Кіріспе

Француз әскери-теңіз флотының "Страсбург" линкоры – француз әскери-теңіз флоты үшін 1930 жылдары салынған жылдам линкорлардың екінші және соңғы кемесі. Ол және оның "Дюнкерк" бауырлас кемесі 1920 жылдардың соңында салынған неміс ауыр крейсерлеріне қарсы күш көрсету үшін жобаланды. "Страсбург" 1934 жылдың қарашасында салына бастады, 1936 жылдың желтоқсанында суға түсірілді және 1938 жылдың қыркүйегінде, нацистік Германияның күшейіп бара жатқан агрессиясынан Еуропадағы халықаралық жағдай нашарлап тұрғанда, қызметке кірісті. Қызметке кіріскеннен кейін "Страсбург" Атлантика флотына бекітілді; оның бейбіт уақыттағы маңызды іс-әрекеттері 1939 жылдың мамырында Португалияға сапар шегу және сол жылдың мамыр және маусым айларында Ұлыбританияға барудан тұрды. Келесі екі айда ол флоттың басқа бөлімшелерімен бірге жаттығулар жасады. Қыркүйекте Франция мен Ұлыбритания Польшаға жасалған шабуылға жауап ретінде Германияға соғыс жариялады, осылайша Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. "Дюнкерк" класындағы екі кеме Атлантиканың орталық бөлігіндегі одақтас сауда кемелерін қорғауға міндеттелген "Force de Raid" (Шабуыл тобы) құрамына кірді. Топ тез арада екі топқа бөлінді, "Страсбург" және басқа бірліктер Дакарда орналасқан "X күші" ретінде бөлінді. 1940 жылдың сәуір айында Италияның соғысқа кіру қаупі туғанда, "X күші" Жер орталық теңізіне шақырылды, ол қорқыту факторы ретінде әрекет етуге тиіс болды, бірақ Франция шайқасында француз күштерінің жеңіліске ұшырауы бұл жағдайды мәнсіз етті. Келісімде француз флотының барлық кемелері демилитаризацияланатыны көрсетілген. Британдықтар немістер кемелерді басып алуға тырысады деген қате түсінікпен "H күшін" жіберді, олар кемелерді соғысқа мәжбүрлеу немесе жою міндетімен тапсырылды. Француздар ультиматумды қабылдамағандықтан, британдықтар атыс ашты, бірақ "Страсбург" британдықтардан қашып, Тулонға жетті. Ол жерде ол жаңадан құрылған "Forces de haute mer" (Жоғары теңіз күштері) флотының флагманы болды. Немістер флотті "Антон операциясы" кезінде басып алуға тырысқанға дейін, ол 1942 жылдың қарашасында Тулонда француз флотын суға батыруға алып келді. Кейіннен итальяндықтар кемені көтеріп алып, "Страсбургті" бөлшектеуге кірісті, бірақ оны немістер басып алды. Кейіннен 1944 жылдың тамызында американдық бомбалаушылар кемені екінші рет нысанаға алып, батырды. Соңында, 1955 жылы ол металл тескісіне сатылды.

