Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қыбыршақтылар класына жататын түр
Species of crustacean
Пенаус монодон, әдетте алып жолбарыс креветкасы, Азия жолбарыс креветкасы, қара жолбарыс креветкасы және басқа да атаулармен белгілі, кеңінен тамақ ретінде өсірілетін теңіз қыбыршақтысы.
Penaeus monodon, commonly known as the giant tiger prawn, Asian tiger shrimp, black tiger shrimp, and other names, is a marine crustacean that is widely reared for food.
Таксономия
Пенаев монодонды алғаш рет Йохан Кристиан Фабрициус 1798 жылы сипаттады. Бұл атау 1949 жылға дейін назардан тыс қалды, Липке Холтюис оның қай түрге жататынын анықтағанға дейін. Холтюис сондай-ақ, P. monodon Penaeus туысының типтік түрі болуы тиіс екенін көрсетті.
Penaeus monodon was first described by Johan Christian Fabricius in 1798. That name was overlooked until 1949, when Lipke Holthuis clarified to which species it referred. Holthuis also showed that P. monodon had to be the type species of the genus Penaeus.
Инвазивті түрлер
АҚШ-та P. monodon алғаш рет 1988 жылдың қараша айында кездесті. Оңтүстік-Шығыс жағалауынан аквакультуралық шаруашылықтан кездейсоқ босатылғаннан кейін 300-ге жуық креветка ұсталды. Қазір бұл түрді Техас штатынан Солтүстік Каролина штатына дейінгі суларда кездестіруге болады. P. monodon көп жылдар бойы басып кіретін түр болғанымен, одан әрі үлкен, орнықты популяциялар құраған жоқ. Дегенмен, әлемнің басқа аймақтарындағы қашып кету осы түрдің орнықты популяцияларының пайда болуына әкелді, мысалы, Батыс Африка, Бразилия және Кариб аймағында.
The first occurrence of P. monodon in the U. S. was in November 1988. Close to 300 shrimp were captured off the Southeastern shore after an accidental release from an aquaculture facility. This species can now be caught in waters from Texas to North Carolina. Although P. monodon has been an invasive species for many years, it has yet to grow large, established populations. Escapes in other parts of the world, though, have led to established P. monodon populations, such as off West Africa, Brazil, and the Caribbean.
Тіршілік ету ортасы
P. monodon көптеген ортада өмір сүруге бейімделген. Олар негізінен Оңтүстік-Шығыс Азияда кездеседі, бірақ кеңінен таралған. P. monodon табиғатта түнгі өмір салтына ие, күндіз субстратқа тығылып, түнде қоректену үшін шығады. P. monodon әдетте шөплеулермен, көпқылтыр құрттармен, моллюскалармен және ұсақ қабықтылылармен қоректенеді. Олар сондай-ақ балдырлармен де қоректенеді. Қоректік заттарға бай диетасының арқасында, бұл шамбаржалар қоректену мүшелерінің есебінен фитопланктонды сіңіре алмайды, бірақ ескірген фитопланктонды жей алады. Олар көбейтінуді де түнде бастайды және шамамен 800 000 жұмыртқа туады. Бұл шамбаржалар тұздылыққа төзімділігі мен өте жылдам өсу қарқыны үшін өсіруге танымал. Ақ дақ ауруы және сары бас ауруы сияқты аурулар бүкіл әлемдегі шамбаржа өнеркәсібіне елеулі экономикалық зиян келтірді. Олар басқа бауыршақтардан жұқпалы ауруларды жұқтыруы мүмкін, мысалы, австралиялық қызыл тырнақ рагы (Cherax quadricarinatus), ол сары бас ауруына осал және Таиландта P. monodon-ға оны жұқтырды. Қара жолбарыстың көптеген ауруларға бейімделуі Австралиядағы шаруашылықта өсірілетін қара жолбарыстың тамақ өнеркәсібіне экономикалық қиындықтар тудырады. Мұндай мәселелерді шешу үшін түрдің нақты патогенге төзімді штамдарын селекциялық өсіруге әрекеттер жасалып жатыр. P. monodon бүкіл әлемде, соның ішінде Батыс Африка, Гавай, Таити және Англияда өсіріледі. Шаруашылық жағдайында шамбаржалар әдетте құрамындағы диетамен қоректенеді, ол кептірілген гранулалар түрінде жасалады.
P. monodon is suited to inhabit a multitude of environments. They mainly occur in Southeastern Asia, but are widely found. The P. monodon has shown to be nocturnal in the wild, burrowing into substrate during the day, and coming out at night to feed. P. monodon typically feed on detritus, polychaete worms, mollusks, and small crustaceans. They feed on algae, as well. Due to their nutrient rich diet, these shrimp are unable to consume phytoplankton because of their feeding appendages, but they are able to consume senescent phytoplankton. They also commence mating at night, and can produce around 800,000 eggs. The prawn is popular to culture because of its tolerance to salinity and very quick growth rate, Diseases such as white spot disease and yellowhead disease have led to a great economic impact in shrimp industries around the globe. They can receive transmitted diseases from other crustaceans such as the Australian red claw crayfish (Cherax quadricarinatus), which is susceptible to yellowhead disease and has shown to transmit it to P. monodon in Thailand. Black tiger shrimp's susceptibility to many diseases engenders economic constraints towards the black tiger shrimp food industry in Australia, which is farm raised. To confront such challenges, attempts have been made to selectively breed specific pathogen resistant lines of the species. P. monodon has been farmed throughout the world, including West Africa, Hawaii, Tahiti, and England. While in a farm setting, the shrimp are typically fed a compound diet, which is produced in dried pellets.
Генетикалық зерттеулер
ДНҚ жөндеу процестерінің қабыршақтылардың инфекциядан қорғалуына көмектесетінін анықтау мақсатында, P. monodon қолданатын жөндеу механизмдерін анықтау үшін негізгі зерттеулер жүргізілді. ДНҚ екі жіптің үзілуі негізінен дәл гомологтық рекомбинациялық жөндеу арқылы жазылады. Мұндай үзілістерді жөндеу үшін тағы бір, дәлдігі төмен процесс – микрогомологияға байланысты ұштардың қосылуы да қолданылады.
In an effort to understand whether DNA repair processes can protect crustaceans against infection, basic research was conducted to elucidate the repair mechanisms used by P. monodon. Repair of DNA double strand breaks was found to be predominantly carried out by accurate homologous recombinational repair. Another, less accurate process, microhomology mediated end joining, is also used to repair such breaks.