Кіріспе

Германиядағы теледидар туралы жалпы шолу

Германиядағы теледидар 1935 жылдың 22 наурызында Берлинде басталды, аптасына үш рет 90 минуттан хабар таратумен жұмыс істеді. Бұл әлемдегі тұрақты теледидар қызметін алғаш рет ұсынған орын, ол Fernsehsender Paul Nipkow деп аталды. 2000 жылы неміс теледидар нарығында шамамен 36,5 миллион теледидарлы үй болды, бұл оны Еуропадағы ең ірі теледидар нарығына айналдырды. Бүгінде Германияның 95% үй шаруашылығында кем дегенде бір теледидар қабылдағышы бар. Негізгі неміс телеарналарының барлығы ақысыз көрсетіледі.

Тарих

1948 жылы британдық оккупациялық күштер британдық аймақ үшін NWDR телеарнасының телебағдарламалар таратуына рұқсат берді. Басқа өңірлік желілер де өз аймақтарында теледидар іске қосуды бастады. Осы аралықта ГДР Совет үлгісінде құрылған Deutscher Fernsehfunk (DFF) атты өз теледидар қызметін іске қосты. 1954 жылы барлық ARD мүшелерінің ынтымақтастығымен тұрақты кесте жұмыс істеуге кірісті. Көңіл көтеру, ақпараттандыру және білім беру салаларындағы негізгі принциптер қалыптастырылды және телеспектакльдер осы медианың өзіндік өнер түрі ретінде дамыды. Технология мен бағдарламалардың жақсаруы, сондай-ақ бағаның төмендеуі лицензия иелерінің санының артуына әкелді, ал 1957 жылдың қазан айында лицензиялардың саны 1 миллионнан асты. 1 сәуір 1963 жылы ұзақ күткен екінші телеарна – Zweites Deutsches Fernsehen (Екінші неміс теледидары) эфирге шықты. Аймақтық және радиодан бастау алған ARD-дан өзгеше, ZDF тек теледидарға арналған, орталықтандырылған арна болды. 1967 жылдың 25 тамызында сағат 9:30-да ARD және ZDF арналарында вице-канцлер Вилли Брандт Батыс Берлиндегі Халықаралық радио және теледидар жәрмеңкесінде символдық іске қосу батырмасын басып, Батыс Германияда түсті теледидар дәуірін ашты. Шығыс Германия 1969 жылы DFF2 арнасын іске қосты және екі арнада түсті бағдарламалар көрсетуді бастады. 1972 жылы DFF қайта аталды, бүкіл Германияға арналған қызмет екендігі туралы сылтауын жойып, Fernsehen der DDR (ГДР теледидары) немесе DDR FS аталды. Оның екі арнасы DDR1 және DDR2 деп танылды. Жеке қаржыландырылатын алғашқы екі телеарна – RTL plus (Radio Television Luxemburg) және SAT 1 – 1984 жылы Батыс Германияда бағдарламаларын бастады. (Бұрын RTL Люксембургтен хабар таратса, оны тек Оңтүстік-Батыс Германияның бір бөлігінде ғана қабылдауға болар еді). Бірігуден кейін Германия Демократиялық Республикасының телеарналары таратылды, ал қалдықтары ARD құрамындағы Mitteldeutscher Rundfunk (Орталық неміс радио хабарларын тарату) сияқты жаңа өңірлік желілерді құруға пайдаланылды. Сонымен қатар, тағы да жеке телеарналар ашылып, кабельдік, спутниктік және кейбір жағдайларда эфир арқылы қолжетімді болды.