Даму

Француз әскери-теңіз күштерінің жобалау бөлімі 1922 жылғы Вашингтон әскери-теңіз келісімінен кейін он жыл бойы келісімде рұқсат етілген 70 000 тонналық лимит ішінде бірнеше кемелерді салуға мүмкіндік беретін қанағаттанарлық жобаны жасауға тырысты. Бастапқыда француздар 1925 жылғы итальяндық кемелерге жауап іздеді, бірақ барлық ұсыныстар қабылданбады. 17 500 тонналық крейсер, Trentos-пен күресуге қабілетті болғанымен, ескі итальяндық соғыс кемелеріне қарсы жеткіліксіз болды, ал 37 000 тонналық шайқас крейсерінің жобалары тым қымбатқа түсті және теңіз күштерін шектеу жөніндегі келіссөздерді қауіпке ұшыратар еді. Бұл әрекеттерден кейін 1929 жылы 23 690 тонналық қорғалған крейсердің аралық жобасы жасалды; ол зеңбіректермен қаруланды, зеңбіректерге қарсы брондалды және жылдамдығы болды. Көрінісінде ол соңғы Dunkerque класының дизайнына ерекше ұқсас профильге ие болды. 1929 жылы неміс кемелері француз әскери-теңіз архитекторларының назарына түсті. Жоба 1930 жылғы Лондон әскери-теңіз келісімін сақтауға тиіс болды, ол француздарды 1936 жылға дейін екі 23 333 тонналық кемемен шектеді. Бұрынғы жұмыстарға сүйене отырып, француздар 23 333 тонналық жобаны 305 мм-лік зеңбіректермен қаруландырып, неміс крейсерлерінің зеңбіректерiне қарсы брондады, жылдамдығы болды. Ақырғы Dunkerque класының дизайны сияқты, басты артиллерия толығымен алға орналастырылды. Жоба 1931 жылдың шілдесінде француз парламентімен қабылданбады және қайта қарауға жіберілді. Соңғы қайта қарау 26 500 тоннаға дейін өсті; 305 мм-лік зеңбіректер /50 Modèle 1931 зеңбіректермен ауыстырылды, бронь сәл жақсартылды және жылдамдық сәл төмендеді. 1932 жылдың басында кластың алғашқы кемесіне парламенттік мақұлдау берілді, ал 1934 жылдың 16 шілдесінде Страсбургке дизайны өзгермеген, бірақ қалыңдығы артқан және салмағы жоғарылаған броньмен тапсырыс берілді.

Сипаттамалары

Страсбург стандартты және толық жүктелген күйде, жалпы ұзындығы , ені және максималды су астындағы бөлігі болды. Ол төрт Парсонс тісті бу турбинасымен және алты мұнаймен жұмыс істейтін Индрет қазандығымен қозғалды, олардың жалпы қуаты және максималды жылдамдығына ие болды. Оның экипажы 1381 мен 1431 офицер мен матростан тұрды. Кемеде корма бөлігінде екі бақылаушы ұшақ болды, ал ұшақтарды қамтамасыз ету құрылғылары бу катапультасынан және гидросамолеттерді көтеруге арналған краннан тұрды. Ол сегіз 330 мм/50 Модель 1931 зеңбірегімен қаруланды, олардың барлығы екі төрт зеңбірек мұнарасында орналасқан, екеуі де суперструктураның алдында суперфайтинг жұп ретінде орналастырылған. Оның қосалқы қарулары он алты /45 көп мақсатты зеңбіректен тұрды; олар үш төрт және екі қос мұнараға орнатылған. Төрт зеңбірек мұнаралары кормаға, біреуі суперструктураның үстіне, ал екінші екеуі жоғарғы палубаның екі жағына орналастырылған. Жақын қашықтықтағы әуе шабуылынан қорғану сегіз зеңбіректен тұратын екі зеңбірек және отыз екі зеңбіректен тұратын төрт зеңбірек батареясымен қамтамасыз етілді. Кеме белдеуінің бронясы кеменің ортасында қалың болды, ал бас батарея мұнаралары беттерінде бронь плиталарымен қорғалды, екеуі де Дюнкеркте орнатылғаннан қалың болды. Бас брондалған палуба қалың, ал бақылау мұнарасының қабырғалары қалың болды.

