География және геология

Глэйдс аймағының табиғи тарихы кем дегенде 12 200 жылға дейін жетеді. Көрініп тұрғанындай, Соңғы мұз дәуірінің аяқталуымен тундраның орнын қызыл қарағайлы ормандар басып алған. Уақыт өте келе Глэйдс қазіргі түріне келді. Қазіргі уақытта батпақтың көп бөлігі 3 метрге дейін жететін торф қабаттарымен жабылған. Торфтың астында балдырлы лай қабаты, одан әрі әктастың қабаттары орналасқан. Айналасындағы тау жыныстарында әктас көздері бар екендігі анықталғандықтан, мол көзі Гинтон формациясында болуы мүмкін, бұл Глэйдстің өсімдік әлеміне де маңызды әсер етеді. Бұл аймақ толығымен ашық кеңістік емес, әртүрлі шіріген өсімдіктермен жабылған батпақ немесе ылғалды жер. Тығыз өсімдік жамылғысының астында торф пен шіріген органикалық заттардың қалыңдығы он метрден асады. Жер қозғалмалы немесе батпақты емес, серпімді. Бұл теңіз деңгейінен 1005-1036 метр биіктіктегі жоғары жатқан аңғарда орналасқан, және Кранберри, Кеннисон және Блэк тауларымен қоршалған. 1911 жылы бес бөлек Глэйд анықталып, аттары берілді: Үлкен Глэйд (59 акр), Флаг Глэйд (28 акр), Ұзын Глэйд (20 акр), Дөңгелек Глэйд (8 акр) және Кішкентай Глэйд (1 акр). Ең кішкентайы, Кішкентай Глэйд, уақыт өте өсіп, қазір тану мүмкін емес. Дарлингтонның зерттеулері Глэйдс аймағының бассейніндегі жыныстардың оңай эрозияға ұшырауынан және төменгі жағындағы тұрақты жыныстардан пайда болғанын көрсетті. Бұл аңғардағы тік жарларды болдырмады және төмен градиентті сақтап қалды. Нәтижесінде, жоғарғы жағында 3400 фут (1036 м), ал артқы жағында 3350 фут (1021 м) биіктік пайда болды, бұл судың топлануынан пайда болғандығы мүмкін еместігін көрсетеді. Глэйдстен шығатын су Кранберри өзенінің бастауын құрайды, бұл тротулы балыққа өте танымал, және Ю және Чарльз ағындарымен бірігеді. Ол шамамен 1402 метр биіктіктен басталып, Глэйдс арқылы иіліп өтеді, содан кейін Кеннисон мен Блэк таулары арасындағы тар саңылаудан өтеді. Содан кейін ол таудан 40 шақырым төмен, 585 метр биіктікте Гаули өзеніне қосылады.

Экология

Глэйдс 1930-шы, 1940-шы және 1950-ші жылдары көптеген ғылыми зерттеулердің назарында болды. Профессор Морис Брукс 1930, 1934 және 1945 жылдары зерттеулер жүргізді. Содан кейін Штраусбау (1934), Дарлингтон (1943) және Кор (1955) жұмыстары жарияланды. 1974 жылы Кранберри Глэйдс ботаникалық аймағы Ұлттық табиғи ескерткіш деп жарияланды.

