Кіріспе

Швейцариялық кітап және телесериалдардағы тұщы су балығы. "Rainbow Fish" – швейцариялық автор және суретші Маркус Пфистер салған және жазған, ал ағылшын тіліне Дж. Элисон Джеймс аударған балалар сурет кітабы. Бұл кітап Rainbow Fish-тің ерекше жылтыр қағаз қабықшаларымен танымал. Decode Entertainment осы әңгімені сол аттас анимациялық телесериалға айналдырды, ол 1999 жылдан 2000 жылға дейін АҚШ-тағы HBO Family және Канададағы Teletoon телеарналарында көрсетілді.

Сюжет

Бұл әңгіме оның тобындағы басқа балықтарға ұқсамайтын, жылтыр, түрлі-түсті қабықтары бар кішкентай жаңбыр балығы туралы. Бір күні, кішкентай көк балық (телесериалда Көк деп аталады), жылтыр қабықтарға қызғанып, Жаңбыр балығынан біреуін беруді сұрайды; Жаңбыр балығы оған жаман жауап береді. Кішкентай көк балық басқа балықтарға Жаңбыр балығының қатал екенін айтады, соның салдарынан басқа балықтар енді онымен ойнағысы келмейді. Оның жалғыз қалған досы, теңіз жұлдызы, оған ақыл сұрау үшін дана айыққа (телесериалда Ванда деп аталады) баруды кеңес береді. Ол оның тұратын үңгіріне барғанда, айық Жаңбыр балығына қабықтарын басқа балықтармен бөлісу керектігін айтады. Ол қабықтарын бөліссе, енді ең әдемі балық болмаса да, бақытты болатынын түсіндіреді. Жаңбыр балығы өзінің сүйікті қабықтарымен бөлісе алмайтынын айтуға тырысады, бірақ Ванда сиялы бұлттың ішінде жоғалып кетеді. Кішкентай көк балықты қайта кездестіргенде, Жаңбыр балығы оның бағалы күміс қабығының бірін бөліседі және кішкентай балықтың қуанышын көреді. Бір қабығы жоғалғанмен, ол бірден жақсырақ сезінеді. Ылдам арада Жаңбыр балықты басқа балықтар қоршап алып, қабық сұрай бастайды, ол олардың әрқайсысына біреуден бөліседі. Көп ұзамай, мұхиттағы барлық балықтарда бір-бірден жылтыр қабықтар пайда болады – Жаңбыр балығы да соның ішінде. Барлық қабықтарын сыйға беріп, бір ғана жылтыр қабығы қалса да, Жаңбыр балығы енді бақытты.

Тақырып

Оның басты тақырыбы – басқалармен бөлісудің маңыздылығы және оның қалай бақытқа жеткізетіні туралы. Publishers Weekly журналының рецензенты бұл кітапты "өзімшілдік пен мақтанқорлық туралы ескерту әңгімесі" деп сипаттады.

Шығу тегі

"Күміс балық" алғаш рет 1992 жылы жарық көрді. Сол кезде Маркус Пфистер қабыршақтар үшін голографиялық фольга қолдануды ұсынды, бұл техника графикалық дизайнда қолданылған, бірақ балалар кітаптарында бұрын көрілмеген. Пфистер сұхбатында былай дейді: "Қаржылық шығын үлкен мәселе болды. Фольганың арқасында кітаптың әр данасының өндіріс бағасы қалыпты бағадан екі есеге қымбатқа түсті. Осы шығынға байланысты Дейвиге [редакторға] фольга қолдануды шешу өте қиын болды. Сондықтан мен кітаптан әдеттегідей алатын гонорарымның 50%-ын ғана алуға келістім, және осылай ғана оны іске асыру мүмкін болды." "Күміс балық" Пфистер бұрын суреттеген "Ұйқылы сұңқар" кітабынан дамытылды. Publishers Weekly басылымына берген сұхбатында Пфистер: "Мен "Ұйқылы сұңқардан" кейін тағы бірнеше кітап жарияладым – Рождестволық кітаптар мен "Пингвин Пит" кітаптары болды. Бірақ NordSud негізін қалаушы Бриджит Сиджански менің алғашқы кітабымды ұнатып, соған ұқсас тағы бір кітап жазуды ұсынды. Сондықтан жаңа кітапта бұрынғы кітаппен ортақ нәрсе болса, кейіпкер сұңқарға ұқсауы керек деп ойладым. Бірақ мен тағы бір құстың суретін салуды қалаған жоқпын. Бір күні мен үстелімде "Ұйқылы сұңқар" кітабын көрдім, сол кейіпкерге жақын қарап, сұңқарға ұқсас балық кейіпкерін жасауға болатынын түсіндім. Осылайша қауырсындар қабыршаққа айналды. Содан кейін мен оқиға туралы ойлана бастадым, мен түрлі-түсті балық туралы идея келдім". "Күміс балық" жинағында бес "Күміс балық" туралы әңгімелер бар: "Күміс балық"; "Күміс балық және үлкен көк кит"; "Күміс балық терең теңізді ашады"; "Барлығын жеңе алмайсың, Күміс балық"; және "Қайырлы түн, кішкентай Күміс балық".