Соғысқа дейінгі қызмет

"Страсбург" кемесі 1934 жылғы 16 шілдеде итальяндық "S" кемесіне жауап ретінде тапсырылды. Кеменің қазығы 1934 жылдың қараша айында Сен-Назердегі Ateliers et Chantiers de la Loire азаматтық кеме құрылыс шеберханасының №1 құрғақ догында салынды. 1936 жылғы желтоқсанда суға түсірілгеннен кейін, кеме жабдықтаудан өтуға арналған тұғырға ілінді, онда қару-жарағы, қозғалтқыш жүйесі және басқа да жабдықтары орнатылды. "Страсбург" 1938 жылғы 15 маусымда Франциядағы Брестке бағыт алды, Сен-Назерден шықты; жолда қысқа жылдамдық сынақтарын жүргізді. Кеме 16 маусымда жетіп, 21 маусымда ресми қабылдау сынақтарын бастау үшін қайта бағытталды. 22-30 маусым аралығында түзету жұмыстары жүргізілді, содан кейін тамыз айына дейін теңізде сынақтар жалғасты. 24-25 тамызда Ушант аралының жанында артиллериялық сынақтар өтті, ал кеме 15 қыркүйекте ресми түрде қолданысқа берілді. Сол күні сынақтардан кейін қозғалтқыш жүйесі тексерілуі үшін кеме құрғақ докқа қойылды. 15 желтоқсанда "Страсбург" белсенді қызметке дайындық жұмыстарын қайта бастау үшін теңізге шықты, оның ішінде тағы да артиллериялық сынақтар өтті. Осы кезде Еуропадағы халықаралық жағдай нашарлай бастады, өйткені нацистік Германия көрші елдеріне барған сайын жауырық талаптар қоя бастады. 1939 жылғы 24 сәуірде кеме Атлантика флотына француздық "Дюнкерк" әскери кемесімен қосылып, белсенді қызметке дайын болды; екі кеме 1-ші шайқас дивизиясы деп тағайындалды. Кемелердің түтікшелерінде бірін – "Дюнкерк" дивизия басшысы ретінде, екін – "Страсбург" үшін идентификациялық жолақтар болды. "Страсбург" 1 мамырда алғаш рет "Дюнкеркпен" бірге Португалияның Лиссабон қаласына круизге шықты, 1 мамырда. Екі күннен кейін Педро Альварес Кабралдың Бразилияны ашқандығының жылдығын тойлау үшін келді. Кемелер Лиссабоннан 4 мамырда шығып, үш күннен кейін Брестке жетті. Сол жерде олар портқа келген британдық әскери кемелердің эскадрильясымен кездесті. Екі "Дюнкерк" класты кеме 23 мамырда 4-ші крейсерлік дивизиямен және үш эсминецтік дивизиямен бірге Ұлыбритания жағалауында маневрлер үшін теңізге шықты. Содан кейін "Дюнкерк" пен "Страсбург" британдық порттарды аралады, соның ішінде Ливерпульді 25-30 мамыр аралығында, Обанды 31 мамырдан 4 маусымға дейін, Стаффаны 4 маусымда, Лох-Эведі 5-7 маусымда, Скапа-Флоуды 8 маусымда, Розитті 9-14 маусымда, ал Франциядағы Ле-Хаврді 16-20 маусымда аралады. Кемелер келесі күні Брестке оралды. Эскадрилья шілде айында және тамыздың басында Бриттания маңында тағы да жаттығулар жүргізді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Тамыз айында Германиямен шиеленіс қайта күшейген кезде, бұл жолы Польшаға аумақтық талаптар қатысты, француз және британдық әскери-теңіз күштері Германиямен соғыс жағдайында координацияны талқылады. Олар француздардың Англия арнасынан Оңтүстікке қарай, Орталық Африкадағы Гвинея шығанағына дейін одақтас кемелерді қорғауға жауапты болатынына келісті. Неміс саудалық рейдтерінен кемелерді қорғау үшін француздар Страсбург пен Дюнкеркті негізгі күш етіп, "Рейд күшін" (Force de Raid) құрды. Бұл топқа вице-адмирал д'Эскадре (эскадрон вице-адмиралы) Марсель Бруно Генсул басшылық етті, құрамында үш жеңіл крейсер және сегіз ірі эсминец болды, ал базасы Брест қаласында орналасқан еді. Британдық бақылаушылар француз теңіз күштеріне Германияның "Deutschland" класындағы "кепкен ұрыс кемелері" тамыздың соңында Атлантика теңізіне шыққанын және олармен байланыс үзілгенін хабарлады. 