аттестат алуға құқылы (2000 жыл). Сол жылы орташа жалақы айына 3640 шекелді құрады, ал елі бойынша орташа жалақы 6835 шекелге жетті. Халық саны жылдық 2,8% өсімді көрсетуде. Иксалдағы тұрғындардың шамамен 60 пайызы бір-бірімен туыс.
Археология
2008 және 2012 жылдары Даниэль Зохар мен Мукари Абдалла Израильдің Ежелгі Ескерткіштері Басқармасы (IAA) тапсырмасы бойынша ежелгі орында археологиялық зерттеулер жүргізді.