Жақсылық

"Күміс балық" халықаралық деңгейде 30 миллионнан астам дана сатылды және 50 тілде жарық көрді (қазіргі уақытта 37 тілде қолжетімді). Romper басылымынан: "Күміс балық" мұхитындағы бір шағын балықты баяндайды, бірақ оқырмандар білгендей, бұл қарапайым, күнделікті балық емес, ол – "мұхиттың ең әдемі балығы". Қарапайым балықтардан айырмашылығы, оның әртүрлі әдемі түстердің жарқыраған қабықтары бар. Балық өзінің барлық сұлулығын өзіне сақтап алатын еді, бірақ оның орнына оны достарымен бөліседі және осыдан зор қуаныш сезінеді. Бұл кітап көркем суреттерге толы. School Library Journal басылымынан: Су асты көріністерінің нәзік акварельдік суреттері, әр балықтың сыртына айналған жарқыраған қабықтарға керемет толықтыру жасайды. Бұл, әрине, бір ойды жеткізу үшін жазылған әңгіме, бірақ қарапайымдылығымен Лионнидің ең жақсы туындыларын еске түсіреді. Әрі, үш жасар балаға бөлісудің маңыздылығын еске түсірудің қажеті жоқ па? Booklist журналы "Шағын балаларға қызықты болады" деп жазды. Кітап Publishers Weekly-дің ең сатылымды кітаптары, Wall Street Journal-дың ең сатылымды кітаптары, IRA CBC балалар таңдауы, Болонья кітап жәрмеңкесінің Critici in Erba сыйлығының және Christopher сыйлығының иегері атанды. Кейін қайтыс болған Эрнест Борньин "Күміс балық" кітабын Storyline Online жобасы аясында оқыды. Модель Винни Харлоу Дженифер Гарнер бастаған #SavewithStories бағдарламасы аясында "Күміс балық" кітабын оқыды.

Қысқа метражды фильм

1997 жылғы 25 наурызда аталған ертегінің анимациялық нұсқасы VHS және DVD форматында жарық көрді ("Көкалау отбасы" және "Dazzle the Dinosaur"). Үйдегі видеожазбаларға сонымен қатар Пфистердің 1994 жылы жазған тағы бір кітабы негізінде түсірілген "Dazzle the Dinosaur" фильмі де кірді. Анимациялық қысқа фильмде "Жардам ету сені ерекше етеді" деген ән ойнайды. "Dazzle the Dinosaur" фильмінде Dazzle есімді қиял желісіндегі динозавр жұмыртқа күйінде (басқа отбасынан айырылып, бастапқыда жетім) бейнеленеді. Оның қандай динозавр екені нақты айтылмаса да, ол Уранозавр болуы мүмкін (Игуанодонның туысы; яғни Игуанодонтидтер тұқымдасына жататын динозавр). Содан кейін ол Майасаврлардың тобынан жас Майасаврды өршіп алады. Оның аты Майя Майасавр. Осы оқиғада олар Майасаврларды қорқытқан жаман Драконзаврды өздерінің ескі үйлеріне (бұрын үңгір болған) қайтаруға тырысады. Dazzle мен Майя жұбы Апатозаврды көреді. Олар оған бұрынғы үйлері (үңгірлері) туралы шындықты айтады, сонда Драконзавр көшіп келген еді. Кетцалькоатл Dazzle мен Майяны үңгірге (Драконзавр көшіп келген) апарып бара жатқанда, оларға күн батқанға дейін кететінін ескертеді. Өйткені ол Драконзавр келгенде тоқтамайды ("Драконзавр оянғаннан кейін мен ешқашан сол үңгірге қайта оралмаймын!"). Драконзавр соңында оны қайтарып береді, ал Dazzle, Майя және басқа Майасаврлар бұрынғы үйлеріне оралады. Оқиғадағы динозаврлар: Апатозавр, Стегозавр, Кетцалькоатл, Дейноних, Тираннозавр, Уранозавр (яғни Dazzle) және Драконзавр.