2 қыркүйекте, Германия Польшаға шабуыл жасағаннан кейін, бірақ Франция мен Ұлыбритания соғыс жариялағанға дейін, "Рейд күші" Брестен шығып, Германияның ықтимал шабуылына қарсы қорғанысқа кірісті. Германия кемелері Солтүстік теңізде байқалғанын білген соң, Генсул кемелеріне портқа қайтуға бұйрық берді. "Рейд күші" кемені портқа сүйемелдеп жеткізіп, 6 қыркүйекте Брестке келді. Осы кезде неміс рейдерлері Атлантикаға қарай жол алғандықтан, британдық және француздық флоттар оларды іздеу үшін аңшы топтарын құрды; "Рейд күші" бөлінді, Дюнкерк пен Страсбург жеке-жеке "L" және "X" күштері ретінде жұмыс істеді. Дюнкерк, француз авианосесі "Беарн" және үш крейсер Брестте қалды, ал Страсбург пен екі француздық ауыр крейсері британдық авианосесіне қосылды. Страсбург 7 қазан күні Брестен француздық "Вольта" эсминесімен және торпедалық қайықтар дивизиясымен бірге шығып, сол күні Камарет-сюр-Мер жағасында "Гермес" кемесімен кездесті. Содан кейін кемелер Касабланскага қарай оңтүстікке бет алып, ауыр крейсерлермен кездесіп, ақырында 14 қазанда Дакарға жетті. Кемелер 23-29 қазан аралығында Атлантиканың орталық бөлігінде патрульдік сапарда болды, оның барысында 25 қазанда неміс сауда кемесі "Санта-Феді" басып алды. 7-13 қараша аралығында Капе-Верде аралының батысында тағы бір рейд жасалды, кемелер бельгиялық жолаушылар лайнерінде төрт неміс азаматын тауып, тұтқынға алды. Басқа соғыс кемелері 21 қарашада Дакарға келді, Страсбургтің орнына қойылды. Ол сол күні крейсермен бірге, француз крейсері "Алжири" және торпедалық қайықтармен бірге кетті. Брестке қайтуға бұйрық берілді, неміс ұшақтары портың кіреберісіне теңіз миналарын тастады деген қауіп болды, сондықтан кемелер 29 қарашада іздеу жүргізілгенге дейін уақытша Киберон шығанағына ауыстырылды, бірақ миналар табылған жоқ. 1940 жылдың көктемінде Италияның жауырынуына байланысты, 2 сәуірде "Рейд күші" Мерс-эль-Кебирге жіберілді. Страсбург, Дюнкерк, екі крейсер және бес эсминец сол күні шығып, үш күннен кейін келді. 9 сәуірде Норвегияға неміс десанты жасалғаннан кейін, эскадрилья бірнеше күннен кейін Брестке оралуға бұйрық берді. "Рейд күші" сол күні Мерс-эль-Кебирден шығып, 12 сәуірде Брестке келді, кемелердің Норвегиядағы одақтас күштерін нығайтуға арналған конвойларды қорғауға ниеттенгені белгілі болды. Бірақ итальяндық интервенцияның қатері француз командасының ойын ала берді, олар кемелердің бұйрықтарын өзгертіп, 24 сәуірде оларды Мерс-эль-Кебирге қайтарды; Страсбург және топтың қалған бөлігі сол күні шығып, 27 сәуірде келді. Олар 9-10 мамыр аралығында Батыс Жерорта теңізінде оқу-жаттығулар жасады, бірақ келесі айда аз белсенділік болды. 10 маусымда Италия Франция мен Ұлыбританияға соғыс жариялады. Екі күннен кейін Страсбург пен Дюнкерк аймақта жүрген деп қате хабарланған неміс және итальяндық кемелерді ұстауға аттанды. Француздар немістер Гибралтар бұғазы арқылы шайқас кемелерінің тобын өткізуге тырысады деген қате ақпарат алды, осылайша итальяндық флотты нығайтуға көмектеседі. Француз флоты жолға шыққаннан кейін, барлау ұшақтары Гибралтарға қарай жүзіп бара жатқан жау флотын байқағанын хабарлады. Ұшақ итальяндық әскери флотын немістерге қосылуға кетіп бара жатқанын байқады деп болжағанда, француздар оларды тосқауылдау үшін жылдамдығын арттырды, бірақ ұшақ француз флотын тапқанын түсінді. Содан кейін флот портқа оралды, бұл Страсбургтің соғыс кезіндегі соңғы операциясының аяқталуын білдірді. 22 маусымда Франция Франция шайқасынан кейін Германияға бағынды. Соғыстың шарттары бойынша, Страсбург пен Дюнкерк Мерс-эль-Кебирде қалады.