Нарық

Бүгінде Германияда 40 миллионға жуық теледидар үйі бар, 365 телеарнаға лицензия берілген және 2008 жылы жалпы нарық көлемі 9,615 миллиард евроны құрады. Бұл ел әлемдегі ең ірі және әртүрлі теледидар нарықтарының бірі болып табылады. Германиядағы ең көп кіріс әкелетін сегмент – мемлекеттік қаржыландыру (2008 жылы 4,430 миллиард евро), одан кейін жарнама (4,035 миллиард евро) және абоненттік төлем (1,150 миллиард евро). Германиядағы мемлекеттік және жарнамалық қаржыландырылатын тегін телеарналардың үстемдік ететін нарықтық позициясы, Германияның ақылы телеарна сегментінің халықаралық деңгейде нашар өркендеуіне себепті болып табылады. 2023 жылы жалпы теледидар көру нарығының үлесі бойынша Германияның нарық көшбасшылары тағы да ең ірі екі мемлекеттік арна (ZDF – 14,6% және Das Erste – 11,9%) және екі жетекші коммерциялық арна (RTL – 7,9% және Sat.1 – 4,7%) болды. 2010 жылы жүргізілген сауалнамада неміс теледидар көрермендерінің жартысы теледидардан көруге ештеңе таппайтындарын айтты. Неміс тілінде сөйлейтін аймақ Еуропадағы дубляждың ең ірі нарығы болып есептеледі. Шетелдік телешоулар мен басқа форматтар көбінесе неміс тіліне дубляждалады, ал түпнұсқа тіліндегі субтитрлер де жиі қолданылады.

Жазылу арналары

Германияның жалғыз жазылым арнасы Premiere мыңжылдық шамасында өркендеген кезеңін бастан өткізді. Premiere неміс футбол лигасы – Бундеслиганың телехабарларын ұсынды, бірақ 2006 жылы жаңадан құрылған бәсекелес Arena-ға теледидар тарату құқығын жоғалтты. Premiere-ні бұрынғы теледидар магнаты Лео Кирх ойлап тапқан. Ол өзінің DF1 (Digital TV 1) жазылым арнасынан он жыл бойы көрермендерді жоғалтқаннан кейін банкротқа ұшырады. Компания жаңа басқарушы Георг Кофлермен біршама жағдайын жақсартты. 2005 жылы бірнеше неміс кабельдік компаниялары Premiere-ге ARENA жаңа қарсыласты құрды. Қатысушы компаниялар – iesy (Гессен) және ish (TV) (Солтүстік Рейн-Вестфалия) «Unity Media» деп аталатын бірлескен серіктестік арқылы. Arena, шағын компания болғанымен, неміс Бундеслигасына ақылы теледидар құқығын сатып алуға ниеттенді және DFL маркетингтік дирекциясының шешімімен жеңіске жетті. Бундеслиганы көрсету құқығы неміс теледидар нарығында өте құнды саналады, сондықтан бұрынғы құқық иелері Premiere-нің бизнес-моделіне ауыр соққы тиді. Arena 2006 жылдан 2008 жылға дейін осы құқықтарды иеленді. 2008 жылы Бундеслиганы көрсету құқығы бойынша келіссөздер жалғасты.

Қабылдау

Технология Барлық үй шаруашылықтары Салыстырмалы үй шаруашылықтары Спутниктік 17 779 000 46,1% Кабельдік (цифрлық) 11 229 000 29,1% Кабельдік (аналогтық) 6 630 000 9,9% DVB T 3 865 000 10,0% DSL TV 1 899 000 4,9% Барлығы 38 557 000 100%

Кабель

DVB C телеарнасы 2004 жылы ақылы Premiere телеарнасымен және аналогтық арналардың цифрлық нұсқаларымен басталды. DVB-ге өте кеш көшуіне бұрынғы монополист Deutsche Telekom инфрақұрылымын басқаларға сатудың ұзақ процесі, сондай-ақ кабельдік желілердің үйдің сыртында немесе жер учаскесінде аяқталуы себеп болды, ал ірі тұрғын үйлердегі кабельдік желіні басқа компаниялар басқарады. Осының салдарынан Deutsche Telekom кабель желісінің жаңа иелері көрермендерге жаңа өнімдерді тікелей ұсына алмады. 2006 жылға қарай үш ірі кабельдік оператор болды: Гессен, Солтүстік Рейн-Вестфалия және Баден-Вюртемберг штаттарындағы Unity Media, ал қалған 13 штат бойынша ең ірісі – Kabel Deutschland. Бүгінде барлық компаниялар DVB C арқылы шамамен 200 телеарна ұсынады, оның ішінде 70-ке жуық арна қосымша төлемсіз, сондай-ақ көру үшін төлемді ұсыныстар мен жазылымдық пакеттер (мысалы, жеке меншік арналардың HD трансляциялары, спутниктік HD+ жүйесімен салыстырылады) бар. Бұған қоса, Sky Deutschland ақылы телеарнасы да қолжетімді. Кейбір аса ірі тұрғын үй кешендерінде жергілікті және ұлттық компаниялар өздерінің спутниктік антенналарымен қоректенетін кабельдік желіні басқарады, бұл желіні жергілікті кабельдік оператор емес, үйдің өзіндегі антенна қамтамасыз етеді. Спутниктік арналар қосымша жабдықсыз кез келген теледидарға қабылданатын аналогтық сигналға немесе DVB C форматына түрлендіріледі. 2014 жылғы мәліметтерге сәйкес, Германияның 17,2% әлі де аналогтық кабельдік сигналдар арқылы теледидар таратады, бұл цифрлық кабельдің 29,1% көрсеткішімен салыстырылады; бұл жағдай Нидерланды, Швеция және Бельгияда да ұқсас, онда аналогтық кабель әлі де кеңінен қолданылады.

