Кіріспе

Дате Цунамуне (伊達 綱宗) – Эдо дәуірінің ерте жапон самурайы, 1658-1660 жылдары Солтүстік Жапониядағы Сендай доменінің 3-ші даймёсы және Дате кланының 19-шы мұрагерлік басшысы. Цунамуне билікке келгеннен кейін оның көптеген туыстары мен вассалдары қарсылық көрсетті. Бұл дау 1671 жылғы «Дате содо» немесе «Дате бүлігіне» әкеп соқты, ол театрларда көп рет ойналды және Эдо дәуірі даймёлары арасындағы наразылық пен біртілдіксіздік туралы ең танымал әңгімелердің біріне айналды.

Өмірбаян

Цунамуне – Дате Тадамунедің нағашысының алтыншы ұлы (Кай Химе, император Го Сайдың аналық әпкесі, сондықтан ол императордың ағайындысы болды). Оның әдептілік атағы – Саконоэ гон шёсё (Сол гвардияның генералы), ал соттық дәрежесі – кіші төртінші дәреже, төменгі дәреже. Әкесінің қайтысымен ол 18 жасында даймё және Муцу но ками болды. Тәжірибесінің жетіспеуі, сондай-ақ саке мен әйелдерге құштарлығы салдарынан, ол үкіметке лайық емес деген қауесет тарады. Қарсылықтың орталығы – оның ағасы, Ичиносеки доменінің даймёсы Дате Мунекацу (Дате Масамуненің 10-шы ұлы), ол Цунамунедің көптеген қызметшілерін сатып алды. 1660 жылы осы вассалдар мен туыстар тобы родзюға Цунамунені қызметтен босатуды және оны Эдода үй қамауына алуды ұсынды, себебі ол санкин котайда астанаға келгенде қоғамдық маскүнемдік пен рассазданумен айыпталды, сондай-ақ арнадағы жұмысқа тартылғандарды қадағалауы тиіс болды. Оның орнына Сэндайға оның бір жасар ұлы Дате Цунамура келді. Сэндай доменінің басқаруы Дате Мунекацу мен тағы бір ағасы Тамура Мунейошиге сенімді тұлғалар ретінде берілді. Бұл оқиға – «Дате содо» оқиғасының бастауы болды, ол бунраку және кабуки сияқты халықтық әдебиеттерде кең таралған тақырыпқа айналды. Ең танымал аңыздардың біріне сәйкес, айлакер Дате Мунекацу жас Цунамунені Йошивараның лицензияланған аудандарына алып барды, онда ол жезөкше Такаоға бейсақалдықпен ғашық болды. Алайда, Такаоның жезөкше үйіндегі мерзімі бітіп, ол ронинге үйленуге уәде бергендіктен, Цунамуненің ұсыныстарын қабылдамады. Ол оның келісімшарын оның салмағына тең алтынмен сатып алуға ұсыныс жасады. Арамза сарай иесі оның жеңіне салмақ қосып, ол 165 фунттан астам алтын төлеуге мәжбүр болды. Бірақ ол оны Дате үйіне апаруға келгенде, Такао онымен бірге бармай, өзенге секіріп өліп қалуға тырысты. Ашуға мініп, Цунамура оны шашынан тартып өзеннен шығарды және жүрегіне пышақпен ұрды. Оның ағасы мен басқа да құдандастары осы мүмкіндікті пайдаланып, оны билік өкілдеріне жала жауып, зейнеткерлікке мәжбүр етті. Бұл оқиға көптеген бунраку және кабуки пьесаларының негізі болды және жылдар бойы осы оқиғаның шындығын анықтауға тырысқан зерттеушілердің қызығушылығын тудырды. Сонамура Йошивараға барып, Такао есімді жезөкшеге ғашық болған, бірақ ол 1659 жылы аурудан қайтыс болды, оның қолынан емес. Цунамуне үй қамауында болған кезде, домен Дате Мунекацу мен Тамура Мунейошидің жемқорлық басқаруынан қатты зардап шекті. Он жылдық зорлық-зомбылықтан кейін, Дате кланының бұтақтарынан шыққан туысы және Цунамуненің қызметшісі Аки Мунесиге шогунат шенеуніктеріне доменді дұрыс басқаруға қарсы шағым түсірді. Аки мен әртүрлі домен шенеуніктері родзю кеңесі мен Тайро Сакай Тадакио алдында куәлік беруге шақырылды. Аки мен Мунекацу мен Мунейошидің қызметшілерінің куәліктері келіспеді, ал Мунекацудың қызметшісі Харада Мунесуке берген куәлік әсіресе жағымсыз әсер қалдырды. Содан кейін Харада Акиді одан әрі куәлік беруге үлкермес бұрын өлтірді, кейін күзетшілер оны өлтірді. Сот Акидің пайдасына шешім шығарды. Жас Дате Цунамураға даймё болуға рұқсат берілді, бірақ оның ағалары Дате Мунекацу мен Тамура Мунейоши қызметтерінен алынды. Ал Цунамуне келесі 50 жыл бойы Эдоның Ои ауданындағы кландық резиденцияда шартты түрде үй қамауында өмір сүрді, уақытын өнерге арнады, Кано Танюдан сурет салуды, каллиграфияны, вака поэзиясын, Маки-э лак бұйымдарын оқыды және тіпті жапон қылыштарын жасауды үйренді. Оның көптеген туындылары Мияги өнер мұражайында қойылған. Ол 1711 жылы Эдода қайтыс болды, бірақ оның қабірі Сэндайдың Зуйходен Дате кланы кесенесінде орналасқан. Оның мәйіті 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сендайды бомбалау кезінде қиратылған және 1981 жылы қайта құрылған. Оның денесі соншалықты жақсы сақталғандықтан, мәйітті өлтіру кезінде оның бойы 158 см, қан тобы А+ және ауыз қуысының қатерлі ісігінен қайтыс болғаны анықталды.