Мерс-эль-Кебир

Страсбург үшін шайқастағы жалғыз сынақ 3 шілдеде Мерс-эль-Кебирге жасалған шабуылда болды. Британдықтар, соғыс бітісінің шарттарын қате түсініп, немістерге француз флотына қол жеткізуді қамтамасыз етеді деп қорқып, кемелерді басып алып, оларға қарсы қызмет етуге мәжбүр болады деп опасызданды. Франсуа Дарлан, Әскери-теңіз штабының бастығы, немістер кемелерді алуға тырысса, олардың экипаждары оларды батырады деп уәде бергеніне қарамастан. Премьер-министр Уинстон Черчилль содан кейін Соғыс кабинетін флотты бейтараптандыру немесе Ұлыбритания жағында соғысқа қайта қосылуға мәжбүр ету қажеттігіне көндірді. Адмирал Джеймс Сомервиллдің басқаруымен және крейсерлер мен линкорларға негізделген британдық H күші, Мерс-эль-Кебирге француз линкорлық эскадрильясын британдықтарға қосылуға немесе кемелерін батыруға мәжбүрлеу үшін келді. Француз теңіз күштері бұл талапты орындамағанда Германиямен жасалған келісімді бұзуға келер еді. Кемелердің Оқпан әскерінің қолына түспеуін қамтамасыз ету үшін британдық әскери кемелер 17:55-те атыс ашты. "Страсбург" кемесі молдың қасына байланған, мұңалдығы соңғы теңізге қарағандықтан, жауап беру мүмкін емес еді. Британдықтар оқ атуды бастағаннан кейін Генсул дереу оқ атуды бастауға бұйрық берді. Ол кезде "Страсбург", кеме капитаны Коллинет басқарған, порттан шығып бара жатқан төрт эсминецтің артынан тұңғыш рет тұйықтан шыққан ірі әскери кеме болды. Кеме порт арқылы жүргенде, жақыннан өткен оқтардан қалған сынықтар кемені жауып тастады; осы сынықтардың кейбіреулері оның корпусында тесіктер жасады, ал жанып жатқан сынықтар палубасын күйдірді. 18:00-де оқтар кемеге жақын түсті. Кемелер жағажайдан шыққаннан кейін, эсминецтер алдымен порттың алдындағы британдық эсминецтермен күресу үшін "Страсбургтен" алға жүзіп, содан кейін кемелер шығысқа қарай жүзіп бара жатқанда оның сол жағына орналасты. Порттағы француздық "Бретань" соғыс кемесінің жарылысынан туған ауыр түтін "Страсбургтің" және эсминецтердің қашуын жасырды, ал Сомервилл оның шабуылдан қашып кеткенін білмеді. Сомервиллге Фери семсер балықтарының патрульдік ұшқышынан Дюнкерк класындағы соғыс кемесі порттан шығып кеткені туралы хабар келді, бірақ ол оған сенуден бас тартты, өйткені таңертең салынған теңіз миналары кез келген қашуға жол бермейтініне сенді. Порттан шыққаннан кейін, кіреберісті бақылауға міндеттелген британдық эсминец, Х күшін эсминец шабуылынан қорғау үшін түтін пердесін жасау үшін бұрылды. Бұл "Страсбургтің" қашуына көмектесті, ол жылдамдығын арттырған сайын үлкен қара түтін бұлтын шығарды. Француз кемелері қорғаныс мина өрісінің арасынан өтіп, Канастель мүйісіндегі жағалау артиллериясының қорғанысына ілесіп келді. Осы уақытқа дейін француздық "Тигр" және "Линкс" эсминецтері кеменің алдында, ал француздық "Ле Террибель" және "Вольта" эсминецтері оның артында орналасты. 18:40-та екі жетекші эсминец британдық суасты қайығына шабуыл жасап, оны қашқызуға мәжбүр етті. 19:00-де француз эсминецтері "Борделе" және "Тромб", сондай-ақ француз торпедалық қайығы "Ла Пурсуивант" Ораннан оның кері қашуын көмектесу үшін келді. Осы уақытқа дейін Сомервилл "Страсбургтің" қашып кеткенін түсінді және оны қуып шығу үшін шығысқа бұрылды; ол "Страсбургті" баяулату үшін авианосецтен әуе шабуылын бастады, ал ол Худпен, екі жеңіл крейсермен және бірнеше эсминецтермен алға жылжыды. 19:45-те алғашқы ұшақтар толқыны, бомбалар тасымалдайтын алты бомбалаушы шабуыл жасады; барлық ұшақтар сәтсіз атып, екеуі "Страсбургтен" және эсминецтерден қарсы ұшақ отымен атып түсірілді. "Страсбург" әлі де қалың, қара түтінді шығарып жатты, бұл кемежай сынықтарынан оның ауа қабылдағыштарының біріне келген зақымның салдары болды; мәселені тек No. 2 қазандық бөлмесін жабу арқылы ғана түзетуге болады. Бұл оның жылдамдығын 22 теңіз шақырымына дейін төмендетіп, Худ оны қуып келе жатқандықтан қабылдауға болмайтын шешім еді. 20:25-те Сомервилл қуғын-сүргінді тоқтатты, бірақ 20:45-те "Арк Роялдан" торпедамен қаруланған екінші ұшу шабуыл жасады. Бірінші шабуылдағыдай, барлық ұшақтар сәтсіз атып кетті. Түн түсіп, Худты босату кезінде қазандықтарды сөндіруге болады. Қазандық бөлмедегі 30 адам ыстық пен түтінге беріліп, олардың бесеуі қаза тапты. Кемеде болған оқиғадан кейін, ол үйдің ішіне кірді. Коллинет Сомервиллдің әлі де оны қуып келе жатқанына сенімді емес еді, сондықтан ол тікелей Тулонға барудың орнына Сардинияның оңтүстігіне бағытталды. Сомервиллдің ниеттерін білмеу үшін қатаң радио үнсіздігі сақталды, Коллинет 4 шілдеде Сан-Пьетро аралынан 30 теңіз шақырымы қашықтықта болғанда, сағат 10:00-де Тулонға қарай солтүстік-батысқа бұрылды. Кеме 21:10-да портқа кірді; оның экипажы палубада тұрып, порттағы бірнеше ауыр крейсерлердің экипаждары оларды қарсы алып, "La Marseillaise" француз ұлттық әнтемін орындады.