Флора

Глэйдтерде кездесетін өсімдіктердің көпшілігі Солтүстік Американың солтүстік аймағындағыларға ұқсайды. Олар соңғы мұз дәуірінен кейін 10 мың жылдан астам бұрын тамыр жайған тұқымдардың ұрпақтары. Олардың арасында осы аймақта өсетін екі ерекше етқоректік өсімдік түрі бар: қызғылт құмыралы өсімдік және жергілікті күнжілкі. Олар қоқысты топырақтағы тамырлық қоректің аздығына байланысты етқоректік әдеттерге ие болды. Үлкен Глэйдте екі өте сирек кездесетін өсімдік – бау-бау розмарині мен қара бұршақ өседі. Аймақтың көп бөлігі түрлі мохтарға мекен жасайды. Оларға шпагнум мохы, құс бидай мохы, батпақ мохы және арлан лишайниктері жатады. Бұл өсімдіктердің биіктігі 1 метрге жетеді. Жаз айларында қызыл гүлдейтін, ал қыркүйек айының соңында жеміс беретін кранберри бұталары өседі. Ағаш түрлерінің көпшілігі «батпақ орманы» жағдайында кездеседі, ол негізінен қызыл қарағай, шығыс (немесе Канада) гемологы, сары қайың және қызыл кеспеден тұрады. Батпақты жерлерді қоршаған жоғарғы орманды осы түрлер басты орынға ие, сонымен қатар америкалық бу, қант кеспеағашы, қара вишня, американдық бассу, ақ күл, сары буккей, қара қайың, қияр ағашы, Фрейзер магнолиясы және солтүстік қызыл дуа да бар. Бұталық қабат, ағаш қабатынан айырмашылығы, түрлерге бай. Бұл бұталы батпақтарда, орманды жерлерде және ашық алаңдарда төмен және орташа биіктіктегі ағаш тәрізді өсімдіктердің кең таралуының салдары. Ашық алаңдардың шеттерінде және өзендер бойында басым түр – көбінесе шағылысқан аллер. Сонымен қатар, сабан, пипест, Глэйд Сент-Джонс, үлкен рододендрон, хобблбуш, тегіс жебе ағашы, жабайы жүзім, тоғызқабық, баламалы жапырақты ит ағашы, букберри, қысқы жидек, тау Holly, батпақ раушаны, Аппалачи эндемикалық ұзын сабақты Holly және тағы да басқалары кең таралған. Бұл бұталардың көпшілігі солтүстікке қарай таралған, ал бау-бау розмарині мен ұзын жемісті сервисберри олардың оңтүстік таралу шегінде орналасқан. Канада йеві – бұл аймақта көптеген жылдар бойы кездесетін, бірақ қазір сирек кездесетін мәңгі жасыл бұта. Жақын жердегі Йью Крик осы түрдің атымен аталуы мүмкін, сондай-ақ Глэйдтер орналасқан Йью тауларының кең аймағы да болуы мүмкін. Қаңғыбас бұғылар Канада йевінің санын соншалықты азайтты, ол тек орталық Аппалачи тауларында шашыраңқы жерлерде ғана кездеседі. Мұнда негізінен солтүстікке қарай таралған көптеген шөптер кездеседі, соның ішінде емен саңырауқұлағы, шөптесін шөп, Канада май гүлдері, тау байлаушы шөп, батпақ маригольд, алтын жіп, батпақ саксифрег, ақ ағаш шерме, солтүстік ақ қызғылт түсті, Якобтың сатысы және қара бұршақ. Якобтың сатысы ең оңтүстік орналасқан жері. Мұнда кездесетін шөптер мен шөптерге көк жапырақты, құлазыған ағаш қамыс шөптері, қара шөп, құлазыған жылан маннаграсы, ішкі шөп және Фрейзер шөптері жатады. Глэйдтердегі жабайы лилияларға сары клинтония мен ақ гельборо жатады. Орхидеяларға қызыл погония, кішігірім құйрықты жылан, солтүстік коралл тамыр және шөппен боялған қызыл орхидеялар жатады, олар шілде айында толық гүлдейді. Солтүстік (немесе ерте) коралл тамырлары, бәлкім, АҚШ-тың шығысындағы ең оңтүстік орналасқан жері.

Фауна

Глэйдсте өмір сүретін көптеген жануарлар оңтүстіктегі көбейетін жерлерінде болады, оның ішінде Суэйнсон және шұбар таз құстары, Нэшвилл және аза тұтушы құстар, сондай-ақ күлгін финктер. Басқа, осы қандай емес құстар, мысалы, қарғалар мен бүркіттер жиі кездеседі. Глэйдс аймағында ақ құйрықты бұғылар сияқты таныс жануарлар да мекендейді. Жағалау бойында өсетін қаз капустасының арасында қара аюлар көрілген. Кешкі уақытта бобрлардың жұмыс істегенін естуге мүмкіндік бар, олар күндіз көбінесе тыныш болады. Аз жарық пен бобрлардың қара түсі болғандықтан оларды көру қиын. Олар су астында болады немесе қоныстарын салады.

Ауа райы

Аллегей тауларының биік жерлерінде орналасқан көптеген көршілес аймақтар сияқты, Кранберри Глэйдс ауа райының жиі өзгеруімен танымал. Жалпы алғанда, бұл аймақ Жаңа Англия мен Канаданың климатына ұқсас, салқын және ылғалды. Бұл оның биіктігіне және айналасындағы жоғары таулардың шұңқыр құрауына байланысты, салқын ауа Глэйдсқа төмен қарай ағып түседі. Кранберри Глэйдсте жыл бойы қырау түсу мүмкіндігі бар. Кейбір жылдары қыраусыз кезең 81 күнге дейін қысқарады. Дегенмен, орташа жазғы температура шамамен 23-28°C (74-82°F) аралығында болады. Қыстың ортасында температура тіркелген ең төменгі көрсеткіш -18°C дейін жетеді, және аймақта көбінесе қар көп жауады.

Демалыс

Бүгінде Кранберри Глэйдс Хайленд көрікті жолы бойындағы маңызды туристік аялдама болып табылады. Глэйдс жанында Кранберри Маунтин табиғат орталығы аймақ туралы түсіндіру қызметтерін ұсынады. Глэйдс аймағының ішінде, кейбір батпақтардың жиегімен және кішкентай ормандық бөлікпен өтетін 0,5 миль (1 км) ағаш жол салынған. Бүкіл Глэйдс аймағын Cowpasture Trail – 6,0 миль (10 км) сапасы жақсартылған жаяу жолы кесіп өтеді, ол Кранберри Глэйдс ботаникалық аймағы мен одан әлдеқайда үлкен Кранберри жабайы табиғаты арасындағы шекара қызметін атқарады. Аймақтың экологиялық тұрғыдан сезімталдығына байланысты, келушілерге Глэйдс ішінде дамыған бұл жолдардан бас тартуға рұқсат етілмейді.