Жер бетіндегі

Жердегі қабылдау 1990 жылдары кеңінен таралған кабельдік және спутниктік байланыс арқасында көптеген қолданушыларын жоғалтты. Екі кезеңді процесте 2003 жылы Берлин және Бранденбург штаттарында аналогтық жер үсті теледидар таратылуы тоқтатылып, оның орнына DVB-T енгізілді. 2005 жылы Германия штаттарының үштен екісі аналогтық таратуды алмастыра бастады. 2006 жылға қарай барлық ірі қалалар мен көптеген ауылдық аймақтар цифрлық таратуға көшті. Бүгінде аналогтық сигналды тек шетелдік әскери базалар мен кейбір жергілікті телеарналар ғана таратуда. ARD және ZDF мемлекеттік телеарналары Германияның барлық аймақтарында хабар таратады, ал коммерциялық арналар көбінесе тек ірі қалаларда қолжетімді, сондықтан қолжетімді арналардың саны шамамен 10-дан 30-ға дейін жетеді. Барлық DVB-T1 арналары ақысыз болды және телерадиокомпаниялар тарату қызметін тікелей оператордан, әдетте Media Broadcast компаниясынан жалға алды. ARD арналары өздерінің таратушыларын да пайдаланады. 2016 жылдың маусым айында MPEG-2 кодегімен DVB-T-дан HEVC кодегімен DVB-T2-ге біртіндеп ауысу басталды. Бірінші кезеңде ескі DVB-T стандартына қосымша, таңдалған қалалық аймақтарда алты арнаны тарату үшін бір жаңа мультиплекс пайда болды. DVB-T2 арналары 1080p50 форматында хабар таратады. Коммерциялық арналар шифрланған және "Freenet TV" пакетіне кіреді. DVB-T2-ге толық ауысу 2017 жылдың 29 наурызында ірі қалалардан басталып, кезең-кезеңмен жүзеге асырылды. Соңғы таратушыны 2019 жылы қосу жоспарлануда.

Сериялар

Неміс теледидарындағы көркем бағдарламалардың басым бөлігі – тұрақты телесериалдар. Қоғамдық телерадиокомпаниялар таратылатын өнімдердің көп бөлігіне ие болса, жеке меншік станциялар/желілер көбінесе шетелден, әсіресе АҚШ-тан лицензия алған сериалдарды көрсетеді. 1990 жылдары өркендеген жеке арналар Der Clown (1996–2000), Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei (1996 жылдан бері), The Sentinel (1994–1996), Alpha Team – The Lifesaver in OP (1996–2005) немесе Wolff's Turf (көбінесе 1992–2006 жылдары) сияқты өзіндік сериалдарды үлкен сәттілікпен көрсетті. 2000 жылдардың соңынан бері жеке телерадиокомпаниялардағы түпнұсқа сериалдардың саны айтарлықтай азайды. Ең жоғары рейтингке ие сериал – Tatort криминалды драмасы, ол әр жексенбіде ARD қоғамдық телеарнасында көрсетіледі. Ол 1970 жылдан бері таратылуда және бір-бірімен байланысы жоқ әртүрлі актерлік құрамдарды қамтиды.