Жоғары теңіз күштері

6 шілдеде француз теңіз командасы Гензульге Тулонға қайтуға бұйрық берді; ол сол күні Тулонға жетіп, «Страсбург» кемесінде туын көтерді. Шабуыл кезінде келген зақымдарды жөндеу жұмысы тез аяқталды, ал тамыз айында команда флотты қайта ұйымдастырды. Соғысқа дейінгі бөлімдер 8 және 12 тамыз аралығында таратылды; осы кезеңде Гензуль 10 тамызда кемені тастап кетті. «Страсбург» 3-ші эскадрильяға бекітілді және 14 тамызда Тулон кемежайына қосымша қорғаныш экрандары орнату үшін жіберілді. 11 қыркүйекте кемежайдан шығып, екі аптадан кейін теңіз командасы «Forces de haute mer» (Жоғары теңіз күштері) құрды, ал «Страсбург» адмирал Жан де Лаборд басқаруымен оның флагмандық кемесі болды. Сол кезде флот құрамында «Algérie» ауыр крейсері, «Foch» және «Dupleix» француз крейсерлері, сондай-ақ «Marseillaise» және «La Galissonnière» жеңіл крейсерлері де болды. 5 қарашада «Страсбург» және «Algérie» крейсерін қоспағанда, барлық крейсерлер «Provence» ескі француз соғыс кемесін күтіп алу үшін теңізге шықты, ол Мерс-эль-Кебирге жасалған шабуыл кезінде зақымданған және кейін жөнделген болатын. «Provence» бес эсминецтен тұратын эскорт тобымен бірге болды, екі топ Балеар аралдарында кездесіп, 8 қарашада Тулонға оралды. Келесі екі жыл оқиғасыз өтті, көбінесе Германиямен жасалған келісім бойынша француз теңіз күштерінің қызметіне қойылған шектеулердің нәтижесінде. Оқу операциялары айына екі реттен аспады, ал крейсерлер мен эсминецтер активті қызмет пен резервтік статусты, минималды экипажбен алмастырып отыруға мәжбүр болды. «Страсбург» 1941 жылдың 15 сәуірінен 3 мамырына дейін кептірілген докқа жоспарлы техникалық қызмет көрсету үшін кірді, ал желтоқсан айында төрт күнге Марсельге сапар жасады. 1942 жылдың 31 қаңтарында кеме қайтадан құрғақ докқа қойылып, радар орнатуды қамтитын күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Оның зениттік артиллериясы да жаңартылды. Жұмыс 25 сәуірде аяқталды және 27 сәуірде кеме қайтадан қызметке кірісті. Шілде айының ортасында рульдік механизмдерін жөндеу үшін бес күнге құрғақ докқа қойылды.

