Кіріспе

Астерикс және қазан – Рене Госсиньни (әңгімелер авторы) мен Альберт Удерзо (суретші) жазған «Астерикс» комикстер сериясының он үшінші кітабы. Ол алғаш рет 1968 жылы «Pilote» журналының 469–491 нөмірлерінде жарияланды және 1976 жылы ағылшын тіліне аударылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиғада көршілес галл ауылының басшысы, римдіктермен жиі сауда жасайтын ашкөз Восморальсареластикс таныстырылады. Римдіктер жаңа салық салғанда, Восморальсареластикс Астерикс ауылының халқынан римдік салық жинаушылары келгенше сестерцийлерге толы қазанды күзетуді сұрайды. Астерикс күзетіп тұрса да, қазан түнімен ұрланады. Галл заңдары бойынша, Астерикс кінәсін өтегенге дейін ауылдан қуылуға тиіс. Обеликс дереу Астерикспен бірге "қуылады", қазанды қайта толтырып, Восморальсареластикке ақша қайтаруға дейін. Астерикс пен Обеликс ақшаны қайтару үшін көптеген сәтсіз әрекеттер жасайды: римдіктерден Компендиумда сұрақтайды (бірақ римдіктер ұрлық туралы ештеңе білмейтінінен наразылық туындайды), пираттарға шабуыл жасайды (пираттар кемесін мейрамханаға айналдырғаннан кейін), шошқаларды сатады (күлкілідей арзан бағамен), жүлделі күрес өткізеді (бірақ құнды емес мүсіндерді жеңіп алады), актерлік көрсетеді (Обеликс көрермендерді қорлап, труппаны бұзады), арба жарысына тікелей тікелей қойымдалады (жалған ақпараттан ақшасын жоғалтады), тіпті банк тонауға тырысады (жақындағы салық көтерілісінен кейін банк бос болып шығады). Басқаша амал қалмағанда, олар қазанды Восморальсареластикс ауылына қайтарады, Астерикс ауылдың абыройын сақтап, жоғалтуға өзінің жауапты екенін түсіндіруге үміттенеді. Жолда олар римдік салық жинаушыдан қазанды толтыруға жеткілікті ақша ұрлайды. Астерикс монеталардан пияз иісі сезіп, қазан бұрын пияз сорпасы пісіру үшін қолданылғанын есіне түсіреді, осылайша бұл монеталар өзінің күзетінен алынғанын дәлелдейді. Восморальсареластикс ауылында, жағалаудағы биік жартаста, Астерикс Восморальсареластиксті пияз иісі бар ақшамен қарсы алады, Восморальсареластикс өзінің ақшасын ұрлап, Астерикс борышты өтеу үшін оған қайтарып береді деп ойлағанын болжайды. Осы жерде Астерикс пен Восморальсареластикс қылышпен дуэль жасайды (Астерикс оған күш берген сиқырлы сусынның әсері бітіп қалған), ал Обеликс Восморальсареластикс ізбасарларын кері қайтарады. Восморальсареластикс дуэльді жеңіп, Астериксті өлтіруге дайындалғанда, оның аяғының астындағы жартас бөлігі күрт құлайды, қазан мұхитқа құлайды, ал Восморальсареластикс ілініп қалады. Астерикс Восморальсареластиксті құтқарып, үйіне қайтып келген Обеликспен қосылады. Ақша пираттардың кемесіне түсіп, олардың меншігіне өтеді. Астерикс ауылында екі батырдың оралуы мен абыройын қайтару мерекесі тойланады.

Комментарийлер

Обеликс оларға өздерінің оқиғаларын айтып ақы төлеткісі келгенде, Астерикс бұл идеяны ақша табудың ықтимал еместігіне байланысты қабылдамайды. Қызығы, осы кезде сериал Госкини мен Удерзоны өте бай еткен еді. Римдік салтанатты тұлғалар театрға жиналғанда, Удерзо (римдік киімде) префектпен сөйлесіп тұрады, ал Госкини оң жақта отырған көршілерін әзілдермен көңіл көтереді. Кітаптағы салық жинаушы сол кездегі Францияның қаржы министрі, кейін президент болған Валери Жискар д’Эстенің пародиязы болып көрінеді. Театрдағы екі актердің есімдері Лоренсоливий мен Алекгин. Бұл пираттардың қуанышпен аяқталуымен бітетін алғашқы және жалғыз том, сондай-ақ олардың кемесінің батпайтын сирек оқиғалардың біріншісі (дегенмен, олар осы эпизодтың басында жарақат алған еді). Оқиғаның соңындағы төбелес Астерикс қанжарын қолданатын сирек кездесетін сәттердің бірі, бірақ ол оны әрқашан өзімен алып жүреді. Астерикс сюжеттің мәнін ашу арқылы римдік мақалға сілтеме жасайды: Pecunia non olet ("ақшаның иісі жоқ"). Алдыңғы басылымдарда рим легионерлерінің шалбары ақтан қызылға өзгерген. Бұл том "Мистер Бин" эпизодында, "Goodnight Mr. Bean" атты бөлімде пайда болды.

Қабылдау

Goodreads сайтында оның рейтингі 5 баллдан 4,1.