Телехикая

"Күміс жаңбыр балығы" 1999 жылы балаларға арналған анимациялық телесериал ретінде бейімделді. Алайда, телесериал кітаптың сюжетін қайталай бермейді; керісінше, кітаптағы кейіпкерлер мен оқиға орнын пайдаланып, олардың басты рөлде жаңа оқиға жасайды. Шоу үшін жаңа кейіпкерлер қосылды және кейбіреулері өзгертілді. Сериалда балықтар тұратын жер Нептун шығанағы деп аталады (теңіз құдайы Нептун атынан). Балықтар "Балықтар мектебі" деп аталған мектепке барады. Сериалда RMS "Титаник" кемесінің қирауына ұқсас "Қираған кемелер саябағы" орналасқан. Оны Decode Entertainment және Yoram Gross EM. TV компаниялары жасады. Барлығы 26 бөлім түсірілді.

Автор

Publishers Weekly басылымына берген сұхбатында Маркус Пфистер: «Мен Берн өнер мектебінде оқығанда Швейцарияның ең белгілі балалар кітаптарының суретшілерімен таныстым. Біз басқа студенттермен балалар кітаптарын суреттеудің қаншалықты керемет болатыны туралы әңгімелесетінбіз. Сол кезде бұл тек арман ғана еді, және осы арманды іске асыруға батыл болғандар аз болды» деді. «Көкжұлдызды балық» кітабын антисоциалистік көзқараспен сынға алған Айра Столл, Amazon.com сайтындағы кітап туралы пікірлердің жақпасы мен қарсысы тең бөлінгенін мәлімдеді – кітапты қолдайтындар (және оның ұстанатын құндылықтары) және оны сынға алатындар. 2019 жылғы Reason журналының маусымдық санында либертариандық журналист Мэтт Уэлч «Көкжұлдызды балық сияқты болма» деген мақала жазды, онда кітаптағы Көкжұлдызды балықтың автор Маркус Пфистердің көзқарасынан өзгеше әрекет ететінін сипаттады. Уэлч кітаптағы Көкжұлдызды балықтың қабықтарын сыйлап, «түссізденуі» процесін қынжырлы күлкімен қарсы алды, бұл Пфистердің кітапты жасау үшін қолданған әртүрлі түсті әдістерімен және материалдарымен қарама-қайшы келеді, нәтижесінде ол миллиондаған дана сатылды. Уэлч былай деді: «Көкжұлдызды балық түссіздену арқылы рухани биікке көтеріледі, ал «Көкжұлдызды балық» үшін жағдай керісінше болды. Швейцариялық Пфистер және оның баспагері NorthSouth Books қабықтарды мөрлеу үшін қымбат және жаңа технологияны – голографиялық фольганы және су бояуын қолданып, керемет визуалдық эффект жасады, ол тұтынушыларға тартымды болды. «Мөрлеудің әсері соншалықты жақсы болды, Швейцариядағы барлық кітап дүкендері оны терезелеріне қойды», - деді Пфистер 2013 жылы Publishers Weekly басылымына берген сұхбатында. «Біз кітаптан әдеттегі авторлық гонорарымыздың 50 пайызын ғана алуға келістік, және осылай ғана оны іске асыру мүмкін болды». Бұрынғы консервативті радио жүргізушісі Нил Борц «Көкжұлдызды балық» кітабының, оның пікірінше, «ең нашар балалар кітаптарының бірі» екенін айтты, себебі Уэлч Reason журналында айтқандай, «[Көкжұлдызды балық] теңдік атынан дене мүшелерін талап еткенде ғана шын мәнінде оқшауланады».