Кіріспе

Атриовентрикулярлық септаның ақаулығы (АВСД) немесе атриовентрикулярлық каналдың ақаулығы (АВКД), сонымен қатар "жалпы атриовентрикулярлық канал" немесе "эндокардиалдық жаздық ақаулығы" (ЭКД) деп те аталады, жүректің барлық төрт камерасы арасында байланыс құратын атриовентрикулярлық септумның жеткіліксіздігімен сипатталады. Бұл 3 ақаудың ерекше комбинациясы: 1) Атриалдық септа ақаулығы (АСД), оң және сол атриумдардың арасындағы қабырғадағы тесік; 2) Вентрикулярлық септа ақаулығы (ВСД), оң және сол қарыншалардың арасындағы қабырғадағы тесік; және 3) Митральдық және/немесе трикуспидтік клапандардың аномалиясы. АВКД жоғарғы және төменгі эндокардиалдық жаздықтардың атриум септумының ортаңғы бөлігімен және вентрикулярлық септумның бұлшықеттік бөлігімен аномальды немесе толық біріспеуінен туындайды. Кейбір жүрек ақауларынан айырмашылығы, бұл жағдай уақыт өте келе өздігінен жойылмайды және көптеген нәрестелерге ашық жүрек операциясы қажет болады. Бұл ақауды түзетуге жасалған операция көбінесе сәтті аяқталады және көптеген балалар операциядан кейін жақсы дамиды. Нәрестеде жүрек жеткіліксіздігінің белгілері пайда болуы мүмкін, оның ішінде тез тыныс алу, тамақтану қиындықтары, салмақтың баяу өсуі, әлсіздік, суық және ылғалды терлеу. Симптомдар көбінесе 1-2 айлық шамасында пайда болады, бірақ кейбір жаңа туған нәрестелерде ертерек көрінуі мүмкін.

Қатысқан жағдайлар

Даун синдромы көбінесе АВКД-мен байланысты. Басқа да қауіп факторлары: ата-анасының туа біткен жүрек ақауының болуы, жүктілік кезінде алкоголь қолдану, жүктілік кезінде бақылаусыз диабет емделуі және жүктілік кезінде кейбір дәрілер қабылдау. Даун синдромы бар балалардың 45%-ында туа біткен жүрек ауруы кездеседі. Олардың 35–40%-ында АВ-септік дефектісі болады. АВКД диагнозы қойылған ұрықтардың шамамен 40–50%-ы Даун синдромымен ауырады, ал тағы 15–20%-ы ДиДжордж синдромы сияқты басқа хромосомалық аномалиялар мен синдромдармен байланысты. Қалған 30–40% жағдайларда синдром анықталмайды, АВКД басқа ірі ақауларсыз байқалады. АВКД сонымен қатар Нунан синдромымен де байланысты.

Патофизиология

Жүректің эмбрионалды қалыптасуындағы ақаулар жүрек камералары арасында көптеген тесіктердің пайда болуына әкеледі. АВҚЖ-да (атриовентрикулярлық каналдың ақауы) барлық төрт камера байланысқан, бірақ тесіктер мен деформациялардың нақты сипаттамалары науқасқа қарай өзгеруі мүмкін. Тіпті "толық" және "ішінара" АВҚЖ санаттарының ішінде де әртүрлі клиникалық салдарлары бар көптеген морфологиялық түрлер кездеседі. Аурудың клиникалық және физиологиялық белгілері уақыт өте келе, жүрекке түсетін жүктемеге байланысты өзгеріп отыруы мүмкін.

Диагностика

АВСҚ-ны жүрек аускультациясы арқылы анықтауға болады; олар ерекше шұбыртқылар мен күшті жүрек дыбыстарын тудырады. Жүрек аускультациясының нәтижелерін жүрек ультрадыбысымен (эхокардиография – аз инвазивті) және жүрек катетеризациясымен (көп инвазивті) растауға болады. АВСҚ диагнозын жатыр ішіндегі ұрықтың кез келген стандартты ультрадыбысы арқылы немесе, одан да нақтырақ айтқанда, ұрықтың эхокардиограммасы арқылы қоюға болады. АВСҚ-мен туған нәрестелердің денсаулығы көбінесе дереу түзету операциясын қажет етпейді. Егер операция туғаннан кейін дереу қажет болмаса, нәресте келесі бірнеше ай бойы тығыз бақылауда болады, ал операция өкпелік қиындықтардың немесе жүрек жеткіліксіздігінің алғашқы белгілері байқалғанға дейін кейінге шегеледі. Бұл нәрестенің өсуіне және дамуына мүмкіндік береді, жүректің мөлшерін арттырады, соның салдарынан жүрекке операция жасау және одан кейінгі қалпына келтіру процесі жеңілдейді. Нәрестелерге әдетте үш-алты айдың ішінде операция қажет болады, бірақ ақаудың ауырлығына байланысты операция қажеттілігі екі жылға дейін кешігуі мүмкін.