Тулон қаласында батып кеткен

8 қарашада Францияның Солтүстік Африкасына қарсы одақтас әскерлердің "Шамыл" операциясынан кейін Германия жауап ретінде "Антон операциясын" бастады, соның салдарынан Виши Франциясының "Zone libre" деп аталатын, сол кезге дейін оккупацияланбаған бөлігін басып алуға кірісті. 27 қарашаның таңында неміс 7-ші танк дивизиясының бөлімдері қалаға жақындады, мақсаты – "Forces de haute mer" кемелерін басып алу. Сағат 05:30-да де Лаборд кеме экипаждарына кемелерін батыруға бұйрық берді. Саботаж тобы өз кемелерін жоюға дайындық жүргізіп, оқ мұздықтарын жарылғыш заттармен толтырды. Бұйрық берілгеннен кейін, олар әрбір кемеде балғамен жүріп, немістер мен итальяндықтардың қолға түсіруі мүмкін жабдықтарды – арақашықтық өлшегіштерді, гирокомпастарды, радио және басқа да құнды заттарды қиратты. Қазандық бөлмесіндегілер қазандықтарды жағып, сумен жабдықтауды тоқтатып, оларды қыздырып, жарылысқа жеткізді. Неміс әскері сағат 05:50-де портына жетіп, де Лабордқа кемелерін тапсыруды талап етті; ол олардың қазірдің өзінде батқандығын хабарлады. "Страсбург" зақымдалмағандай көрінді, бұл неміс офицерлерінің арасында қыңырсуға себеп болды, бірақ кеменің су өткізгіштері ашылып, ол порт түбіне батып бара жатқан еді. 06:20-да де Лаборд "Страсбург" кемесіндегі саботаж тобына кемені жоюға арналған жарылғыш зарядтарды детонациялауға бұйрық берді, осылайша оны жай ғана герметизациялап, қайтадан жүзбеге жіберуге мүмкіндік бермеді. Италия көптеген кемелердің қалдықтарына иелік етті және итальяндық флоттың қажеттілігі үшін мүмкіндігінше көп кемені жөндеуге шешім қабылдады, ал қалғандарының бөлшектеріне айналдырды. Италиялықтар 17 шілдеде "Страсбургты" қайта көтеріп алғаннан кейін оны толыққанды жарамсыз деп таныды және портта кемені бөлшектеуге кірісті. 1943 жылдың қыркүйегінде Италия мен одақтастар арасындағы келісім бұл жұмыстарды тоқтатты, содан кейін кеме немістердің бақылауына өтті. 1944 жылдың 1 сәуірінде олар оны Виши Франциясының билігіне қайтарды. Кеменің қалдықтары Лазарет шығанағына сүйретіліп, "сақтау режиміне" қойылды. 18 тамызда АҚШ әскерлері, соның ішінде "Невада" линкоры, "Драгун" операциясынан – одақтастардың Оңтүстік Францияға шабуылынан үш күн өткен соң, кемеге күшті бомба шабуылы жасап, батырды. Ол екінші рет 1944 жылдың 1 қазанында көтерілді, бірақ жөндеуге жарамсыз болып табылғандықтан, 1955 жылдың 22 наурызында Q45 деп аталды және сол жылдың 27 мамырында металл тескілеуге сатылды.